मृतार्धमृतया भूतसन्तत्यानिललोलया । अभून् नीरन्ध्रम् आकाशं जीर्णपर्णसवर्णया
अर्धे मृत, अर्धे जिवंत अशा जीवांच्या गतीने वाऱ्याने भरलेले आकाश, जणू कोमेजलेल्या पानांच्या ढिगासारखे, एकही जागा मोकळी नव्हती.
जगद् आसीत् पतच्छृङ्गस्थूलधारौघनिर्भरम् । भ्रश्यद्बृहद्गिरिपुरव्रातपूर्णसरिच्छतम्
पडणाऱ्या पर्वतांच्या शिखरांवरून वाहणाऱ्या पाण्याच्या धारा आणि कोसळणाऱ्या मोठ्या पर्वतांच्या नगरांनी भरलेल्या नद्यांनी संपूर्ण जग व्यापले होते.
शाम्यच्छमशमाशब्दशतसङ्गिहुताशनम् । चलाब्धिवलनादोलालोलशैलसरित्तटम्
शांत होणाऱ्या आणि न संपणाऱ्या नाशाच्या असंख्य आवाजांनी एकत्रित झालेली ज्वाळा धगधगत होती, आणि हालचाल करणाऱ्या समुद्राच्या लाटांनी डोंगर आणि नद्यांचे काठ थरथरत होते.
तृणराशिसरिन्न्यायमिश्रद्वीपार्णवोत्करम् । अत्यन्तदूरदिग्व्योमक्षणज्वालामहावनम्
गवताच्या राशीसारखे बेटं आणि समुद्र एकमेकांत मिसळले होते, आणि अत्यंत दूरच्या दिशांमध्ये क्षणभर मोठ्या ज्वाळांचा जंगल पेटून उठला.
वर्षशाम्यद्धुताशोत्थभस्मामोदपतत्सुरम् । भूतपूर्वजगद्भूतं परिविस्मृतसर्गकम्
पावसामुळे शांत झालेल्या ज्वाळांच्या राखेचा सुगंध लागलेली देवतांची शरीरं खाली पडली; पूर्वी जसं जग होतं, तसं ते स्वतःचं निर्मिती विसरल्यासारखं झालं.
निरर्गलोल्लसन्नादं सार्गलोपशमक्रमम् । सर्गलोभोल्लसच्छेषं वर्गलोकविवर्जितम्
कोणतीही अडथळा न येणारा मोठा गोंगाट उठला, आणि हळूहळू इतर सर्व आवाज थांबले; शेवटी केवळ सृष्टीच्या उरलेल्या इच्छेचा मागमूस राहिला, आणि सर्व लोकलोक रिकामे झाले.
अनारतविपर्यासकारिमारुतनिर्धुतम् । बीजराशिम् इवाजस्रं पूयमानं पुनḫ पुनः
जसा एक बीयांचा ढिग वारंवार फसवणाऱ्या वाऱ्याने उडवला जातो, तसा तो सारखा पुन्हा पुन्हा हलवला जातो.
उल्मुकान्योऽन्यनिष्पेषवह्नि चूर्णसुवर्णजैः । रजोभिर् विवृतैर् हेमकुट्टिमाकाशकोटरम्
जणू काही निखारे, घर्षणाने निर्माण झालेले अग्नीचे कण किंवा सोन्याच्या पूडीतले कण, तसे त्या सोन्याच्या महालाच्या आकाशात धुळीचे कण भरून राहतात.
भूमण्डलबृहत्खण्डैर् भ्रष्टैस् सद्वीपसागरैः । पूर्णसप्तमपातालं लुठत्पातालमण्डलैः
जगाच्या मोठ्या तुकड्यांसह, त्यातील द्वीप आणि समुद्र खाली पडलेले आणि सातही पाताळांचे मंडळ इकडून तिकडे फिरत आहेत.
आसप्तमसुतालान्तम् आमहीतलपर्वतम् । आव्योमैकार्णवीभूतं पूर्णं प्रलयवायुभिः
सातव्या पाताळापर्यंत, पृथ्वीवरील पर्वतांसह आणि आकाश एक मोठे समुद्र झाले आहे, हे सर्व प्रलयाच्या वाऱ्यांनी भरून गेले आहे.
