अग्निदाहवनाकाशविद्युदुन्मेषभीषणा । चटद्गुडगुडास्फोटस्फुटद्ब्रह्माण्डमण्डला
आकाशात अग्नीप्रमाणे विजा चमकत होत्या, त्या भयंकर कडकडाट करत होत्या आणि त्या गडगडाटाने जणू ब्रह्मांडाचा गोळा फाटून गेला.
पृषतोत्करशीत्कारशतक्ष्वेडाक्षयारवा । शीतशीकरनीहारभित्तिबन्धमयाम्बरा
हजारो थेंबांचा सळसळाट, सतत वाऱ्याचा गडगडाट आणि थंड धुक्याच्या भिंतींनी आकाश पूर्णपणे झाकून गेलं होतं.
रोदोमण्डपवैडूर्यस्तम्भसम्भारभासुरैः । धारासारैर् धराधैर्यशैलशातनशालिनी
गोल घुमटांमध्ये, काचेसारख्या आणि निळ्या रत्नांसारख्या चमकणाऱ्या पाण्याच्या धारा पडत होत्या. त्या सततच्या पावसाने पृथ्वीवरील भक्कम डोंगरही तुटून गेले.
धराचटचटास्फोटस्फुटदङ्गारपत्तना । गर्जनोर्जितसम्पातपतल्लोकान्तराकुला
पृथ्वीवर ठिणग्या उडणाऱ्या, कडकडाट करणाऱ्या वीजेच्या गडगडाटाने आणि जळत्या नगरी फुटून निघाल्याने, जोरदार वादळाच्या आवाजाने सगळ्या जगात खळबळ उडाली.
सा बभूवाथ साङ्गारजगद्गेहविलासिनी । कृतप्रत्युद्गमा बाष्पश्रियाज्वलनया भुवः
मग ती अग्नीच्या ठिणग्यांनी सजलेली, जगाच्या घरांची मालकीण झाली. पृथ्वीवर अश्रूंच्या तेजाने झळाळत ती वर उभी राहिली.
ज्वालालवोल्ललनडम्बरम् अम्बरं तद् व्यूढस्थलाब्जदलजालम् इवालम् आसीत् । धारा भ्रमद्भ्रमरपङ्क्तिनिभास् तदासंस् तत्र स्फुरच्छिशिरशीकरपक्षिपुञ्जाः
त्या वेळी आकाशात ज्वाळांचे लोलक नाचत होते, जणू काही पाण्याच्या ओघळांनी फुललेल्या कमळाच्या पाकळ्यांचे जाळेच पसरले होते. पाण्याच्या धारांमध्ये गरगर फिरणाऱ्या मधमाश्यांसारख्या रांगा दिसत होत्या आणि थंड थंड दवबिंदू सर्वत्र चमकत होते.
उद्यद्बृहच्चटचटारवपूरिताशो भीमो ऽभवत् स सलिलानलसन्निपातः । दुर्वारवैरिविषमो महतां बलानां सङ्ग्राम उग्र इव हेतिहतोग्रहेतिः
पाण्याचा आणि आगीचा भयंकर संग्राम सुरू झाला, त्याच्या प्रचंड गडगडाटाने सगळ्या दिशांना भरून टाकलं. तो आवाज इतका भीषण होता की जणू बलाढ्य सैन्यांच्या युद्धात घातक शस्त्रांचा गोंगाट होत आहे, आणि शत्रू काहीही करू शकत नाहीत असा एक भयंकर संग्राम उभा राहिला.
अथावनिपयस्तेजḫपवनानां युगक्षये । जाते परमसङ्क्षोभे बभूवास्मिञ् जगत्त्रयम्
मग युगाच्या शेवटी, वाऱ्याचं आणि तेजाचं तेज कमी झाल्यावर, एक मोठा गोंधळ निर्माण झाला आणि हे तीनही जग हादरून गेलं.
तापिञ्छविपिनोड्डीतिनिभभस्माभ्रभासुरम् । महार्णवमहावर्तवृत्तिधूमविवर्तनम्
तो प्रदेश राखेच्या आणि ढगांच्या तेजाने उजळून निघाला होता, जणू तामाल वृक्षांच्या गर्द झाडीत वावटळ उठली आहे, आणि महासागरातील मोठ्या भोवऱ्यांनी धुराचे लोट फिरवले आहेत.
लीनज्वालालवोल्लासहेलाटिमिटिमारटि । स्कन्नबाष्पाभ्रसम्भारपूर्णलोकान्तरान्तरम्
जगांच्या मधल्या जागा लपलेल्या ज्वाळांच्या चमकणाऱ्या आणि किणकिणणाऱ्या आवाजांनी, तसेच वाहणाऱ्या वाफेच्या ढगांनी पूर्ण भरून गेल्या.
