ब्रह्मलोकस्थनाथेषु लोकपालपुरेष्व् अधः । साङ्गनाबालवृद्धेषु दग्धेषु निपतत्सु खात्
ब्रह्मलोकात राहणाऱ्या लोकपालांच्या नगरी, त्यातल्या स्त्रिया, लहान मुले आणि वयोवृद्ध — हे सगळे जळून खाली कोसळले.
कल्पान्तानलपद्मिन्या ब्रह्माण्डोग्रसरोवरे । ज्वालापल्लवशालिन्यास् सबीजायास् सहोल्मुकैः
त्या प्रलयाच्या अग्नीच्या कमळासारख्या, प्रचंड ब्रह्मांडाच्या तळ्यात, जिथे ज्वाळांचे कोंब बीजांसह आणि उंच देठांसह फुलले होते,
अनलात्मसु मूलेषु नागेषु च नगेषु च । आपातालं निमग्नेषु महत्य् अङ्गारकर्दमे
जिथे अग्नीस्वरूप मुळे, पर्वत आणि नाग हे सगळे प्रचंड अंगारांच्या चिखलात खोल पाताळापर्यंत बुडाले होते,
उष्ट्रसैन्यम् इवालक्ष्यगतिर् मन्निकटं नभः । आययाव् अञ्जनश्यामẖ कल्पाम्बुदगणẖ क्षणम्
तेव्हा काळ्या काजळासारखे गडद मेघांचे थवे, उंटांच्या सैन्यासारखे अस्पष्टपणे आकाशात वेगाने क्षणभर आले.
स्थिरकल्पानलज्वालातुल्यविद्युन्मयाचलः । एककोणकविश्रान्तसप्ताम्बुधिपयोभरः
कल्पाच्या अग्नीच्या ज्वाळेसारखा मजबूत, विजेने भरलेला, एका कोपऱ्यात विसावलेला, सातही समुद्रांचं पाणी धारण करणारा असा एक डोंगर होता.
भित्तिभासुरनीहारभारनिर्भरदिक्तटः । ब्रह्माण्डकुड्यनिबिडमण्डलास्फोटपण्डितः
त्याच्या उतारांवर चमकदार धुक्याचं जड ओझं पसरलेलं होतं, त्याचा परिसर ब्रह्मांडाच्या भिंतीसारखा घट्ट होता, आणि तो मोठ्या वेगाने फुटून बाहेर येण्यास तयार होता.
कल्पान्ते क्षुभितो ऽम्भोधिर् वर्तुलावर्तवृत्तिमान् । तडिज्जलेचरस् स्फारनिर्ह्रादẖ खम् इवागतः
कल्पाच्या शेवटी समुद्र अस्वस्थ झाला, त्याने गोलाकार वावटळीचा आकार घेतला, आणि विजेच्या चमकांसह लाटांचा मोठा गडगडाट करत जणू आकाशात उचलला गेला.
मृतो दग्धो निशानाथलोको द्विगुणशीतलः । अन्यम् आकारम् आश्रित्य परलोकम् इवागतः
रात्रभर मृत आणि जळून गेलेला हा जग दोनपट थंड झाला, आणि दुसरं रूप धारण करून जणू दुसऱ्या लोकात प्रवेश केला.
हिमसम्भाररूपेण हिमाचलम् इवाखिलम् । जाड्यस्तम्भितनिश्शेषजलकाष्ठाचलं दधत्
हिमाचा ढग जसा जमला होता, तसं सगळं पर्वत हिमालयासारखं दिसत होतं. तिथे पाणी आणि लाकूड सगळं थंडीतून एकदम स्थिर झालं होतं.
अथ ब्रह्माण्डविस्फोटकठिनास्फाटिताम्बरम् । प्राक् कृत्वोद्भटतुष्कारं कष्टा वृष्टिḫ पपात ह
मग जणू ब्रह्मांड फुटल्यासारखं आकाश फाटलं आणि तिथून जोरदार गारांचा पाऊस पडू लागला, सगळीकडे तीक्ष्ण तुकडे विखुरले गेले.
अग्निदाहवनाकाशविद्युदुन्मेषभीषणा । चटद्गुडगुडास्फोटस्फुटद्ब्रह्माण्डमण्डला
आकाशात अग्नीप्रमाणे विजा चमकत होत्या, त्या भयंकर कडकडाट करत होत्या आणि त्या गडगडाटाने जणू ब्रह्मांडाचा गोळा फाटून गेला.
