अभूद् अस्मिन् महीपीठे कुलपद्मो विकासवान् । पद्मो नाम नृपश् श्रीमान् बहुपुत्रो ऽतिकोशवान्
या पृथ्वीवर एक कुलकमळासारखा, पूर्ण फुललेला, पद्म नावाचा एक तेजस्वी राजा होता. त्याला अनेक मुले आणि प्रचंड संपत्ती होती.
मर्यादापालने ऽम्भोधिर् द्विषत्तिमिरभास्करः । कान्ताकुमुदिनीचन्द्रो दोषतृणहुताशनः
मर्यादा पाळण्यात तो समुद्रासारखा होता; शत्रूंना अंधार घालवणारा सूर्य; आपल्या प्रियजनांसाठी रात्रीच्या कमळांना चंद्र; आणि दोषांसाठी गवत जाळणारा अग्नी होता.
मेरुर् विबुधवृन्दानां यशश्चन्द्रोद्भवार्णवः । सरस् सद्गुणहंसानां कलाकमलभास्करः
तो विद्वानांच्या समुदायात मेरू पर्वतासारखा होता, कीर्तीच्या चंद्राचा उदय होणारा सागर होता, उत्तम गुणांच्या हंसांसाठी सरोवर होता आणि कलांच्या कमळासाठी सूर्य होता.
शात्रवाम्भोदपवनो मानमातङ्गकेसरी । समस्तविद्यादयितस् सर्वाश्चर्यगुणाकरः
तो शत्रूंच्या समुद्राला उडवणारा वारा होता, गर्वाच्या हत्तींत सिंह होता, सर्व विद्यांचा प्रिय होता आणि अद्भुत गुणांचा खजिना होता.
शूरारिसागरक्षोभविलसन्मन्दराचलः । विलासपुष्पौघमधुस् सौभाग्यकुसुमायुधः
तो शूरांच्या शत्रूंच्या समुद्राला हालवणारा मंदार पर्वत होता, सौंदर्याच्या फुलांच्या गंधातील मधासारखा होता आणि सौभाग्याच्या फुलांनी सजलेला मदन होता.
लीलालतालास्यमरुत् साहसोत्सवकेशवः । सौजन्यकैरवशशी दुर्लीलालतिकानलः
तो क्रीडावेलीतल्या झुळुकीसारखा होता, धाडसाच्या उत्सवातला नायक होता, सज्जनतेच्या रातराणीला चंद्र होता आणि दुर्मिळ क्रीडावेलीसाठी अग्नी होता.
तस्यासीत् सुभगा भार्या लीला नाम विलासिनी । सर्वसौभाग्यवलिता कमलेवोदितावनौ
त्याची भाग्यशाली पत्नी लीलाच नावाची होती, ती अत्यंत मोहक आणि सर्व शुभ गुणांनी नटलेली होती. ती जणू पृथ्वीवर नुकतीच उमललेली कमळासारखी दिसत असे.
सर्वसम्पत्तिललिता लीलामधुरभाषिणी । सानन्दमन्दवलिता द्वितीयेन्दूदयस्मिता
ती सर्व संपत्तीने सजलेली, खेळकरपणे गोड बोलणारी, आनंदाने मंदपणे उजळणारी आणि तिचे हास्य जणू दुसऱ्या चंद्राच्या उदयासारखे होते.
अलकालिमनोहारिवदनाम्भोजशालिनी । शीताङ्गी कर्णिकागौरी जङ्गमेव सरोजिनी
अलकानगरीच्या लोकांचे मन मोहून टाकणारे तिचे कमळासारखे सुंदर मुख होते. तिचे शरीर थंड आणि अंतर कमळाच्या कुडीसारखे निर्मळ होते, जणू चालते-बोलते कमळच.
लताविलासकुन्दौघहासिनी रसशालिनी । प्रवालहस्ता पुष्पाढ्या मधुश्रीर् इव देहिनी
वेलींमध्ये उमलणाऱ्या कुंदाच्या घड्यांसारखे तिचे हास्य होते, ती रसिक होती, तिचे हात कोवळ्या कोंबासारखे आणि फुलांनी सजलेले होते. ती जणू मानवी रूपातील लक्ष्मीच होती.
