नतोन्नतासु मृद्वीषु स्वास्तीर्णास्व् अम्बराजिरे । सुप्तं शुभ्राभ्रमालासु नवनीतस्थलीष्व् इव
ना फार उंच ना फार खाली, मऊसूत पसरलेल्या वस्त्रांवर मी झोपलो, शुभ्र ढगांच्या रांगांमध्ये, जणू ताज्या लोण्याच्या ताटात झोपलो आहे.
सुमनḫपत्त्रमृदुषु लीनं लक्ष्मीविलासिषु । सुरसिद्धाङ्गनाङ्गेषु दूरास्तस्मरवासनम्
फुलांच्या पानांच्या मऊपणात, लक्ष्मीच्या खेळात, देव आणि सिद्ध स्त्रियांच्या अंगांवर मी गुंतलो होतो, कामवासनेपासून दूर.
कृतẖ कुमुदकल्हारकराले नलिनीवने । कोमलẖ कलहंसीभिर् लीलाकलकलारवः
नील आणि पांढऱ्या कमळांनी भरलेल्या तलावात, कोमल हंसांच्या खेळकर आवाजाने गोड गूंज उमटते.
सरत्सरित्सिरासारमूलभूमण्डलान्विताः । अङ्गेषूढास् स्फुरद्भूता लोमालय इवाद्रयः
नद्या, त्यांच्या शाखा आणि उगमस्थानांसह, माझ्या अंगावर जणू पर्वतावर उभ्या असलेल्या थरथरणाऱ्या केसांसारख्या पसरलेल्या आहेत.
चतुर्दिग्ग्रथितादीर्घसरित्सूत्रैस् समुद्रकैः । आदर्शैर् इव विश्रान्तम् अङ्गेषु प्रतिबिम्बिभिः
चारही दिशांना लांब नद्यांनी जोडलेले समुद्र, माझ्या अंगावर आरशात उमटलेल्या प्रतिबिंबासारखे विसावले आहेत.
भूतसर्गेण विभ्रान्तं सिद्धविद्याधरादिना । मद्देहे चेतितेनैव मक्षिकायौकरूपिणा
सिद्ध आणि विद्याधर यांच्या सामर्थ्याने गोंधळलेल्या सर्व सृष्टी, माझ्या देहातच, मनाने चालविलेल्या मधमाशांच्या रूपासारख्या आहेत.
मत्प्रसादेन मुदितैर् लब्धम् अर्कादिभिर् वपुः । कृष्णरक्तसितापीतहरितैर् हारितैर् इव
माझ्या कृपेने, सूर्यादी देवतांकडून आनंदाने मिळालेलं हे शरीर काळं, लाल, पांढरं, पिवळं आणि हिरवं अशा रंगांनी जणू काही विविध रंगांनी सजवल्यासारखं शोभून दिसतं.
समुद्रमुद्रया सप्तद्वीपसप्तात्मरूपया । संस्थया स्थापिता भूमिḫ प्रकोष्ठे वलयोपमा
माझ्या हातावर स्थिर झालेली ही पृथ्वी, समुद्राच्या कडांनी वेढलेली, सात द्वीप आणि सात अंतरात्म्यांच्या रूपात, जणू काही हातातल्या कड्यासारखी दिसते.
विद्याधरपुरन्ध्रीणां परामृष्टाङ्गयष्टिना । अदृष्टेनैव विहितḫ पुलकोल्लास आत्मना
विद्याधरांच्या स्त्रियांच्या बारीक हातांनी न दिसणाऱ्या स्पर्शाने माझ्या अंगावर रोमांच उभा राहिला आणि मनात आनंदाची लहर उमटली.
सरित्सिरासरत्साररसानि सुषिराणि च । जगन्त्य् एवास्थिजालानि ममासन् संस्थितानि च
नद्या, त्यांचे उपनद्यांचे प्रवाह, त्यातील सार, पाणी आणि वाहण्याचे मार्ग — हे सर्व जग म्हणजे माझ्या शरीरातील हाडांचं जाळं होतं आणि तसंच ते टिकून राहिलं.
