अद्य दीर्घेण कालेन निरहङ्कृतिना मया । स्वर्गापवर्गवैतृष्ण्यम् इदम् आसादितं धिया
आज, खूप काळानंतर आणि अहंभाव न ठेवता, माझ्या मनाने स्वर्ग आणि मुक्ती यांच्याविषयीची आसक्ती सोडली आहे.
चिरम् एकान्तविश्रान्त्यै तेनैतन् नभसḫ पदम् । त्वम् इवागतवान् अत्र दृष्टवान् अस्मि तां कुटीम्
मी खूप दिवस एकांतातील विश्रांती शोधत होतो; म्हणूनच, आकाशासारख्या या अवस्थेला पोहोचलो आहे, जसे तू इथे आला आहेस आणि मी ती झोपडी पाहिली.
अद्यैतत् सम्परिज्ञातं यद् धि सा भवतẖ कुटी । आगन्ता त्वं पुनश् चेति ज्ञायते क्वाविचारितम्
आज मला हे पूर्णपणे समजलं आहे की ही तुमची झोपडी होती; आणि तू पुन्हा इथे येशील, हेही काही प्रमाणात कळलं आहे.
तदा त्व् अत्र मया ज्ञातं कश्चित् सिद्धो ऽयम् आत्मना । देहं त्यक्त्वेह निर्वाणं गत इत्य् अनुमानिना
तेव्हा इथे मला असं जाणवलं की हा कुणीतरी सिद्ध पुरुष आहे, ज्याने आपलं शरीर सोडून इथेच मुक्ती मिळवली आहे, असं मी अंदाज केलं.
एतन् मे भगवन् वृत्तम् एषो ऽस्मीति यथास्थितम् । मया ते कथितं सर्वं यथा जानासि तत् कुरु
भगवंत, घडलेली सगळी हकीकत मी जशी आहे तशी सांगितली आहे; आता तुला जे योग्य वाटेल ते कर.
सिद्धैर् न यावद् अवधानपरैर् विचार्य निर्णीतम् उत्तमधियान्तर् अशेषवस्तु । तावत् त्रिकालकलनां न विदन्ति काञ्चिद् इत्य् अब्जजादिमनसो ऽपि मुने स्वभावः
सिद्ध आणि एकाग्रचित्त असलेले ज्ञानी लोक सर्व गोष्टी बारकाईने तपासून ठरवत नाहीत, तोपर्यंत तीन काळांचं कोणतंही मोजमाप त्यांना कळत नाही; ब्रह्मा वगैरे देवतांचं मनसुद्धा असंच असतं, हे ऋषी.
अथ हेममयाकाशविस्तीर्णायां महाभुवि । सौहार्दाद् एव सिद्धस्य तस्येदम् अहम् उक्तवान्
मग त्या सुवर्णासारख्या विशाल भूमीवर, त्या सिद्ध ऋषीबद्दल प्रेमभावनेने, मी ही वाक्ये बोललो.
त्वया न केवलं यावन् मयापि न विचारितम् । अव्याप्तिरहिता नाम न सम्भवति देहता
हे फक्त तुझ्यानेच नाही, तर माझ्यानेही विचारले गेले नाही — मर्यादा किंवा व्याप नसेल तर देहधारणेची अवस्था असूच शकत नाही.
यस्मान् मया तवोदन्तं विचार्यासौ स्थिरीकृता । न कुटी व्योम्नि येन त्वम् अभविष्यस् स्थिरस्थितिः
कारण, मी तुझी कथा नीट विचारात घेऊन हे ठरवले आहे की, झोपडीशिवाय तू आकाशात स्थिर राहूच शकला नसतास.
तस्मात् कमलपत्राक्ष यद् गतं गतम् एव तत् । विचार्यातीतम् उत्सृज्य पश्य साम्प्रतिकीं स्थितिम्
म्हणून, कमलासारख्या डोळ्याच्या एक्या, जे गेले ते खरोखरच गेले; जे विचारून संपले ते बाजूला ठेव आणि सध्याची आपली स्थिती पाहा.
