नेहानानास्ति नो नाना न नास्तित्वं न चास्तिता । अहम् इत्य् एव नैवास्ति यत्र तत्र कुतो ऽस्तु किम्
इथे अनेकत्व नाही, एकत्वही नाही; अस्तित्व नाही, अनस्तित्वही नाही; 'मी आहे' असं जाणवणंसुद्धा नाही—मग तिथे काही असण्याचा किंवा काही अस्तित्वात येण्याचा प्रश्नच येत नाही.
अनुभूतम् अपीदं सद् अहमित्यादिदृश्यकम् । नास्त्य् एव यदि वाप्य् अस्ति तद् ब्रह्माजम् अनामकम्
'मी आहे' असं नेहमी वाटणं किंवा जे काही दिसतं, हे अनुभव जरी असले किंवा नसले, तरी तेच जन्मरहित, नाव नसलेलं ब्रह्म आहे.
यत् स्वप्नपुरम् एवेदं सर्गादाव् एव विन्नभः । अस्तितानास्तिते तत्र कीदृशे क्व कुतस् स्थिते
हे सगळं जणू एखाद्या स्वप्नातील नगरीसारखं आहे, सृष्टीच्या सुरुवातीलाही वेगळंच भासतं; अशा अस्तित्व आणि अनस्तित्वाच्या अवस्थेत, ते कसं आहे, कुठे आहे, आणि कशाप्रकारे टिकून आहे, हे सांगता येत नाही.
यथाहं दृष्टवांस् तानि जगन्त्य् अवनिरूपधृत् । तथा मया जलीभूय दृष्टं तादृशम् एव तत्
जसं मी पृथ्वीच्या रूपात ती जगं पाहिली, तसंच द्रव रूप धारण करूनही मी ती जगं तशीच पाहिली.
वारिधारणया वारि भूत्वा जडम् इवाजडम् । समुद्रमन्दिरेष्व् अन्तश् चिरं गुलगुलायितम्
पाण्याच्या प्रवाहामुळे पाणी जणू काही स्थिर झाल्यासारखं वाटतं, पण खरंतर ते स्थिर नसतं; समुद्राच्या खोल भागात ते खूप वेळ फिरत राहतं.
तृणवृक्षलतागुल्मवल्लीनां स्तम्भनाडिषु । मृद्व् अलक्षितम् आरूढं तवाङ्गेष्व् इव यूकया
गवत, झाडं, वेलींमध्ये असलेल्या बारीक नळ्यांतून ते पाणी हळूहळू आणि कुणालाही कळू न देता वर चढतं, जसं आपल्या अंगावर उवा चढते.
सर्वोत्थानोपमा स्तम्भे तच्छेदे वलयोपमा । मृद्व्या कर्णाहिगत्येव रचनाभ्रे कृतोदरे
त्याचा उगम खांब उभा राहिल्यासारखा असतो; तो तुटल्यावर वर्तुळ तुटल्यासारखं होतं; त्याची हलकी हालचाल कानातून साप जातो तशी वाटते, आणि त्याची रचना ढगात पोकळी निर्माण होते तशी दिसते.
वल्लीतमालतालादिपल्लवेषु फलेषु च । विश्रम्य पुष्टयाकृत्या रेखाविरचनं कृतम्
वेली, मोगऱ्या, ताड यांच्या पानांवर आणि फळांवर ते पाणी विसावून, पोषण देत असताना त्यावर रेषा आणि नक्षी तयार करतो.
मुखेनाविश्य हृदयम् ऋतुवैधुर्यधारिणा । वृता विधुरिता भुक्ता लूना देहेषु धातवः
तोंडातून हृदयात प्रवेश करून, ऋतूंच्या बदलांची छाया घेऊन, शरीरातील द्रव्ये वेढली जातात, ढवळली जातात, संपवली जातात आणि कापली जातात.
सुप्तं पल्लवतल्पेषु प्रालेयकणरूपिणा । तुल्यकालम् अशेषेषु दिक्षु सर्वास्व् अखेदिना
पानांच्या पलंगावर बर्फाच्या कणांच्या रूपात झोपलेले, ते सर्व दिशांना, सर्व ठिकाणी, एकाच वेळी शांतपणे वावरते.