अवदाततनुः पुण्या जनताह्लाददायिनी । गङ्गेव गां गता देवनदी हंसविलासिनी
ती उजळ, पवित्र आणि पुण्यवान देह घेऊन, सर्वांना आनंद देणारी, गंगेप्रमाणे पृथ्वीमध्ये विलीन झाली. ती देवांची नदी, राजहंसांच्या संगतीत रमणारी होती.
तस्य भूतलपुष्पेषोस् सकलाह्लाददायिनः । परिचर्यां चिरं कर्तुम् अन्या रतिर् इवोदिता
त्याच्यासाठी पृथ्वीवरील फुलांची सेवा करण्याचा, सर्वांना आनंद देणारा, जणू नवीच प्रेयसी मिळाल्यासारखा दुसरा आनंद निर्माण झाला.
उद्विग्ने प्रोद्विग्ना मुदिता मुदिते समाकुलाकुलिते । प्रतिबिम्बसमा कान्ता सङ्क्रुद्धे केवलं भीता
तो अस्वस्थ असला की तीही अस्वस्थ, तो आनंदी असला की तीही आनंदी, तो गोंधळलेला असला की तीही गोंधळलेली; जणू आरशातील प्रतिबिंबासारखी ती प्रेयसी, तो रागावला की फक्त घाबरलेली असे.
भूतलाप्सरसा सार्धम् अनन्यवनितापतिः । अकृत्रिमप्रेमरसं स रेमे कान्तया तया
पृथ्वीवरील त्या अप्सरेसोबत, ज्याला दुसरी कुणी पत्नी नव्हती, त्याने तिच्यासोबत खऱ्या प्रेमाचा आनंद घेतला.
उद्यानवनगुल्मेषु तमालगहनेषु च । पुष्पमण्डपतल्पेषु लतावलयसद्मसु
उद्यानांत, जंगलातील झुडपांमध्ये, घनदाट तमाळाच्या बनात, फुलांनी सजवलेल्या पलंगांवर आणि वेलींनी वेढलेल्या घरांमध्ये,
पुष्पान्तःपुरशय्यासु पुष्पसम्भारवीथिषु । वसन्तोद्यानदोलासु क्रीडापुष्करिणीषु च
फुलांनी भरलेल्या राजवाड्याच्या शय्यांवर, फुलांच्या रांगांनी सजलेल्या वाटांमध्ये, वसंताच्या बागेतील झुल्यांवर आणि खेळाच्या कमळांच्या तळ्यांमध्ये,
चन्दनद्रुमषण्डेषु सन्तानकतलेषु च । कदम्बनिम्बगेहेषु पारिभद्रोदरेषु च
चंदनाच्या बनात, संतान वृक्षांच्या सावलीखाली, कदंब आणि नीमच्या घरांमध्ये, आणि पारिभद्राच्या ढोलीत,
शैलकन्दरकच्छेषु वातायनपुरेषु च । सरित्तटकटप्रेषु वारणोपरिसद्मसु
डोंगराच्या गुहांत आणि दऱ्यांमध्ये, खिडक्यांनी असलेल्या खोल्यांमध्ये, नदीच्या काठावरच्या माळांवर आणि हत्तीवरच्या महालांमध्ये,
ग्रीष्मे तुषारहर्म्येषु लतामण्डपकेषु च । हेममन्दिरवृक्षेषु मुक्तामाणिक्यभित्तिषु
उन्हाळ्यात बर्फासारख्या थंड महालांमध्ये, वेलींनी वेढलेल्या मांडपांत, सोन्याच्या राजवाड्यांमध्ये, झाडांमध्ये आणि मोत्यांनी, माणिक्यांनी सजवलेल्या भिंतींमध्ये,
विकसत्कुन्दमन्दारमकरन्दसुगन्धिषु । वसन्तवनजालेषु कूजत्कोकिलमालिषु
