असङ्ख्यैर् व्योममातङ्गैश् चन्द्रार्कचलचामरैः । उडुम्बरान्तर् मषकैर् इव मद्धृदये स्थितम्
माझ्या हृदयात अनंत आकाशगज, जणू चंद्र आणि सूर्य हे त्यांच्या पंख्यांसारखे हालचाल करतात, अगदी उडुंबराच्या आत असलेल्या माश्यांसारखे निवास करतात.
मया पातालपादेन भूतलोदरधारिणा । खमूर्ध्नापि तदा राम न त्यक्ता परमाणुता
मी पाताळ पायाखाली धरले, पृथ्वी पोटात ठेवली आणि आकाश डोक्यावर घेतले, तरीही, हे राम, मी माझी सूक्ष्मता कधीच सोडली नाही.
दिक्षु सर्वासु सर्वत्र सर्वदा सर्वकारिणा । सर्वात्मनाप्य् असर्वेण शून्यरूपेण संस्थितम्
सर्व दिशांना, सर्वत्र, सर्व काळात, सर्व काही करणारा असूनही, मी सर्वस्व असूनही, सर्व नसलेल्यासारखा आणि शून्यस्वरूपात स्थिर आहे.
किञ्चित्त्वं सदकिञ्चित्त्वं साकृतित्वं निराकृति । अनुभूतं सजाड्यं च चेतनत्वम् अलं मया
मी काहीतरी असणे, काहीच नसणे, रूप असणे, निराकार असणे, जाणीव, जडपणा आणि भरपूर प्रमाणात चेतना यांचा अनुभव घेतला आहे.
मैनाकमुग्धमीनस्य सागरस्याप्य् अणुं प्रति । सन्ति सर्गसहस्राणि स्वनुभूतान्य् अथो मया
जसा मैनाक पर्वतावर मोहित झालेल्या माशासाठी महासागर लहान वाटतो, तसंच मी देखील अगदी अणूतल्या अणूत असंख्य सृष्टी प्रत्यक्ष अनुभवल्या आहेत.
जगन्त्य् अङ्गे मयोढानि गूढानि प्रकटानि च । प्रतिबिम्बपुराणीव मकुरेणाजडात्मना
माझ्या देहात अनेक जगं, काही गुप्त तर काही उघडी, जणू आरशात उमटलेल्या जुन्या नगरीसारखी, या निर्जड आत्म्याने धारण केलेली आहेत.
एवं जलानिलाग्नित्वं भूमित्वं खात्मना सता । कृतं चितेव स्वप्नेषु बत माया विजृम्भते
पाण्याचं, वाऱ्याचं, अग्नीचं, पृथ्वीचं आणि आकाशाचं रूप चैतन्याने घेतलं आहे; खरंच, स्वप्नात माया किती अद्भुत रीतीने फुलते.
अपि तस्याम् अवस्थायां जगन्त्य् आकाशकोशके । मया दृष्टान्य् असङ्ख्यानि परमाणुकणं प्रति
त्या अवस्थेतही, आकाशाच्या पोकळीत मी अणूइतक्या लहान असंख्य जगं पाहिली आहेत.
परमाणुं प्रति व्योम परमाणुं प्रति स्थितम् । सर्गवृन्दं यथा स्वप्ने स्वप्नान्तरयुतं पुरम्
जसं प्रत्येक कणात आकाश भरलेलं असतं, तसंच स्वप्नात असंख्य स्वप्नांनी भरलेल्या नगरीत नानाविध सृष्टी दिसतात.
खम् एवाहम् अभूवं भूमण्डलं द्वीपकुण्डलम् । सर्वात्मनापि न व्याप्तं किञ्चनापि मया क्वचित्
मीच आकाश झालो, पृथ्वी झालो, आणि द्वीपांनी वेढलेला भूखंडही झालो; तरी सर्वत्र व्यापूनसुद्धा मी कुठेच काहीही पूर्णपणे व्यापू शकलो नाही.
समुत्पादयताशेषलतातरुतृणाङ्कुरान् । भूतलेन रसाकृष्ट्या मयार्थेनेव जृम्भितम्
पृथ्वी जशी ओलावा खेचून सर्व वेल, झाडं, गवत, आणि कोंब उगवते, तसंच जणू माझ्या इच्छेनेच हे सर्व फुलून येतं.
