यावन् न क्वचिद् एवाभ्रं पश्याम्य् आशासु केवलम् । तरन्ति तरलास्फालम् उल्मुकाशनिवृष्टयः
मी अजून कुठेही आभ्र किंवा ढग पाहिले नव्हते, इतक्यात सर्व दिशांना प्रखर उल्कांचा आणि जळत्या अग्नीच्या वर्षावाचा प्रवाह वेगाने उसळू लागला.
तेन ज्वलनतापेन बहुयोजनकोटिषु । पदार्था भस्मतां यान्ति दूरे दिक्षु दशस्व् अपि
त्या जळत्या उष्णतेमुळे, असंख्य योजनांच्या अंतरावर, दहा दिशांमध्ये दूरवर असलेली सर्व वस्तू राख झाली.
अनन्तरं क्षणाद् व्योम्नि दूरे ऽहम् अनुभूतवान् । ऊर्ध्वतश् शीतलं वातम् अधस्ताद् वानलोपमम्
त्याच क्षणी, दूर आकाशात, मी वर थंडगार वारा आणि खाली अग्नीप्रमाणे उष्णता अनुभवली.
एतावति नभोमार्गे दूरे कल्पाम्बुदास् स्थिताः । यस् तेषाम् अग्नितापानां विषयो न च मद्दृशाम्
त्या अंतरावर, आकाशाच्या मार्गावर, कल्पकालीन ढग उभे होते, ज्यांची ज्वलंत उष्णता माझ्यासारख्यांना स्पर्शही करत नाही.
अथ वारुणदिग्भागाद् आययौ कल्पमारुतः । यस्मिंस् तृणवद् उह्यन्ते विन्ध्यमेरुहिमाद्रयः
मग पश्चिम दिशेकडून एक प्रचंड वारा आला, ज्यामुळे विंध्य, मेरू आणि हिमालय हे पर्वत गवताच्या काड्यांसारखे उडून जातात.
तेन ज्वालाचलाḫ प्रान्तडीनाङ्गारविहङ्गमाः । लोलोल्मुकवनाक्रान्ता जग्मुर् अग्निदिशं द्रुतम्
त्या वाऱ्यामुळे ज्वाळांचे पर्वत, निखाऱ्यांचे थवे आणि जळत्या आगीने वेढलेली अरण्ये अग्नीच्या दिशेने वेगाने निघाली.
सन्ध्याभ्रसदृशाकारास् तेरुर् अङ्गारवारिदाः । भ्रेमुर् भस्मभराभ्राणि प्रोताङ्गाररजांसि खे
संध्याकाळच्या ढगांसारखे दिसणारे ज्वाळांचे ढग अंगारांचा वर्षाव करत होते; राखेने भरलेले ढग आकाशात फिरत होते आणि त्यातून अंगारांची धूळ उडत होती.
स ज्वालाचलसङ्घातो दृष्टो ऽनलदिशं व्रजन् । हेमाद्रीणां सपक्षाणाम् अनीकं द्रवताम् इव
ते ज्वाळांनी पेटलेले पर्वतांचे मोठे समूह जणू अग्नीच्या दिशेला पुढे सरकत होते, आणि ते सोन्यासारख्या पंख असलेल्या वितळणाऱ्या पर्वतांच्या सैन्यासारखे वाटत होते.
धराद्रिमण्डलाभोगे ऽसोम्याङ्गारभरात्मनि । ज्वालाचलघने याते भाति तेजसि भास्वताम्
अंगारांनी भरलेल्या ज्वाळांच्या पर्वतांचा घनदाट समूह पृथ्वीच्या पर्वतांच्या वलयावरून जात असताना, तो तेजस्वी लोकांच्या तेजासारखा चमकत होता.
अर्णवेष्व् अनलार्णस्सु क्वथनोत्फालवारिषु । वनेष्व् अस्मृतपर्णेषु दीप्ताग्नितरुवारिषु
समुद्रात, ज्वाळांनी पेटलेल्या लाटांमध्ये, उकळणाऱ्या उसळत्या पाण्यात, तसेच वाळलेल्या पानांनी आणि पेटलेल्या झाडांनी भरलेल्या जंगलात पाणीही जणू जळत होते.