एकार्णवो ऽथ ववृधे शनैश् शीघ्रं सरिच्छतैः । भुवने जडकल्लोलैẖ कोपो मूर्खाशये यथा
मग एकट्या समुद्राने हळूहळू, पण शेकडो नद्यांनी भराभर वाढ घेतली. त्याच्या जड लाटा जगभर पसरल्या, जसा मूर्खाच्या मनात राग उसळतो.
मुसुलोपमया पूर्वं ततस् स्तम्भनिभाङ्गया । ततस् तालद्रुमाकारधारयासारसारया
सुरुवातीला त्या पुराचा जोर मुसळासारखा होता, मग तो खांबांसारखा भासला, आणि पुढे तो ताडाच्या झाडाच्या खोडांसारख्या लोंढ्यांनी वाहू लागला.
ततो नदीप्रवाहोग्रजलपातैकपातया । सप्तद्वीपमहीपीठसममेदुरमेघया
नंतर, नद्यांच्या प्रचंड प्रवाहांनी एकाच वेळी ओघळणाऱ्या पाण्याचा जोर वाढला, आणि जणू पृथ्वीच्या सात बेटांइतके दाट मेघ आकाशात जमले.
वह्निर् विदाहकृद् वृष्ट्या शमम् अभ्याययौ तथा । शास्त्रसज्जनसद्दृष्ट्या मौर्ख्यम् आपत्प्रदं यथा
जसा विध्वंस करणारा अग्नी पावसाने शांत होतो, तसाच संकट आणणारा मूर्खपणा शास्त्र आणि सज्जनांच्या दृष्टिकोनाने निवळतो.
ऊर्ध्वाधरस्थपरिवृत्तपदार्थजातम् अन्तẖक्वणत्खनखनायितशैलमज्जम् । ब्रह्माण्डकोटरम् अभूद् विधुरं कुबाललीलाविलोलम् इव बिल्वफलं विशुष्कम्
संपूर्ण ब्रह्मांडाचा कोष ओसाड झाला, त्याचे वरचेखाली भाग उलटसुलट फिरले, पडणाऱ्या पर्वतांच्या धडधडणाऱ्या आवाजांनी भरून गेला — जणू एखाद्या मुलाच्या खेळात फेकलेले, आतून कोरडे व सुकलेले बेलफळच.
वातवर्षहिमोत्पातघातभग्ने धरातले । जलवेगो ऽगमद् वृद्धिं कलाव् इव महीपतिः
वादळ, पाऊस, गारपीट आणि संकटांनी फोडलेल्या पृथ्वीवर पाण्याचा प्रवाह वाढतच गेला, जसा संकटकाळात राजाची सत्ता वाढते.
गङ्गाप्रवाहप्रतिमधारापातविवर्धितैः । सरित्सहस्रैस् सहसा मेरुमन्दरसुन्दरैः
गंगेच्या प्रवाहासारख्या वाढणाऱ्या धारेमुळे हजारो नद्या अचानक मेरू आणि मंदार पर्वतांना सुंदर बनवत वाहू लागल्या.
आदित्यपथसम्प्राप्तकन्दरो जडमन्थरः । एकार्णवस् समुच्छून आसीन् मूर्ख इवेश्वरः
सूर्याच्या मार्गापर्यंत पोहोचणाऱ्या गुंफांमध्ये एकच मोठा, जड आणि सुस्त समुद्र पसरला होता — जणू एखादा मूर्ख, स्थिर आणि फुगलेला स्वामीच.
विपुलावर्तवृत्त्यान्तर् विवृताद्रितरत्तृणः । स्फुरत्तुङ्गतरङ्गाग्रनिगीर्णादित्यमण्डलः
त्या प्रचंड वावटळीच्या गराड्यात डोंगर आणि गवत वाहून गेले; उसळणाऱ्या लाटांच्या शिखरांनी सूर्याचं गोलही गिळून टाकलं.
मेरुमन्दरकैलासविन्ध्यसह्यजलेचरः । चलितावनिपङ्कान्तर्लीनव्यालमृणालकः
त्या पाण्याने मेरू, मंदार, कैलास, विंध्य, सह्य हे डोंगरही झाकले; जंगलं उन्मळून पडली आणि साप चिखलात लपून गेले.