उच्छलद्दीर्घझाङ्कारैश् छमच्छममयात्मकैः । तूर्यैर् उन्नमदासारविसारिजयघोषणम्
पाण्याच्या लाटा ओसंडून वाहू लागल्या, आणि त्याच वेळी झांजांच्या किणकिणाटात, लांब शंखांच्या गडगडाटात विजयाचा जयघोष आसमंतात घुमू लागला.
भ्रमद्भस्माभधूम्राभ्रं बृहत्कल्पाभ्रसम्भ्रमम् । बाष्पाभ्रविभ्रमोद्भ्रान्तं शीकरोग्राभ्रवृन्दवत्
राख आणि धुराचे ढग वाऱ्यावर फिरू लागले, जणू काही प्रलयाच्या काळातील मोठ्या ढगांचा गोंधळच निर्माण झाला, आणि जग जणू प्रचंड धुक्याने भरलेल्या तुफानी ढगांसारखे अस्वस्थ झाले.
ब्रह्माण्डभित्तिभाङ्कारभीषणैर् मातरिश्वनः । प्रसरैर् अम्बरोड्डीनदग्धेन्द्रादिपुरोत्करम्
भयानक वाऱ्याच्या झोतांनी जणू विश्वाची भिंतच तुटेल असा धडका दिला, आकाश त्या वाऱ्यांनी भरून गेले आणि इंद्रासह देवतांच्या नगरी जळून उडून गेल्या.
जलानिलानलोल्लासस्फुटत्कोटिशताश्मनाम् । प्रविघट्टनटाङ्कारैर् जडीभूतान्तकश्रुति
पाणी, वारा आणि अग्नी यांच्या प्रचंड उधाणात असंख्य मोठमोठ्या दगडांचा धडाका इतका भीषण होता की, मृत्यूच्याही आवाजाला त्याने जड करून टाकले.
नभस्स्तम्भनिभाबद्धधारानीरन्ध्रवर्षणैः । कर्षणैẖ कल्पवल्लीनां छमच्छमघनध्वनि
आकाशातून जणू ढगांच्या ओघळांनी, असंख्य छिद्रांतून पाऊस पडतो आणि त्या इच्छापूर्ती वेलींना खेचून आणतो, त्यांच्या पानांवर पावसाचा गडगडाट ऐकू येतो.
गङ्गा तरङ्गिका येषां तादृशैस् सरितां गणैः । अभ्रैर् इव नभो भीमैḫ पूर्यमाणाखिलार्णवम्
ज्यांच्या लाटा गंगेच्या लाटांसारख्या आहेत, अशा मोठ्या नद्यांनी भरलेल्या, जणू आकाश ढगांनी गच्च भरून संपूर्ण समुद्रात ओसंडून वाहत आहे.
तापिञ्छपत्त्रवृन्दस्थपुष्पगुच्छसमोपमैः । तपद्भिर् अर्कैर् आलीढपीतकल्पाभ्रमण्डलम्
मोराच्या पिसांसारख्या पानांमध्ये फुलांचे घोस विसावले आहेत, आणि तेजस्वी सूर्य त्या पिवळसर इच्छापूर्ती मेघाच्या पसाऱ्याला जणू चाटून घेत आहेत.
वहद्गिरिसरिद्व्यूढशिखरिद्वीपपत्तनम् । कल्पानिलघनक्षोभकृतपर्वतकुट्टनम्
पर्वत, नद्या, शिखरे, बेटं आणि नगरे वाहत नेत, त्या घनदाट कल्पवाऱ्यांनी पर्वतांच्या शिखरांना हलवून टाकले आहे.
ग्रहतारागणैर् उग्रैर् व्यग्रैर् विग्रहदुर्ग्रहैः । पतद्भिर् द्विगुणालातलतम् आवर्तपातिभिः
उग्र आणि अस्वस्थ ग्रह-ताऱ्यांच्या झुंडी, ज्यांना पकडणं किंवा आवरणं कठीण आहे, त्या जणू ज्वलंत उल्कांसारख्या दोनपट वेगाने फिरत्या प्रवाहात कोसळत आहेत.
अर्णवोत्थजलाद्रीन्द्रसङ्घट्टास्फोटघट्टितम् । महाप्रलयपर्यस्तपर्वतप्रान्तकुट्टितम्
सागरातून उगवणाऱ्या प्रचंड पर्वतांच्या धडकेत आणि महाप्रलयाच्या गोंधळात पर्वतांचे कडे तुटून, किनारे हादरले आहेत.