ब्रह्मलोकस्थनाथेषु लोकपालपुरेष्व् अधः । साङ्गनाबालवृद्धेषु दग्धेषु निपतत्सु खात्
ब्रह्मलोकात राहणाऱ्या लोकपालांच्या नगरी, त्यातल्या स्त्रिया, लहान मुले आणि वयोवृद्ध — हे सगळे जळून खाली कोसळले.
कल्पान्तानलपद्मिन्या ब्रह्माण्डोग्रसरोवरे । ज्वालापल्लवशालिन्यास् सबीजायास् सहोल्मुकैः
त्या प्रलयाच्या अग्नीच्या कमळासारख्या, प्रचंड ब्रह्मांडाच्या तळ्यात, जिथे ज्वाळांचे कोंब बीजांसह आणि उंच देठांसह फुलले होते,
अनलात्मसु मूलेषु नागेषु च नगेषु च । आपातालं निमग्नेषु महत्य् अङ्गारकर्दमे
जिथे अग्नीस्वरूप मुळे, पर्वत आणि नाग हे सगळे प्रचंड अंगारांच्या चिखलात खोल पाताळापर्यंत बुडाले होते,
उष्ट्रसैन्यम् इवालक्ष्यगतिर् मन्निकटं नभः । आययाव् अञ्जनश्यामẖ कल्पाम्बुदगणẖ क्षणम्
तेव्हा काळ्या काजळासारखे गडद मेघांचे थवे, उंटांच्या सैन्यासारखे अस्पष्टपणे आकाशात वेगाने क्षणभर आले.
स्थिरकल्पानलज्वालातुल्यविद्युन्मयाचलः । एककोणकविश्रान्तसप्ताम्बुधिपयोभरः
कल्पाच्या अग्नीच्या ज्वाळेसारखा मजबूत, विजेने भरलेला, एका कोपऱ्यात विसावलेला, सातही समुद्रांचं पाणी धारण करणारा असा एक डोंगर होता.
भित्तिभासुरनीहारभारनिर्भरदिक्तटः । ब्रह्माण्डकुड्यनिबिडमण्डलास्फोटपण्डितः
त्याच्या उतारांवर चमकदार धुक्याचं जड ओझं पसरलेलं होतं, त्याचा परिसर ब्रह्मांडाच्या भिंतीसारखा घट्ट होता, आणि तो मोठ्या वेगाने फुटून बाहेर येण्यास तयार होता.
कल्पान्ते क्षुभितो ऽम्भोधिर् वर्तुलावर्तवृत्तिमान् । तडिज्जलेचरस् स्फारनिर्ह्रादẖ खम् इवागतः
कल्पाच्या शेवटी समुद्र अस्वस्थ झाला, त्याने गोलाकार वावटळीचा आकार घेतला, आणि विजेच्या चमकांसह लाटांचा मोठा गडगडाट करत जणू आकाशात उचलला गेला.
मृतो दग्धो निशानाथलोको द्विगुणशीतलः । अन्यम् आकारम् आश्रित्य परलोकम् इवागतः
रात्रभर मृत आणि जळून गेलेला हा जग दोनपट थंड झाला, आणि दुसरं रूप धारण करून जणू दुसऱ्या लोकात प्रवेश केला.
हिमसम्भाररूपेण हिमाचलम् इवाखिलम् । जाड्यस्तम्भितनिश्शेषजलकाष्ठाचलं दधत्
हिमाचा ढग जसा जमला होता, तसं सगळं पर्वत हिमालयासारखं दिसत होतं. तिथे पाणी आणि लाकूड सगळं थंडीतून एकदम स्थिर झालं होतं.
अथ ब्रह्माण्डविस्फोटकठिनास्फाटिताम्बरम् । प्राक् कृत्वोद्भटतुष्कारं कष्टा वृष्टिḫ पपात ह
मग जणू ब्रह्मांड फुटल्यासारखं आकाश फाटलं आणि तिथून जोरदार गारांचा पाऊस पडू लागला, सगळीकडे तीक्ष्ण तुकडे विखुरले गेले.
अग्निदाहवनाकाशविद्युदुन्मेषभीषणा । चटद्गुडगुडास्फोटस्फुटद्ब्रह्माण्डमण्डला
आकाशात अग्नीप्रमाणे विजा चमकत होत्या, त्या भयंकर कडकडाट करत होत्या आणि त्या गडगडाटाने जणू ब्रह्मांडाचा गोळा फाटून गेला.