पृषतोत्करशीत्कारशतक्ष्वेडाक्षयारवा । शीतशीकरनीहारभित्तिबन्धमयाम्बरा
हजारो थेंबांचा सळसळाट, सतत वाऱ्याचा गडगडाट आणि थंड धुक्याच्या भिंतींनी आकाश पूर्णपणे झाकून गेलं होतं.
रोदोमण्डपवैडूर्यस्तम्भसम्भारभासुरैः । धारासारैर् धराधैर्यशैलशातनशालिनी
गोल घुमटांमध्ये, काचेसारख्या आणि निळ्या रत्नांसारख्या चमकणाऱ्या पाण्याच्या धारा पडत होत्या. त्या सततच्या पावसाने पृथ्वीवरील भक्कम डोंगरही तुटून गेले.
धराचटचटास्फोटस्फुटदङ्गारपत्तना । गर्जनोर्जितसम्पातपतल्लोकान्तराकुला
पृथ्वीवर ठिणग्या उडणाऱ्या, कडकडाट करणाऱ्या वीजेच्या गडगडाटाने आणि जळत्या नगरी फुटून निघाल्याने, जोरदार वादळाच्या आवाजाने सगळ्या जगात खळबळ उडाली.
सा बभूवाथ साङ्गारजगद्गेहविलासिनी । कृतप्रत्युद्गमा बाष्पश्रियाज्वलनया भुवः
मग ती अग्नीच्या ठिणग्यांनी सजलेली, जगाच्या घरांची मालकीण झाली. पृथ्वीवर अश्रूंच्या तेजाने झळाळत ती वर उभी राहिली.
ज्वालालवोल्ललनडम्बरम् अम्बरं तद् व्यूढस्थलाब्जदलजालम् इवालम् आसीत् । धारा भ्रमद्भ्रमरपङ्क्तिनिभास् तदासंस् तत्र स्फुरच्छिशिरशीकरपक्षिपुञ्जाः
त्या वेळी आकाशात ज्वाळांचे लोलक नाचत होते, जणू काही पाण्याच्या ओघळांनी फुललेल्या कमळाच्या पाकळ्यांचे जाळेच पसरले होते. पाण्याच्या धारांमध्ये गरगर फिरणाऱ्या मधमाश्यांसारख्या रांगा दिसत होत्या आणि थंड थंड दवबिंदू सर्वत्र चमकत होते.
उद्यद्बृहच्चटचटारवपूरिताशो भीमो ऽभवत् स सलिलानलसन्निपातः । दुर्वारवैरिविषमो महतां बलानां सङ्ग्राम उग्र इव हेतिहतोग्रहेतिः
पाण्याचा आणि आगीचा भयंकर संग्राम सुरू झाला, त्याच्या प्रचंड गडगडाटाने सगळ्या दिशांना भरून टाकलं. तो आवाज इतका भीषण होता की जणू बलाढ्य सैन्यांच्या युद्धात घातक शस्त्रांचा गोंगाट होत आहे, आणि शत्रू काहीही करू शकत नाहीत असा एक भयंकर संग्राम उभा राहिला.
अथावनिपयस्तेजḫपवनानां युगक्षये । जाते परमसङ्क्षोभे बभूवास्मिञ् जगत्त्रयम्
मग युगाच्या शेवटी, वाऱ्याचं आणि तेजाचं तेज कमी झाल्यावर, एक मोठा गोंधळ निर्माण झाला आणि हे तीनही जग हादरून गेलं.
तापिञ्छविपिनोड्डीतिनिभभस्माभ्रभासुरम् । महार्णवमहावर्तवृत्तिधूमविवर्तनम्
तो प्रदेश राखेच्या आणि ढगांच्या तेजाने उजळून निघाला होता, जणू तामाल वृक्षांच्या गर्द झाडीत वावटळ उठली आहे, आणि महासागरातील मोठ्या भोवऱ्यांनी धुराचे लोट फिरवले आहेत.
लीनज्वालालवोल्लासहेलाटिमिटिमारटि । स्कन्नबाष्पाभ्रसम्भारपूर्णलोकान्तरान्तरम्
जगांच्या मधल्या जागा लपलेल्या ज्वाळांच्या चमकणाऱ्या आणि किणकिणणाऱ्या आवाजांनी, तसेच वाहणाऱ्या वाफेच्या ढगांनी पूर्ण भरून गेल्या.