अवदाततमे शुद्धबोधाकाशमये मयि । जगल्लक्षाणि तिष्ठन्ति न तिष्ठन्ति च कानिचित्
मी ज्याचं स्वरूप निर्मळ, शुद्ध, आणि ज्ञानमय आकाश आहे, माझ्यात असंख्य जगं आहेत, आणि काही जगं अस्तित्वातच नाहीत.
चिति चारुचमत्कारं चमत्कुर्वन्ति यत् स्वतः । स्वचमत्कृतयो ऽन्तस्स्थास् तद् एतास् सृष्टिदृष्टयः
चैतन्य आपल्या अद्भुततेमध्ये स्वतःच आनंद मानते; या अंतःकरणातील आश्चर्यकारक गोष्टी म्हणजे सृष्टीची दृश्ये आहेत.
अनुभूतं कृतं दृष्टं यावत् क्वचन किञ्चन । परमार्थचमत्काराद् ऋते नेहोपलभ्यते
जगात कुठेही जे काही अनुभवलं, केलं किंवा पाहिलं जातं, ते इथे केवळ त्या परमसत्याच्या अद्भुततेमुळेच दिसून येतं.
प्रत्येकं विश्वरूपात्मा सर्वकर्ता निरामयः । प्रबुद्धश् शुद्धबोधात्मा सर्वं ब्रह्मात्मकं यतः
प्रत्येकजण सर्व रूपांचा आत्मा आहे, सर्वांचा कर्ता आहे, दुःखरहित आहे; जागृत आणि शुद्ध ज्ञानस्वरूप आहे, कारण सर्व काही ब्रह्मस्वरूप आहे.
सर्वस् सर्वत्र सर्वात्मा सर्वगस् सर्वसंश्रयः । एतत् प्रबुद्धविषयम् अप्रबुद्धं न वेद्म्य् अहम्
सर्वत्र सर्व आहे, सर्वांचा आत्मा आहे, सर्वव्यापी आहे, सर्वांचा आधार आहे—हे जागृत अवस्थेतील अनुभूतीचे क्षेत्र आहे; मी अजाणतेला ओळखत नाही.
आकाशकोशविशदात्मनि चित्स्वरूपे येयं स्वता कचति सर्गपरम्परेति । सान्तस् तद् एव किल ताप इवान्तर् ऊष्मा भेदोपलम्भ इति नास्ति सद् अस्त्य् अनन्तम्
ज्या शुद्ध, आकाशासारख्या चैतन्यस्वरूपात आपलेपणाने चमकते आणि जी सृष्टीच्या परंपरेप्रमाणे दिसते, तीच खरी शांतता आहे. हे अगदी अंतरंगातील उष्णतेसारखे आहे; कारण वेगळेपण फक्त भास आहे — प्रत्यक्षात काहीही विभाजन नाही. जे खरे आहे ते अखंड, अनंत आणि एकच आहे.
अथैवंरूपसंवित्तेḫ परावृत्य प्रयत्नतः । तम् अम्बरकुटीकोशदेशम् आगतवान् अहम्
मग अशा जाणिवांपासून माझे मन मागे वळवून, खूप प्रयत्न करून, मी त्या सूक्ष्म आकाशासारख्या स्थानावर पोहोचलो.
यावत् तत्र न पश्यामि स्वदेहं क्वचन स्थितम् । पश्यामि केवलं सिद्धं कम् अप्य् अन्यं पुरस् स्थितम्
तेथे मला माझे स्वतःचे शरीर कुठेही दिसले नाही; फक्त एक सिद्ध पुरुष, दुसराच कोणी, माझ्यासमोर उभा आहे असे मला दिसले.
उपविष्टं समाधाननिष्ठम् इष्टपदं गतम् । सोम्योदयम् इवादित्यं दग्धेन्धनम् इवानलम्
तो बसलेला होता, पूर्ण एकाग्रतेत स्थिर, इच्छित अवस्थेला पोहोचलेला — जणू चंद्र उगवला आहे किंवा जणू ज्या अग्नीचे इंधन जळून संपले आहे असा शांत अग्नी.