जिथे कुंद आणि मंडार फुलं उमलतात, त्यांचा पराग सुगंधित असतो, वसंताच्या बागांमध्ये, जिथे कोकीळांचे थवे गातात,
नानारत्नतृणानां च स्थलेषु मृदुदीप्तिषु । निर्झरेषु तरत्तारशीकरासारवर्षिषु
जिथे अनेक रत्नांच्या मऊ, चमकदार गवतांनी जमिन शोभली आहे, आणि जिथे धबधब्यांतून टवटवीत थेंबांचा वर्षाव होत आहे,
शैलानां हेममाणिक्यशिलाफलहकेषु च । देवर्षिमुनिगेहेषु दूरपुण्याश्रमेषु च
जिथे पर्वत सोन्याच्या आणि माणिक्यांनी भरलेल्या शिळांनी सजले आहेत, देवऋषी आणि मुनींच्या घरांमध्ये, तसेच दूरवरच्या पुण्यवान आश्रमांमध्ये,
कुमुद्वतीषु फुल्लासु स्मेरासु नलिनीषु च । वनस्थलीषु फुल्लासु फुल्लासूत्पलिनीषु च
फुललेल्या कुमुदिनीच्या तलावांत, हसऱ्या कमळांमध्ये, फुललेल्या वनातील माळांमध्ये आणि उमललेल्या नीलकमळांच्या गादींमध्ये,
प्रहेलिकाभिर् आख्यानैस् तथैवाक्षरमुष्टिभिः । अष्टापदैर् बहूद्द्योतैस् तथा गूढचतुर्थकैः
कोड्या, गोष्टी, अक्षरांची मुठी, अनेक प्रकारच्या फडांच्या खेळांनी आणि गुपित फासेफेकांच्या स्पर्धांनी,
नाटकाख्यायिकाभिश् च श्लोकैर् बिन्दुमतीभ्रमैः । देशभाषाविभागैश् च नगरग्रामचेष्टितैः
नाटकं, आख्यायिका, श्लोक, बिंदूंच्या गुंतागुंतीच्या रचना, वेगवेगळ्या बोलीभाषा आणि नगर-गावातील चालीरीती यांमध्ये,
स्रग्दाममाल्यवलनैर् नानाभरणयोजनैः । लीलाविलोलचलनैर् विचित्ररसभाजनैः
फुलांच्या हारांनी, माळांनी, विविध दागिन्यांनी, खेळकर आणि लयबद्ध हालचालींनी, आणि रंगीबेरंगी आनंदाच्या पात्रांनी,
आर्द्रक्रमुककर्पूरताम्बूलीदलचर्वणैः । समालम्भनलीलाभिर् दोलारोहणविभ्रमैः
कोवळ्या पानांचा, सुपाऱ्याचा आणि कापूर घातलेल्या तांबूलाचा आस्वाद घेत, एकमेकांना मिठ्या मारत, झुल्यावर चढण्याच्या आनंदात रमून,
गृहे कुसुमदोलाभिर् अन्योऽन्यान्दोलनक्रमैः । फुल्लपुष्पलताकुञ्जदेहगोपनखर्वणैः
घरात फुलांनी सजवलेल्या झुल्यांवर, एकमेकांना झुलवत, फुलांनी बहरलेल्या वेलींमध्ये, त्या वेलीत शरीर लपवत,
नौयानयुग्यहस्त्यश्वदान्तोष्ट्रादिगमागमैः । जलकेलिविलासेन परस्परसमुक्षणैः
नाव, रथ, हत्ती, घोडा, उंट अशा विविध वाहनांतून प्रवास करत, पाण्यात खेळ करत, एकमेकांवर पाणी उडवत,
नृत्तगीतकलालास्यताण्डवोद्भटवृत्तिभिः । सङ्गीतकैस् सङ्कथनैर् वीणामुरजवादनैः
नृत्य, गाणे, कलात्मक सादरीकरणे, तांडव नृत्य, संगीत, गप्पा, वीणा आणि मृदुंग वाजवत,