बद्धपद्मासनं शान्तं समाधाननिरिङ्गनम् । गुल्फद्वितयमध्यस्थवृषणं विषयातिगम्
त्याने घट्ट पद्मासन घातले होते, मन शांत आणि एकाग्र होते, सर्व विषयांपासून दूर, आणि त्याचे जननेंद्रिय दोन्ही घोट्यांच्या मध्ये विसावले होते.
मृष्टसोम्यसमाभोगस्कन्धबन्धुरकन्धरम् । सुस्थिरोदरविश्रान्तस्थानकस्थितिसुन्दरम्
त्याचे खांदे आणि मान सुंदर दिसत होते, त्याचे शरीर कोमलतेने उजळले होते, त्याची बसण्याची स्थिती स्थिर आणि आकर्षक होती, आणि पोटात आरामाने विसावलेला होता.
नाभीनिकटगोत्तानपाणिद्वितयदीप्तिभिः । हृदयाम्भोजतेजोभिर् बहिस्स्थैर् इव भासितम्
त्याच्या नाभीजवळ दोन्ही हात पसरलेले असून त्यांच्यातून आणि हृदयकमळाच्या तेजातून बाहेर प्रकाश येत असल्यासारखा तो उजळून निघाला होता.
श्लिष्टपक्ष्मेक्षणं क्षीणसर्वेच्छं स्वच्छतां गतम् । सरो निमीलिताम्भोजम् इव सुप्तं दिनात्यये
त्याच्या डोळ्यांवर हलक्या झाकणांची सावली होती, सर्व इच्छा शांत झाल्या होत्या, आणि तो अगदी निर्मळ झाला होता—जणू दिवसाच्या शेवटी झोपलेल्या, मिटलेल्या कमळासारखा.
अविक्षुभितम् आशान्तम् अन्तẖकरणकोटरम् । दधानं धीरया वृत्त्या शान्तोत्पातम् इवाम्बरम्
ज्याचं मन शांत, अस्थिर न होता, पूर्णपणे निवांत आहे, आणि ज्याच्या वृत्तीमध्ये स्थैर्य आहे, असं मन म्हणजे जणू आकाशात कुठलाही गोंधळ नाही तसं वाटतं.
अपश्यता निजं देहं तं मुनिं पश्यता पुरः । इदं मया तदा तत्र चिन्तितं चारुचेतसा
तो ऋषी, स्वतःचं शरीर न पाहता, माझ्यासमोर उभा होता; त्या वेळी मी निर्मळ मनाने असं विचार केलं:
अयं कश्चिन् महासिद्धस् सम्प्राप्तो ऽस्मिन् दिगम्बरे । चिरायाहम् इवैकान्तविश्रमार्थी महाम्बरम्
हा कुणीतरी महान सिद्ध पुरुष या विशाल आकाशात आला आहे; जसा मी एकांतात विश्रांती शोधतोय, तसाच तोही कित्येक दिवसांपासून इथे विश्रांतीसाठी आला असावा.
समाधियोग्यम् एकान्तं लभेयेतीह चिन्तया । कुटी दृष्टेयम् एतेन सत्यसङ्कल्पशालिना
तो मनाशी विचार करत आहे, 'मला ध्यानासाठी एकांत, योग्य जागा मिळावी'; आणि त्याच्या ठाम इच्छेमुळे त्याला ही झोपडी दिसली आहे.
मदागमनम् एतेन ततो ऽचिन्तयताचलम् । तं मद्देहं शवीभूतम् अपास्येह कृता स्थितिः
माझ्या येण्याचा विचार त्याच्या मनात ठामपणे होता. म्हणून त्याने ठरवले, 'हा माझा देह आता निर्जीव झाला आहे, मी तो सोडून या जागेतून निघून जाईन.'