असङ्ख्यैर् व्योममातङ्गैश् चन्द्रार्कचलचामरैः । उडुम्बरान्तर् मषकैर् इव मद्धृदये स्थितम्
माझ्या हृदयात अनंत आकाशगज, जणू चंद्र आणि सूर्य हे त्यांच्या पंख्यांसारखे हालचाल करतात, अगदी उडुंबराच्या आत असलेल्या माश्यांसारखे निवास करतात.
मया पातालपादेन भूतलोदरधारिणा । खमूर्ध्नापि तदा राम न त्यक्ता परमाणुता
मी पाताळ पायाखाली धरले, पृथ्वी पोटात ठेवली आणि आकाश डोक्यावर घेतले, तरीही, हे राम, मी माझी सूक्ष्मता कधीच सोडली नाही.
दिक्षु सर्वासु सर्वत्र सर्वदा सर्वकारिणा । सर्वात्मनाप्य् असर्वेण शून्यरूपेण संस्थितम्
सर्व दिशांना, सर्वत्र, सर्व काळात, सर्व काही करणारा असूनही, मी सर्वस्व असूनही, सर्व नसलेल्यासारखा आणि शून्यस्वरूपात स्थिर आहे.
किञ्चित्त्वं सदकिञ्चित्त्वं साकृतित्वं निराकृति । अनुभूतं सजाड्यं च चेतनत्वम् अलं मया
मी काहीतरी असणे, काहीच नसणे, रूप असणे, निराकार असणे, जाणीव, जडपणा आणि भरपूर प्रमाणात चेतना यांचा अनुभव घेतला आहे.
मैनाकमुग्धमीनस्य सागरस्याप्य् अणुं प्रति । सन्ति सर्गसहस्राणि स्वनुभूतान्य् अथो मया
जसा मैनाक पर्वतावर मोहित झालेल्या माशासाठी महासागर लहान वाटतो, तसंच मी देखील अगदी अणूतल्या अणूत असंख्य सृष्टी प्रत्यक्ष अनुभवल्या आहेत.
जगन्त्य् अङ्गे मयोढानि गूढानि प्रकटानि च । प्रतिबिम्बपुराणीव मकुरेणाजडात्मना
माझ्या देहात अनेक जगं, काही गुप्त तर काही उघडी, जणू आरशात उमटलेल्या जुन्या नगरीसारखी, या निर्जड आत्म्याने धारण केलेली आहेत.
एवं जलानिलाग्नित्वं भूमित्वं खात्मना सता । कृतं चितेव स्वप्नेषु बत माया विजृम्भते
पाण्याचं, वाऱ्याचं, अग्नीचं, पृथ्वीचं आणि आकाशाचं रूप चैतन्याने घेतलं आहे; खरंच, स्वप्नात माया किती अद्भुत रीतीने फुलते.
अपि तस्याम् अवस्थायां जगन्त्य् आकाशकोशके । मया दृष्टान्य् असङ्ख्यानि परमाणुकणं प्रति
त्या अवस्थेतही, आकाशाच्या पोकळीत मी अणूइतक्या लहान असंख्य जगं पाहिली आहेत.
परमाणुं प्रति व्योम परमाणुं प्रति स्थितम् । सर्गवृन्दं यथा स्वप्ने स्वप्नान्तरयुतं पुरम्
जसं प्रत्येक कणात आकाश भरलेलं असतं, तसंच स्वप्नात असंख्य स्वप्नांनी भरलेल्या नगरीत नानाविध सृष्टी दिसतात.
खम् एवाहम् अभूवं भूमण्डलं द्वीपकुण्डलम् । सर्वात्मनापि न व्याप्तं किञ्चनापि मया क्वचित्
मीच आकाश झालो, पृथ्वी झालो, आणि द्वीपांनी वेढलेला भूखंडही झालो; तरी सर्वत्र व्यापूनसुद्धा मी कुठेच काहीही पूर्णपणे व्यापू शकलो नाही.
समुत्पादयताशेषलतातरुतृणाङ्कुरान् । भूतलेन रसाकृष्ट्या मयार्थेनेव जृम्भितम्
पृथ्वी जशी ओलावा खेचून सर्व वेल, झाडं, गवत, आणि कोंब उगवते, तसंच जणू माझ्या इच्छेनेच हे सर्व फुलून येतं.