नानाह्रदनदीगेहगामिनाविरताध्वना । विश्रान्तं सेतुसुहृदḫ प्रसादेन क्वचित् क्वचित्
नाना तळ्यांत, नद्यांत आणि घरांत अखंडपणे फिरत राहून, ते कधी कधी पूलांजवळ मित्रांसोबत, कृपेने, इथे तिथे विसावते.
विदा विदनुसन्धानाज् जडेन तदनाश्रयात् । जलाशयेषूल्लसितं जलेनावर्तवृत्तिना
त्याच्या विभागांचा शोध घेत आणि जड आधारावर, ते जलाशयांत उठते, पाण्याच्या गोलाकार प्रवाहात फिरते.
मया दुष्कृतिनेवोर्ध्वाच् छिलास्तम्भेन भूभृताम् । सावर्तवृत्तिना श्वभ्रपातेषु शतधा गतम्
माझ्या हातून, जणू काही एखाद्या पापीला शिक्षा द्यावी म्हणून, पर्वताचा दगडी खांब वर फेकला गेला आणि तो गोल गोल फिरत खोल दऱ्यांमध्ये शंभर तुकड्यांत फुटून गेला.
धूमरूपेण निर्गत्य दारुभ्यो गगनार्णवे । कणरत्नेन नीलर्क्षमणाव् आवर्तिना स्थितम्
लाकडातून धूर निघून जसा आकाशाच्या अथांग सागरात जातो, तसा निळ्या नीलमणीचा कण गोल फिरत तिथेच राहिला.
विश्रान्तम् अभ्रपीठेषु विद्युद्वनितया सह । भिन्नेन्द्रनीलनीलेन शेषाङ्गेष्व् इव शौरिणा
तो मेघांच्या आसनांवर वीजेच्या चमकासोबत विसावला, जणू फाटलेल्या नीलमणीसारखा निळा रंग, विष्णूने शेषाच्या अंगावर ठेवला आहे.
परमाणुमये सर्गे पिण्डरूपेष्व् अलक्षितम् । स्थितम् अन्तḫ पदार्थेषु ब्रह्मणेवाबिलात्मना
परमाणूंनी बनलेल्या या सृष्टीत, गाठीच्या रूपात न दिसता, तो सर्व पदार्थांच्या आत आहे, जसा अस्पष्ट स्वरूपाचा ब्रह्म सर्वत्र आहे.
प्राप्य जिह्वाणुभिस् सङ्गम् अनुभूतिẖ कृतोत्तमा । या नात्मनो न देहस्य मन्ये ज्ञानस्य केवलम्
जिभेच्या अगदी सूक्ष्म कणांनी जेव्हा एकरूपता मिळते, तेव्हा ती श्रेष्ठ अनुभूती होते; ती ना आत्म्याची असते, ना देहाची, असं मला वाटतं — ती फक्त ज्ञानाचीच असते.
न मया न च देहेन नान्येनास्वादितात्म यत् । तद् अन्तर् विधृतं शैत्यम् अज्ञानाय तद् अप्य् असत्
ना मी, ना देह, ना कुणी दुसरा — कुणीच त्या साराचा आस्वाद घेतलेला नाही; आतल्या आत जो गारवा धरून ठेवला आहे, तो अज्ञानासाठी आहे आणि तोही खरा नाही.
सर्वर्तुरसरूपेण नानामोदानि दिक्ष्व् अलम् । भुक्तानि पुष्पजालानि प्रोच्छिष्टं ददतालये
सर्व ऋतूंच्या चवींसह, वेगवेगळ्या दिशांना पसरलेल्या सुगंधांनी, फुलांच्या माळा आस्वादल्या गेल्या आणि उरलेले अंश घरात ठेवले गेले.
चतुर्दशप्रकाराणां भूतानाम् अङ्गसन्धिषु । उषितं चेतनेनेव जडेनाप्य् अजडात्मना
चौदा प्रकारच्या भूतांच्या सांध्यांमध्ये, जड असूनही, जणू काही चेतनेसारखा, पण खरं तर अजड आत्म्यामुळे, तो तिथे वास करत होता.