घनशात्कृतबाष्पाभ्रैẖ कल्पाभ्रैर् अपि मेदुरैः । अन्धीकृतार्कजालांशुतमोनिबिडमन्थरम्
गडद वाफेचे ढग आणि अगदी घनदाट, इच्छा पूर्ण करणारे मेघ यांनी सूर्यकिरणं अंधारली आहेत आणि आकाश जड, काळोखानं भरून गेलं आहे.
विशीर्णवसुधापीठखण्डखण्डैर् गलत्तटैः । उह्यमानैर् लुठच्छैलपत्तनैस् सङ्कटार्णवम्
फुटलेल्या पृथ्वीच्या तुकड्यांनी आणि गळणाऱ्या काठांनी, तसेच वाहणाऱ्या, लोळणाऱ्या पर्वतशिखरांनी, समुद्र अतिशय धोकादायक आणि पार करता न येणारा झाला आहे.
ऊर्म्यद्र्युन्नयनच्छिन्नघनैर् घर्घरमारुतैः । समुद्रघोषैर् गम्भीरनिर्घातैर् भग्नदिक्तटम्
गडगडणाऱ्या वाऱ्यांनी दाट ढग फोडून टाकले, समुद्रासारखा मोठा आवाज उठला, आणि खोल, गडगडणाऱ्या गडगडाटाने दिशांच्या कडा मोडून गेल्या.
ब्रह्माण्डकुड्यक्रोडाग्रकुट्टकैẖ कटुटाङ्कृतैः । कल्पाभ्रविकटास्फोटैर् घट्टितैकार्णवारटि
त्या प्रचंड वाऱ्यांच्या झटक्यांनी जणू ब्रह्मांडाच्या कवचाच्या कडेला जोरदार धडक दिल्यासारखे झाले, आणि प्रलयाच्या काळातील भीषण ढगांच्या फुटण्याने एकमेव समुद्र ढवळून निघाला.
स्वर्गपातालभूलोकखण्डखण्डैर् विमिश्रितैः । यथास्वभावं तिष्ठद्भिर् मरुद्भुग्नैर् वृताम्बरम्
स्वर्ग, पाताळ आणि पृथ्वीचे तुकडे एकमेकांत मिसळलेले, प्रत्येक आपापल्या स्वरूपात राहिलेले, आणि वाकलेल्या, वळलेल्या वाऱ्यांनी आकाश पूर्णपणे व्यापलेले होते.
मृतार्धमृतदग्धार्धदग्धाङ्गैर् देवदानवैः । अन्योऽन्यदर्शनाद् वातवेल्लितैर् भ्रमितायुधम्
देव आणि दानव अर्धे मृत, अर्धे जळालेले, काहींचे अवयव जळून गेलेले, काहींचे तुटलेले, त्यांची शस्त्रे वाऱ्याच्या झटक्याने फिरत होती, आणि ते एकमेकांना पाहूही शकत नव्हते.
कल्पान्तपवनोद्भ्रान्तैर् लोकान्तरजरत्तृणैः । आरब्धार्जुनवाताख्यस्तम्भम् उद्धूमभस्मभिः
कल्पाच्या शेवटी उठलेल्या वादळाने इतर लोकांच्या वाळलेल्या गवताचे तुकडे इकडून तिकडे उडत होते, आणि अर्जुन नावाच्या वाऱ्याने सुरू झालेल्या धुराचे व राखेचे मोठाले लोट उठत होते.
उह्यमानशिलाजालप्रहारविलुठत्तटैः । पतल्लोकान्तरैस् तारटुष्कारकटुटाङ्कृतम्
दगड आणि मोठमोठ्या शिळा वाऱ्याने इकडून तिकडे फेकल्या जात होत्या, त्यांच्या धडकेत काठ फाटत होते, आणि ताऱ्यांचे तुकडे विखुरले जाऊन, इतर लोकांचे प्रदेश पडून, सगळीकडे भीती आणि कठोरपणा पसरला होता.
वातोद्व्यूढगिरिव्रातगुहाभाङ्कारभासुरम् । पतद्भिर् विहितावर्तं लोकपालपुरीपुरैः
वाऱ्याने एकत्र केलेल्या पर्वतांच्या गुहा भयानक प्रकाशाने उजळून निघाल्या होत्या, आणि लोकपालांच्या नगरे पडत असल्याने मोठमोठे वावटळ तयार होत होते.
कृतकर्कशनिर्ह्रादैर् असुरैर् इव मारुतैः । उह्यमानवनव्यूहप्रोतवातायनैर् वृतम्
त्या वाऱ्यांनी जणू काही असुरांसारखे कठोर आणि भीषण आवाज निर्माण केले होते, आणि वाऱ्याच्या झटक्याने वनांचे झाडे उपटून, आकाशमार्ग अडवले गेले होते.