उत्तिष्ठ सिद्धलोकेषु निवसावो यथास्थितम् । स्वास्पदस्थितयस् सौम्यास् स्वात्मसिद्धौ सुसाधनम्
चला, आपण सिद्ध लोकांच्या प्रदेशात जाऊन राहूया, आपापल्या स्थितीत शांतपणे, स्वतःच्या आत्मसिद्धीत सहजतेने आणि दृढपणे स्थिर राहूया.
इति निर्णीय ताव् आवाम् उत्प्लुतौ तारकोपमौ । समम् एकपुटोड्डीनौ व्योम यन्त्रोपलाव् इव
अशी ठरवून आम्ही दोघेही एकत्र उडी मारली, जणू दोन तारे एकाच वेळी आकाशात एका यंत्राने उचलले गेले आहेत.
प्रणामपूर्वम् अन्योऽन्यम् अथ कृत्वा विसर्जनम् । गतस् सो ऽभिमतं देशम् अहं चाभिमतं गतः
मग आम्ही एकमेकांना नमस्कार करून निरोप घेतला; तो त्याच्या इच्छित स्थळी गेला आणि मीही माझ्या आवडत्या ठिकाणी गेलो.
इति वृत्तान्तम् अखिलम् उक्तवान् अस्मि राघव । तवाश्चर्यमयीं पश्य संसृतीनां विचित्रताम्
राघव, मी हा सर्व प्रसंग तुला सांगितला; आता या संसारातील अद्भुत आणि रंगीबेरंगी विविधता पाहा.
भगवंस् तव देहो ऽसौ पृथिव्याम् अणुतां गतः । भ्रान्तẖ केन शरीरेण सिद्धलोकांस् ततो भवान्
भगवंत, तुमचं हे शरीर पृथ्वीवर अगदी सूक्ष्म झालं होतं; मग कोणत्या शरीरानं तुम्ही सिद्धलोकांमध्ये फिरलात?
आं स्ंर्तं शृणु किं वृत्तं ततो मम जगद्गृहे । भ्रमतस् सिद्धसेनासु लोकपालपुरीषु च
हो, मला आठवतंय—माझ्याबरोबर तेव्हा काय घडलं ते ऐका, मी सिद्धांच्या समूहात आणि लोकपालांच्या नगरांमध्ये फिरत असताना.
अहम् इन्द्रपुरं प्राप्तो न कश्चित् तत्र दृष्टवान् । माम् इमं देहरहितम् आतिवाहिकदेहिनम्
मी इंद्राच्या नगरीत पोहोचलो, पण तिथं कुणालाही मी दिसलो नाही, कारण माझं स्थूल शरीर नव्हतं, फक्त सूक्ष्म, आकाशासारखं रूप होतं.
अहं किल तदा राम सम्पन्नो गगनाकृतिः । न चाधारो न चाधेयश् चिदाकाशमयात्मकः
त्या वेळी, राम, मी खरोखरच आकाशासारखा झालो होतो—ना आधार होता, ना अधिष्ठान; माझं स्वरूप पूर्णपणे चैतन्याचं आकाश होतं.
न ग्रहीता न च ग्राह्यस् त्वादृशार्थावबोधिनाम् । न चैव देशकालानां क्वचिद् आवृतिकारकः
तुमच्यासारख्या सत्याची जाणीव झालेल्यांसाठी, न पाहणारा असतो, न पाहण्यासारखे काही असते, आणि कधीही देश किंवा काळ यांच्यामुळे काहीही अडथळा येत नाही.
अरुद्धश् च पदार्थौघैस् स्वयं स्वानुभवोन्मुखः । व्यवहर्ता तथाभूतैर् एव पुम्भिर् मनोमयैः
ज्याच्यावर बाह्य वस्तूंचा काहीही अडथळा नाही, तो आपोआप स्वतःच्या अनुभवाकडे वळतो आणि मनाने घडलेल्या इतर लोकांशी तसेच वागतो.