शीकरोत्कररूपेण रथम् आरुह्य मारुतम् । आमोदेनेव विहृतं विमलव्योमवीथिषु
शीतळ दवबिंदूंच्या रूपाने वाऱ्यावर स्वार होऊन, तो निर्मळ आकाशाच्या वाटांमध्ये आनंदाने भटकत होता.
राम तस्याम् अवस्थायां परमाणुकणं प्रति । अनुभूतम् अशेषेण यथास्थितम् इदं जगत्
राम, त्या अवस्थेत या जगातल्या प्रत्येक अणूचा अनुभव जसा आहे तसाच पूर्णपणे आला.
अजडेन जडेनेव मया जलतया तया । अन्तस् सर्वपदार्थानां ज्ञाताज्ञातेन संस्थितम्
मी जरी चेतन असलो तरी जणू काही जड आहे असे वाटले, आणि त्या पाण्याने जणू पाण्यासारखेच, सर्व वस्तूंच्या आतमध्ये ओळखीच्या आणि अनोळखी अशा सर्व गोष्टींमध्ये मी भरून राहिलो होतो.
जगतां तत्र लक्षाणि नाशोत्पादशतानि च । मया दृष्टानि रूढानि कदलीदलपीठवत्
तेथे मी हजारो जगं आणि त्यांची शेकडो निर्मिती-विनाश पाहिली, जी केळ्याच्या देठातील आवरणांसारखी एकावर एक रचलेली होती.
एवं जगच् चाजगद् वा साकारं वा निराकृति । चिन्मात्रगगनं सर्वम् आकाशाधिकनिर्मलम्
म्हणून हे जग असो वा नसू दे, आकार असो वा निराकार, सर्व काही शुद्ध चैतन्याचं आकाश आहे, जे आकाशाहूनही अधिक निर्मळ आहे.
न कश्चन त्वं न च किञ्चनेदं शुद्धḫ परो बोध इदं विभाति । स चापि नो किञ्चन नापि शून्यम् आकाशम् एवासि विशङ्कम् आस्स्व
तू कुणीच नाहीस, आणि हेही काहीच नाही; हे शुद्ध, सर्वोच्च ज्ञान असं प्रकट होतं. तेही काहीच नाही, आणि शून्यही नाही; तूच खऱ्या अर्थानं आकाश आहेस—कसलाही संशय न ठेवता शांत रहा.
ततो ऽहम् अभवं तेजस् तेजोधारणयेद्धया । चन्द्रार्कतारकाग्न्यादिविचित्रावयवान्वितम्
मग मी तेज झालो, तेज धारण करण्याच्या सामर्थ्यामुळे; माझ्यात चंद्र, सूर्य, तारे, अग्नि वगैरे अद्भुत अंगे सामावलेली होती.
नित्यं सत्त्वप्रधानत्वात् प्रकाशाकृतिराजवत् । सर्वदृश्यम् ऋते सर्वचौराद् ध्वान्तात् प्रतापयुक्
सतत सत्त्वगुण प्रबळ असल्यामुळे, मी नेहमीच प्रकाशस्वरूप होतो, राजासारखा; सर्व काही प्रकाशित करत असे, आणि सर्व अंधार चोरासारखा दूर करत असे.
दीपादिभिश् चरैस् स्निग्धैर् दशाशतविहारिभिः । प्रत्यक्षीकृतसर्वार्थं प्रतिगेहं सुराजवत्
दिवे आणि अशाच मृदू, हलणाऱ्या प्रकाशांनी, शेकडो प्रकारांनी आनंद देत, प्रत्येक घर अगदी स्पष्टपणे उजळून निघाले होते, जणू काही एखाद्या उत्तम राजाचा महालच.
लोकालोकेन हृषितैḫ प्रत्यक्षाद्यांशुरोमभिः । परप्रकाशैकरतैर् दूरोत्क्षिप्तासिताम्बरम्
जगाच्या स्वतःच्या प्रकाशाने, आनंदी तेजाच्या किरणांनी आणि रोमांचाने, फक्त दुसऱ्यांना उजळविण्यातच मग्न राहून, काळोखाचे आकाश दूर दूर पळून गेले होते.