बद्धपद्मासनं शान्तं समाधाननिरिङ्गनम् । गुल्फद्वितयमध्यस्थवृषणं विषयातिगम्
त्याने घट्ट पद्मासन घातले होते, मन शांत आणि एकाग्र होते, सर्व विषयांपासून दूर, आणि त्याचे जननेंद्रिय दोन्ही घोट्यांच्या मध्ये विसावले होते.
मृष्टसोम्यसमाभोगस्कन्धबन्धुरकन्धरम् । सुस्थिरोदरविश्रान्तस्थानकस्थितिसुन्दरम्
त्याचे खांदे आणि मान सुंदर दिसत होते, त्याचे शरीर कोमलतेने उजळले होते, त्याची बसण्याची स्थिती स्थिर आणि आकर्षक होती, आणि पोटात आरामाने विसावलेला होता.
नाभीनिकटगोत्तानपाणिद्वितयदीप्तिभिः । हृदयाम्भोजतेजोभिर् बहिस्स्थैर् इव भासितम्
त्याच्या नाभीजवळ दोन्ही हात पसरलेले असून त्यांच्यातून आणि हृदयकमळाच्या तेजातून बाहेर प्रकाश येत असल्यासारखा तो उजळून निघाला होता.
श्लिष्टपक्ष्मेक्षणं क्षीणसर्वेच्छं स्वच्छतां गतम् । सरो निमीलिताम्भोजम् इव सुप्तं दिनात्यये
त्याच्या डोळ्यांवर हलक्या झाकणांची सावली होती, सर्व इच्छा शांत झाल्या होत्या, आणि तो अगदी निर्मळ झाला होता—जणू दिवसाच्या शेवटी झोपलेल्या, मिटलेल्या कमळासारखा.
अविक्षुभितम् आशान्तम् अन्तẖकरणकोटरम् । दधानं धीरया वृत्त्या शान्तोत्पातम् इवाम्बरम्
ज्याचं मन शांत, अस्थिर न होता, पूर्णपणे निवांत आहे, आणि ज्याच्या वृत्तीमध्ये स्थैर्य आहे, असं मन म्हणजे जणू आकाशात कुठलाही गोंधळ नाही तसं वाटतं.
अपश्यता निजं देहं तं मुनिं पश्यता पुरः । इदं मया तदा तत्र चिन्तितं चारुचेतसा
तो ऋषी, स्वतःचं शरीर न पाहता, माझ्यासमोर उभा होता; त्या वेळी मी निर्मळ मनाने असं विचार केलं:
अयं कश्चिन् महासिद्धस् सम्प्राप्तो ऽस्मिन् दिगम्बरे । चिरायाहम् इवैकान्तविश्रमार्थी महाम्बरम्
हा कुणीतरी महान सिद्ध पुरुष या विशाल आकाशात आला आहे; जसा मी एकांतात विश्रांती शोधतोय, तसाच तोही कित्येक दिवसांपासून इथे विश्रांतीसाठी आला असावा.
समाधियोग्यम् एकान्तं लभेयेतीह चिन्तया । कुटी दृष्टेयम् एतेन सत्यसङ्कल्पशालिना
तो मनाशी विचार करत आहे, 'मला ध्यानासाठी एकांत, योग्य जागा मिळावी'; आणि त्याच्या ठाम इच्छेमुळे त्याला ही झोपडी दिसली आहे.
मदागमनम् एतेन ततो ऽचिन्तयताचलम् । तं मद्देहं शवीभूतम् अपास्येह कृता स्थितिः
माझ्या येण्याचा विचार त्याच्या मनात ठामपणे होता. म्हणून त्याने ठरवले, 'हा माझा देह आता निर्जीव झाला आहे, मी तो सोडून या जागेतून निघून जाईन.'
तद् इहास्ताम् अयं यामि स्वं लोकम् इति निश्चयी । यावद् गन्तुं प्रवृत्तो ऽस्मि तावत् सङ्कल्पनक्षयात्
मग त्याने ठरवले, 'हे इथेच राहू दे, मी माझ्या लोकात जाईन.' मी निघायची तयारी करत असतानाच, संकल्प संपल्यामुळे—