पृषतोत्करशीत्कारशतक्ष्वेडाक्षयारवा । शीतशीकरनीहारभित्तिबन्धमयाम्बरा
हजारो थेंबांचा सळसळाट, सतत वाऱ्याचा गडगडाट आणि थंड धुक्याच्या भिंतींनी आकाश पूर्णपणे झाकून गेलं होतं.
रोदोमण्डपवैडूर्यस्तम्भसम्भारभासुरैः । धारासारैर् धराधैर्यशैलशातनशालिनी
गोल घुमटांमध्ये, काचेसारख्या आणि निळ्या रत्नांसारख्या चमकणाऱ्या पाण्याच्या धारा पडत होत्या. त्या सततच्या पावसाने पृथ्वीवरील भक्कम डोंगरही तुटून गेले.
धराचटचटास्फोटस्फुटदङ्गारपत्तना । गर्जनोर्जितसम्पातपतल्लोकान्तराकुला
पृथ्वीवर ठिणग्या उडणाऱ्या, कडकडाट करणाऱ्या वीजेच्या गडगडाटाने आणि जळत्या नगरी फुटून निघाल्याने, जोरदार वादळाच्या आवाजाने सगळ्या जगात खळबळ उडाली.
सा बभूवाथ साङ्गारजगद्गेहविलासिनी । कृतप्रत्युद्गमा बाष्पश्रियाज्वलनया भुवः
मग ती अग्नीच्या ठिणग्यांनी सजलेली, जगाच्या घरांची मालकीण झाली. पृथ्वीवर अश्रूंच्या तेजाने झळाळत ती वर उभी राहिली.
ज्वालालवोल्ललनडम्बरम् अम्बरं तद् व्यूढस्थलाब्जदलजालम् इवालम् आसीत् । धारा भ्रमद्भ्रमरपङ्क्तिनिभास् तदासंस् तत्र स्फुरच्छिशिरशीकरपक्षिपुञ्जाः
त्या वेळी आकाशात ज्वाळांचे लोलक नाचत होते, जणू काही पाण्याच्या ओघळांनी फुललेल्या कमळाच्या पाकळ्यांचे जाळेच पसरले होते. पाण्याच्या धारांमध्ये गरगर फिरणाऱ्या मधमाश्यांसारख्या रांगा दिसत होत्या आणि थंड थंड दवबिंदू सर्वत्र चमकत होते.
उद्यद्बृहच्चटचटारवपूरिताशो भीमो ऽभवत् स सलिलानलसन्निपातः । दुर्वारवैरिविषमो महतां बलानां सङ्ग्राम उग्र इव हेतिहतोग्रहेतिः
पाण्याचा आणि आगीचा भयंकर संग्राम सुरू झाला, त्याच्या प्रचंड गडगडाटाने सगळ्या दिशांना भरून टाकलं. तो आवाज इतका भीषण होता की जणू बलाढ्य सैन्यांच्या युद्धात घातक शस्त्रांचा गोंगाट होत आहे, आणि शत्रू काहीही करू शकत नाहीत असा एक भयंकर संग्राम उभा राहिला.
अथावनिपयस्तेजḫपवनानां युगक्षये । जाते परमसङ्क्षोभे बभूवास्मिञ् जगत्त्रयम्
मग युगाच्या शेवटी, वाऱ्याचं आणि तेजाचं तेज कमी झाल्यावर, एक मोठा गोंधळ निर्माण झाला आणि हे तीनही जग हादरून गेलं.
तापिञ्छविपिनोड्डीतिनिभभस्माभ्रभासुरम् । महार्णवमहावर्तवृत्तिधूमविवर्तनम्
तो प्रदेश राखेच्या आणि ढगांच्या तेजाने उजळून निघाला होता, जणू तामाल वृक्षांच्या गर्द झाडीत वावटळ उठली आहे, आणि महासागरातील मोठ्या भोवऱ्यांनी धुराचे लोट फिरवले आहेत.
लीनज्वालालवोल्लासहेलाटिमिटिमारटि । स्कन्नबाष्पाभ्रसम्भारपूर्णलोकान्तरान्तरम्
जगांच्या मधल्या जागा लपलेल्या ज्वाळांच्या चमकणाऱ्या आणि किणकिणणाऱ्या आवाजांनी, तसेच वाहणाऱ्या वाफेच्या ढगांनी पूर्ण भरून गेल्या.