अवदाततमे शुद्धबोधाकाशमये मयि । जगल्लक्षाणि तिष्ठन्ति न तिष्ठन्ति च कानिचित्
मी ज्याचं स्वरूप निर्मळ, शुद्ध, आणि ज्ञानमय आकाश आहे, माझ्यात असंख्य जगं आहेत, आणि काही जगं अस्तित्वातच नाहीत.
चिति चारुचमत्कारं चमत्कुर्वन्ति यत् स्वतः । स्वचमत्कृतयो ऽन्तस्स्थास् तद् एतास् सृष्टिदृष्टयः
चैतन्य आपल्या अद्भुततेमध्ये स्वतःच आनंद मानते; या अंतःकरणातील आश्चर्यकारक गोष्टी म्हणजे सृष्टीची दृश्ये आहेत.
अनुभूतं कृतं दृष्टं यावत् क्वचन किञ्चन । परमार्थचमत्काराद् ऋते नेहोपलभ्यते
जगात कुठेही जे काही अनुभवलं, केलं किंवा पाहिलं जातं, ते इथे केवळ त्या परमसत्याच्या अद्भुततेमुळेच दिसून येतं.
प्रत्येकं विश्वरूपात्मा सर्वकर्ता निरामयः । प्रबुद्धश् शुद्धबोधात्मा सर्वं ब्रह्मात्मकं यतः
प्रत्येकजण सर्व रूपांचा आत्मा आहे, सर्वांचा कर्ता आहे, दुःखरहित आहे; जागृत आणि शुद्ध ज्ञानस्वरूप आहे, कारण सर्व काही ब्रह्मस्वरूप आहे.
सर्वस् सर्वत्र सर्वात्मा सर्वगस् सर्वसंश्रयः । एतत् प्रबुद्धविषयम् अप्रबुद्धं न वेद्म्य् अहम्
सर्वत्र सर्व आहे, सर्वांचा आत्मा आहे, सर्वव्यापी आहे, सर्वांचा आधार आहे—हे जागृत अवस्थेतील अनुभूतीचे क्षेत्र आहे; मी अजाणतेला ओळखत नाही.
आकाशकोशविशदात्मनि चित्स्वरूपे येयं स्वता कचति सर्गपरम्परेति । सान्तस् तद् एव किल ताप इवान्तर् ऊष्मा भेदोपलम्भ इति नास्ति सद् अस्त्य् अनन्तम्
ज्या शुद्ध, आकाशासारख्या चैतन्यस्वरूपात आपलेपणाने चमकते आणि जी सृष्टीच्या परंपरेप्रमाणे दिसते, तीच खरी शांतता आहे. हे अगदी अंतरंगातील उष्णतेसारखे आहे; कारण वेगळेपण फक्त भास आहे — प्रत्यक्षात काहीही विभाजन नाही. जे खरे आहे ते अखंड, अनंत आणि एकच आहे.
अथैवंरूपसंवित्तेḫ परावृत्य प्रयत्नतः । तम् अम्बरकुटीकोशदेशम् आगतवान् अहम्
मग अशा जाणिवांपासून माझे मन मागे वळवून, खूप प्रयत्न करून, मी त्या सूक्ष्म आकाशासारख्या स्थानावर पोहोचलो.
यावत् तत्र न पश्यामि स्वदेहं क्वचन स्थितम् । पश्यामि केवलं सिद्धं कम् अप्य् अन्यं पुरस् स्थितम्
तेथे मला माझे स्वतःचे शरीर कुठेही दिसले नाही; फक्त एक सिद्ध पुरुष, दुसराच कोणी, माझ्यासमोर उभा आहे असे मला दिसले.
उपविष्टं समाधाननिष्ठम् इष्टपदं गतम् । सोम्योदयम् इवादित्यं दग्धेन्धनम् इवानलम्
तो बसलेला होता, पूर्ण एकाग्रतेत स्थिर, इच्छित अवस्थेला पोहोचलेला — जणू चंद्र उगवला आहे किंवा जणू ज्या अग्नीचे इंधन जळून संपले आहे असा शांत अग्नी.