स्वप्नानुभूतयो राम दृष्टान्तो ऽत्राविखण्डितः । अनुभूत्यपलापं तु यẖ कुर्यात् तेन ते ऽस्त्व् अलम्
राम, स्वप्नातील अनुभव हे इथे नक्कीच उदाहरण म्हणून ग्राह्य आहेत; पण जो कोणी अनुभवालाच नाकारतो, त्याला त्याच्या मतावरच समाधान मानू द्यावे.
यथा स्वप्ने नरो गेहे व्यवहर्ता न दृश्यते । तथा तदा न दृष्टो ऽस्मि पुरस्स्थो ऽपि नभोगतैः
जसा मनुष्य स्वप्नात घरात काही व्यवहार करत असतो, तरी तो कुणालाही दिसत नाही, तसाच मीही त्या वेळी समोर असलो तरी, आकाशगामी लोकांना दिसत नाही.
अहम् अन्यं प्रपश्यामि पार्थिवाकारभावनम् । माम् आतिवाहिकात्मानं न कश्चिद् अपि पश्यति
मी इतरांना देहधारी म्हणून पाहतो, पण माझं स्वतःचं सूक्ष्म स्वरूप कोणालाही दिसत नाही.
न दृश्यते विदेहत्वाद् भवान् व्योमवपुर् यदि । तत् कथं तेन सिद्धेन दृष्टो ऽसि कनकावनौ
तुमचं शरीर नसल्यामुळे आणि तुमचं रूप आकाशासारखं असल्यामुळे जर तुम्ही कुणाला दिसत नाही, तर सोन्याच्या वनात त्या सिद्ध पुरुषाला तुम्ही कसे दिसलात?
अस्मदादिर् जनो राम यथासङ्कल्पितार्थभाक् । नासङ्कल्पितम् आप्नोति सत्यकामवपुर् यतः
राम, आपल्यासारखे लोक जसं मनात ठरवतात तसं अनुभवतात; ज्याचं शरीर पूर्ण इच्छापूर्तीचं आहे, त्याला मनात न आलेली गोष्ट कधीच भेटत नाही.
व्यवहारेषु मग्नेन लौकिकेष्व् अमलात्मना । क्षणाद् विस्मार्यते पुंसा स्वातिवाहिकतात्मनः
ज्याचं मन निर्मळ आहे आणि जो जगातल्या व्यवहारात गुंततो, तो आपलं सूक्ष्म स्वरूप क्षणात विसरतो.
मया पश्यतु माम् एष इति सङ्कल्पितं तदा । तेन मां दृष्टवान् एष स्वसङ्कल्पार्थभाजनम्
त्यावेळी त्याने मनाशी ठरवलं, 'मी स्वतःच त्याला पाहूया.' म्हणून त्याच्या इच्छेनेच त्याने मला पाहिलं, कारण तो स्वतःच्या संकल्पाचा पात्र होता.
जनो जरढभेदत्वान् न सङ्कल्पार्थभाजनम् । स एव जीर्णभेदत्वात् सत्यकामत्वभाजनम्
सामान्य माणसं जुन्या भेदभावामुळे आपल्या इच्छांची पूर्तता करू शकत नाहीत; पण तोच, ज्याचं विवेक परिपक्व झालं आहे, खऱ्या इच्छांचा पात्र होतो.
द्वयोस् तु सिद्धयोस् सिद्ध विरुद्धेप्सितयोर् मिथः । अधिकैकावदातात्मा जयी पुरुषयत्नवान्
पण दोन सिद्ध पुरुषांमध्ये, ज्यांच्या इच्छा एकमेकांशी विरोधात आहेत, त्यात ज्याचं मन अधिक शुद्ध आणि दृढ आहे, आणि जो अधिक प्रयत्नशील आहे, तोच जिंकतो.
भ्रमतस् सिद्धसेनासु लोकपालपुरीषु मे । विस्मृता व्यवहारौघैस् सातिवाहिकतात्मनः
सिद्धांच्या समूहात आणि लोकपालांच्या नगरींमध्ये फिरताना, अनेक व्यवहारांमध्ये गुंतल्यामुळे मला माझं सत्त्व, म्हणजेच श्रेष्ठ देवदूत असण्याचं भान विसरायला झालं.