उच्छलद्दीर्घझाङ्कारैश् छमच्छममयात्मकैः । तूर्यैर् उन्नमदासारविसारिजयघोषणम्
पाण्याच्या लाटा ओसंडून वाहू लागल्या, आणि त्याच वेळी झांजांच्या किणकिणाटात, लांब शंखांच्या गडगडाटात विजयाचा जयघोष आसमंतात घुमू लागला.
भ्रमद्भस्माभधूम्राभ्रं बृहत्कल्पाभ्रसम्भ्रमम् । बाष्पाभ्रविभ्रमोद्भ्रान्तं शीकरोग्राभ्रवृन्दवत्
राख आणि धुराचे ढग वाऱ्यावर फिरू लागले, जणू काही प्रलयाच्या काळातील मोठ्या ढगांचा गोंधळच निर्माण झाला, आणि जग जणू प्रचंड धुक्याने भरलेल्या तुफानी ढगांसारखे अस्वस्थ झाले.
ब्रह्माण्डभित्तिभाङ्कारभीषणैर् मातरिश्वनः । प्रसरैर् अम्बरोड्डीनदग्धेन्द्रादिपुरोत्करम्
भयानक वाऱ्याच्या झोतांनी जणू विश्वाची भिंतच तुटेल असा धडका दिला, आकाश त्या वाऱ्यांनी भरून गेले आणि इंद्रासह देवतांच्या नगरी जळून उडून गेल्या.
जलानिलानलोल्लासस्फुटत्कोटिशताश्मनाम् । प्रविघट्टनटाङ्कारैर् जडीभूतान्तकश्रुति
पाणी, वारा आणि अग्नी यांच्या प्रचंड उधाणात असंख्य मोठमोठ्या दगडांचा धडाका इतका भीषण होता की, मृत्यूच्याही आवाजाला त्याने जड करून टाकले.
नभस्स्तम्भनिभाबद्धधारानीरन्ध्रवर्षणैः । कर्षणैẖ कल्पवल्लीनां छमच्छमघनध्वनि
आकाशातून जणू ढगांच्या ओघळांनी, असंख्य छिद्रांतून पाऊस पडतो आणि त्या इच्छापूर्ती वेलींना खेचून आणतो, त्यांच्या पानांवर पावसाचा गडगडाट ऐकू येतो.
गङ्गा तरङ्गिका येषां तादृशैस् सरितां गणैः । अभ्रैर् इव नभो भीमैḫ पूर्यमाणाखिलार्णवम्
ज्यांच्या लाटा गंगेच्या लाटांसारख्या आहेत, अशा मोठ्या नद्यांनी भरलेल्या, जणू आकाश ढगांनी गच्च भरून संपूर्ण समुद्रात ओसंडून वाहत आहे.
तापिञ्छपत्त्रवृन्दस्थपुष्पगुच्छसमोपमैः । तपद्भिर् अर्कैर् आलीढपीतकल्पाभ्रमण्डलम्
मोराच्या पिसांसारख्या पानांमध्ये फुलांचे घोस विसावले आहेत, आणि तेजस्वी सूर्य त्या पिवळसर इच्छापूर्ती मेघाच्या पसाऱ्याला जणू चाटून घेत आहेत.
वहद्गिरिसरिद्व्यूढशिखरिद्वीपपत्तनम् । कल्पानिलघनक्षोभकृतपर्वतकुट्टनम्
पर्वत, नद्या, शिखरे, बेटं आणि नगरे वाहत नेत, त्या घनदाट कल्पवाऱ्यांनी पर्वतांच्या शिखरांना हलवून टाकले आहे.
ग्रहतारागणैर् उग्रैर् व्यग्रैर् विग्रहदुर्ग्रहैः । पतद्भिर् द्विगुणालातलतम् आवर्तपातिभिः
उग्र आणि अस्वस्थ ग्रह-ताऱ्यांच्या झुंडी, ज्यांना पकडणं किंवा आवरणं कठीण आहे, त्या जणू ज्वलंत उल्कांसारख्या दोनपट वेगाने फिरत्या प्रवाहात कोसळत आहेत.
अर्णवोत्थजलाद्रीन्द्रसङ्घट्टास्फोटघट्टितम् । महाप्रलयपर्यस्तपर्वतप्रान्तकुट्टितम्
सागरातून उगवणाऱ्या प्रचंड पर्वतांच्या धडकेत आणि महाप्रलयाच्या गोंधळात पर्वतांचे कडे तुटून, किनारे हादरले आहेत.