अर्धदग्धद्रुमवनव्यूहावलनसङ्कटः । त्रैलोक्यभस्मसम्मृष्टिमषीकर्दमकुत्सितः
अर्धवट जळालेली झाडं आणि वनांचे तुकडे या गोंधळात इकडून तिकडे फेकले गेले; तिन्ही लोक त्यांच्या राखेच्या काळ्या चिखलाने माखून गेले.
नभस्स्तम्भबृहद्धारानालभास्करपुष्करः । धाराजलमहाम्भोदविलीननलिनीदलः
आकाशात पाण्याचे मोठाले खांब उभे राहिले, त्यामुळे सूर्याचं कमळही दिसेनासं झालं; त्या महापुरात ओघळांवर तरंगणारी कमळाची पानंसुद्धा बुडून गेली.
दिण्डीरपर्वतप्रान्तप्राप्तवृत्तान्तवारिदः । भ्रमदिन्द्रानलार्केन्दुपुरपत्तनपूरनौः
डिंडीर पर्वताच्या कड्यांवरून वाहून आलेल्या वार्तांच्या लाटांनी भरलेले पाणी, जणू काही देव, अग्नी आणि चंद्र यांच्या नगरांमध्ये जहाजे भरून वाहत आहे, असे प्रचंड पूर उसळला.
काष्ठवत्प्रोह्यमानोग्रसुरासुरनरोत्करः । शनैẖक्रमोच्छूनतया लिहन्न् आदित्यमण्डलम्
देव, दैत्य आणि माणसांची मोठी गर्दी लाकडासारखी पाण्यात वाहून जाते, आणि तो पूर हळूहळू वाढत जाऊन जणू सूर्याच्या मंडलालाच स्पर्श करतो.
तरत्तारतरारावधारासारसमुद्भवैः । बुद्बुदैḫ परिसन्दिग्धप्रोह्यमानमहाचलः
ताऱ्यांच्या आणि ग्रहांच्या गजरात वाहणाऱ्या जलधारांतून उठणाऱ्या फुग्यांनी वेढलेला एक मोठा डोंगर त्या पाण्यात इकडून तिकडे फेकला जातो.
भ्रमद्बुद्बुदविश्रान्तभ्रान्तकल्पान्तवारिदः । उत्तारकैस् तैर् नयनैḫ पश्यन्न् अपरवारिदम्
कल्पाच्या शेवटी उसळणाऱ्या त्या प्रलयाच्या पाण्यात फिरणारे फुग्ये थांबतात, आणि त्या लाटा जणू आपलेच रक्षक असून दुसऱ्या समुद्राकडे पाहतात.
महाप्रलयवार्योघघोषघुङ्घुमितान्तरः । एकप्रवाहापहृतसर्वोर्वीकुलपर्वतः
महाप्रलयाच्या पाण्याचा प्रचंड गोंगाट आतून घुमतो आहे, आणि एकाच प्रवाहाने साऱ्या पृथ्वीवरील डोंगरदऱ्या व प्रदेश वाहून नेले जातात.
चण्डवातकृतापूर्वजलौघकुलपर्वतः । महाघुरुघुरारावघर्घरोग्रपयोरयः
तुफानी वाऱ्यांनी आणि कधीही न पाहिलेल्या जलप्रवाहांनी डोंगरदऱ्या आणि प्रदेश एकत्र ढिगारे झाले आहेत, आणि त्या महाप्रलयाचा भीषण, घुमणारा गजर सतत ऐकू येतो.
ब्रह्माण्डकुड्यसङ्घट्टपरावृत्तिभिर् उद्धतः । कुर्वन् योजनलक्षाणि विनतान्य् उन्नतानि च
ते पाणी ब्रह्मांडाच्या भिंतींवर आदळून परत येते, आणि लाखो योजनांची प्रदेश खालीवर होत राहतात.
तृणैर् इव तरङ्गेषु दोलान्दोलनम् अद्रिभिः । कुर्वद्भिर् उपलाघातभग्नभास्करमण्डलः
त्या लाटा डोंगरांना गवताच्या काड्यांसारखे झुलवत आणि हलवत आहेत, आणि दगडांच्या धडकेत सूर्याचं मंडळही तुटून जातं.