तद् इहास्ताम् अयं यामि स्वं लोकम् इति निश्चयी । यावद् गन्तुं प्रवृत्तो ऽस्मि तावत् सङ्कल्पनक्षयात्
मग त्याने ठरवले, 'हे इथेच राहू दे, मी माझ्या लोकात जाईन.' मी निघायची तयारी करत असतानाच, संकल्प संपल्यामुळे—
सा निवृत्ता कुटी तत्र सम्पन्नं व्योम केवलम् । स सिद्धो ऽथ निराधारḫ पतितो ऽधस् समाधिमान्
तेथे ती झोपडी नाहीशी झाली आणि फक्त निर्मळ आकाश उरले. मग तो सिद्ध पुरुष, समाधी अवस्थेत, कुठेही आधार न उरल्याने खाली पडला.
स्वप्नसङ्कल्पसंशान्तौ स्वप्नसङ्कल्पपत्तनम् । यथा साशु कुटी नष्टा मत्सङ्कल्पोपशान्तितः
जसा स्वप्नातील संकल्प शांत झाला की स्वप्नातील शहर नाहीसे होते, तसाच माझा संकल्प निवळताच ती झोपडी क्षणात अदृश्य झाली.
स पपात ततो ध्यानी जलोत्पीड इवाम्बुदात् । खाद् इवानिलनुन्नो ऽब्द इन्दुर् दिव इव क्षये
मग तो ध्यान करणारा जसा ढगातून पाण्याचा थेंब खाली पडतो, किंवा आकाशातून चंद्र आपला काळ संपल्यावर खाली पडतो, किंवा वाऱ्याने ढग उडून जातो, तसा खाली पडला.
वैमानिक इवापुण्यश् छिन्नमूल इव द्रुमः । खात् त्यक्त इव पाषाणस् स पपात ततो ऽवनौ
तो जसा पुण्य हरपलेल्या देवासारखा, किंवा मुळं कापलेल्या झाडासारखा, किंवा खड्ड्यातून फेकून दिलेला दगड जसा खाली पडतो, तसा जमिनीवर पडला.
अहं यावद् इयं तावत् कुटिकास्त्व् इति कल्पने । क्षीणे कुटीक्षये जाते स सिद्धḫ पतितẖ क्षणात्
‘ही झोपडी असू दे’ अशी कल्पना तोपर्यंत होती, पण जेव्हा झोपडी नष्ट झाली, तेव्हा तो सिद्ध पुरुष क्षणात खाली पडला.
पतता तेन सिद्धेन ततस् सौजन्यकौतुकात् । सार्धम् एवाहम् अगमं नभसो वसुधातलम्
तो सिद्ध पुरुष पडत असताना, माझ्या मनात कुतूहल आणि चांगुलपणामुळे, मीही त्याच्यासोबत आकाशातून पृथ्वीवर खाली आलो.
सो ऽपतत् पवनस्कन्धवलनावर्तवृत्तिभिः । सप्तद्वीपसमुद्रान्तगीर्वाणरमणावनौ
तो वाऱ्याच्या झोतांनी आणि भोवऱ्यांनी वाहत जाऊन, सात द्वीप आणि समुद्रांनी वेढलेल्या, देवांना प्रिय अशा पृथ्वीवर पडला.
प्राणापानोर्ध्वगामित्वात् खाद् यथास्थितम् एव सः । स्पष्ट एवोर्ध्वमूर्धोर्व्यां बद्धपद्मासनो ऽपतत्
त्याच्या प्राण-अपानाचा प्रवाह वरच्या दिशेने असल्यामुळे, तो जसा होता तसाच, डोकं वर आणि पाय खाली, कमळासनात बसलेला स्पष्टपणे जमिनीवर पडला.
न प्रबुद्धो बभूवासाव् इव नूनम् अचेतनः । पाषाणदेह इव वा वातूलात्मेव वा लघुः
तो शुद्धीवर आला नाही, जणू काही तो खरंच जड झाला होता, दगडाच्या देहासारखा किंवा वाऱ्याने हलणाऱ्या आत्म्यासारखा हलका झाला होता.
मया तदवबोधार्थम् अथ यत्नवता तदा । कृत्वा जलदतां व्योम्नो वृष्टं गर्जितम् ऊर्जितम्
माझ्या मनात ते समजून घेण्याची इच्छा झाली म्हणून मी खूप प्रयत्न केला आणि आकाशात ढगाचा रूप घेतलं, जोरदार पाऊस आणि गडगडाट केला.
करकाशनिपातेन तेन तस्मिन् दिगन्तरे । मयूरḫ प्रावृषीवासौ बुद्धो ऽबोधि वनावनेः
त्या दिशेला वीज चमकली आणि जसा पावसाळ्यातील मोर जागा होतो, तसा तो अज्ञानाच्या जंगलातून जागा झाला.
बभाव् आसादिताङ्गश्रीर् विकासितविलोचनः । धारानिकरफुल्लात्मा प्रावृषीवाम्बुजाकरः
त्याचे अंग तेजाने उजळले, डोळे पूर्ण उघडले, आणि मन आनंदाच्या धारांनी फुलले; जणू पावसाळ्यातील कमळांनी भरलेले तळे.
प्रबुद्धं सम्प्रशान्तायां वृष्टौ तम् अहम् अग्रतः । अपृच्छं स्वच्छम् आवृत्त्या निवृत्तं परमार्थतः
पाऊस थांबल्यावर आणि तो शांत व जागृत झाल्यावर, मी त्याच्याजवळ गेलो आणि निर्मळ मनाने, पूर्णपणे शांत झालेल्या अवस्थेत त्याला विचारले.
क्व स्थितो ऽसि करोषीदं किं च भो मुनिनायक । कस् त्वं कस्माद् अलं दूरान् न भ्रंशम् अपि चेतसि
तू कुठे आहेस? येथे काय करतोस, हे ऋषीश्रेष्ठ? तू कोण आहेस आणि इतक्या दूर असूनही तुझे मन किंचितही का ढळत नाही?
इत्य् उक्तो माम् असौ प्रेक्ष्य संस्मृत्य प्राक्तनीं गतिम् । उवाच वचनं चारु चातको जलदं यथा
असं मी बोलल्यावर, त्याने माझ्याकडे पाहिलं आणि आपली जुनी अवस्था आठवली. मग तो गोड शब्दांनी बोलू लागला, जसं चातक पक्षी पावसाच्या ढगाशी बोलतो.
प्रतिपालय मे यावत् स्ववृत्तान्तं स्मराम्य् अहम् । कथयिष्यामि ते पश्चात् पाश्चात्यं वृत्तम् आत्मनः
थोडा वेळ थांब, मी माझ्या आयुष्यातील गोष्टी आठवतो. नंतर मी तुला माझ्या पुढच्या घडामोडी सांगीन.
इत्य् उक्त्वा चिन्तयित्वाशु स यथावृत्तम् अक्षतम् । स्मृतवान् सायम् अह्नीव समाचरितम् आत्मनः
असं सांगून त्याने लगेच विचार केला आणि जसं काही घडलं तसंच सगळं आठवलं, जसं एखादा माणूस संध्याकाळी दिवसभर काय घडलं ते आठवतो.
माम् अथोवाच वचनं चारु चन्द्रांशुशीतलम् । आह्लादकम् अनिन्द्यं च निरवद्यं सुखोदयम्
मग त्याने मला असे शब्द सांगितले, जे चंद्राच्या किरणांसारखे शीतल, आनंददायक, कुठेही दोष नसलेले आणि मनाला सुख देणारे होते.
अधुना त्वं मया ब्रह्मन् परिज्ञातो ऽभिवादये । अतिक्रमो ऽयं क्षन्तव्यस् स्वभावो हि सतां क्षमा
ब्रह्मन्, आता मी तुला ओळखलं आहे आणि तुला नमस्कार करतो. माझ्या या चुकीला माफ कर; कारण क्षमा ही सज्जनांची खरी ओळख असते.
मुने चिरम् अहं भ्रान्तो देवोपवनभूमिषु । भोगामोदविमोहेषु षट्पदḫ पद्मिनीष्व् इव
मुनी, मी खूप दिवस देवांच्या बागेत सुखाच्या आणि मोहाच्या धुंदीत, जसं मधमाशी कमळांमध्ये भटकते तसं, भरकटत राहिलो.