भूतले भूतलेशांशवर्जिते वह्निभर्जिते । पातालम् अपि पाताले गते किम् अपि कालतः
पृथ्वीवर तिचे राजे नसताना आणि आगीने भाजून गेलेली असताना, पाताळही कुठल्या तरी अज्ञात काळात बुडून गेले होते.
दिवि चाविद्यमानायां विशीर्णे सर्गवर्गके । लोके व्यपगतालोके शोकौकसि ककुब्गणे
आकाशच अस्तित्वात नव्हते, सृष्टीचे सर्व समूह तुटून गेले होते, जगच नाहीसे झाले होते आणि दिशादिशांना दुःखाचे घर भरून राहिले होते.
कुतो ऽप्य् आकाशकुहराद् दृप्तदैत्यगणा इव । पुष्करावर्तका मेघाश् चक्रुर् गुलगुलारवम्
कुठूनतरी आकाशाच्या पोकळीमधून, गर्विष्ठ दैत्यांच्या झुंडीप्रमाणे ढगांनी कमळाच्या वावटळीप्रमाणे मोठा गोंधळ आणि गडगडाट केला.
ब्रह्मविस्फोटितस्वाण्डकुड्यविस्फोटनोद्भटम् । अन्योऽन्यास्फालनोत्तालमत्तार्णवरवाबिलम्
ब्रह्मदेवाने विश्वाचा अंड फोडल्यासारखा आणि विश्वाच्या कवचाचे तुकडे झाल्यासारखा भयंकर आवाज होत होता; ढग एकमेकांवर आदळून, मदमस्त महासागरातील राक्षसी जलचरांसारखे डरकाळ्या फोडत होते.
लोकान्तरपुरोद्गीर्णघनकोलाहलोल्बणम् । पतत्कुलाचलस्कन्धबद्धोग्ररवघर्घरम्
जगांच्या उलथापालथीच्या गोंगाटाने दुमदुमलेले, आणि कोसळणाऱ्या पर्वतांच्या कड्यांच्या भीषण गडगडाटाने घुमणारे असे ते होते.
ब्रह्माण्डशङ्खजठरपूरणावर्तमन्थरम् । स्वर्लोकरोधḫपातालतलाततिसगुल्मकम्
ब्रह्मांडाच्या कवचात भरून वाहणाऱ्या भयंकर वावटळीने ते सतत फिरत होते, स्वर्गाचा मार्ग अडवणारे आणि पाताळापर्यंत दाट झुडुपांनी भरलेले असे ते होते.
समस्तदूरदिग्भित्तिहेलाहननहर्षुलम् । महाप्रलयसम्मत्तपानकापानतर्षुलं
सर्व दिशांच्या दूरच्या भिंतींना सहजपणे फोडण्यात आनंद मानणारे, आणि महाप्रलयाच्या मद्याचा आस्वाद घेण्यासाठी तहानलेले असे ते होते.
प्रसृतप्रलयाख्येन्द्रमत्तैरावणबृंहितम् । आकल्पक्षुब्धमेघाब्धिनिर्ह्रादम् इव सम्भृतम्
प्रलयाच्या राजाने सोडलेल्या मदमस्त ऐरावतांच्या गर्जनेने ते अधिकच घुमत होते, जणू काही कल्पांतल्या प्रचंड ढगांच्या गडगडाटासारखे ते एकत्र झाले होते.
महाप्रलयसङ्क्षुब्धक्षीरोदमथनारवम् । ब्रह्माण्डोग्रारघट्टे ऽस्मिन् वार्यन्त्रम् इव सारवम्
महाप्रलयाच्या गोंगाटात, क्षीरसागराच्या मंथनासारखा प्रचंड आवाज घुमत होता. या ब्रह्मांडांच्या जबरदस्त धडकेत, मोठ्या पाण्याच्या चाकासारखे घर्षण सतत ऐकू येत होते.
अथास्मिन् सति कल्पाग्नौ स्थितिम् एति कथं घनः । इति विस्मितवान् अस्मि दृशं दिग्दशके ऽत्यजम्
या कल्पाग्नीने पेट घेतल्यावर, हा घनदाट समूह कसा टिकतो याचे मला आश्चर्य वाटले. मी सर्व दिशांना पाहात राहिलो आणि मनात विचार करत राहिलो.
यावन् न क्वचिद् एवाभ्रं पश्याम्य् आशासु केवलम् । तरन्ति तरलास्फालम् उल्मुकाशनिवृष्टयः
मी अजून कुठेही आभ्र किंवा ढग पाहिले नव्हते, इतक्यात सर्व दिशांना प्रखर उल्कांचा आणि जळत्या अग्नीच्या वर्षावाचा प्रवाह वेगाने उसळू लागला.
तेन ज्वलनतापेन बहुयोजनकोटिषु । पदार्था भस्मतां यान्ति दूरे दिक्षु दशस्व् अपि
त्या जळत्या उष्णतेमुळे, असंख्य योजनांच्या अंतरावर, दहा दिशांमध्ये दूरवर असलेली सर्व वस्तू राख झाली.
अनन्तरं क्षणाद् व्योम्नि दूरे ऽहम् अनुभूतवान् । ऊर्ध्वतश् शीतलं वातम् अधस्ताद् वानलोपमम्
त्याच क्षणी, दूर आकाशात, मी वर थंडगार वारा आणि खाली अग्नीप्रमाणे उष्णता अनुभवली.
एतावति नभोमार्गे दूरे कल्पाम्बुदास् स्थिताः । यस् तेषाम् अग्नितापानां विषयो न च मद्दृशाम्
त्या अंतरावर, आकाशाच्या मार्गावर, कल्पकालीन ढग उभे होते, ज्यांची ज्वलंत उष्णता माझ्यासारख्यांना स्पर्शही करत नाही.
अथ वारुणदिग्भागाद् आययौ कल्पमारुतः । यस्मिंस् तृणवद् उह्यन्ते विन्ध्यमेरुहिमाद्रयः
मग पश्चिम दिशेकडून एक प्रचंड वारा आला, ज्यामुळे विंध्य, मेरू आणि हिमालय हे पर्वत गवताच्या काड्यांसारखे उडून जातात.
तेन ज्वालाचलाḫ प्रान्तडीनाङ्गारविहङ्गमाः । लोलोल्मुकवनाक्रान्ता जग्मुर् अग्निदिशं द्रुतम्
त्या वाऱ्यामुळे ज्वाळांचे पर्वत, निखाऱ्यांचे थवे आणि जळत्या आगीने वेढलेली अरण्ये अग्नीच्या दिशेने वेगाने निघाली.
सन्ध्याभ्रसदृशाकारास् तेरुर् अङ्गारवारिदाः । भ्रेमुर् भस्मभराभ्राणि प्रोताङ्गाररजांसि खे
संध्याकाळच्या ढगांसारखे दिसणारे ज्वाळांचे ढग अंगारांचा वर्षाव करत होते; राखेने भरलेले ढग आकाशात फिरत होते आणि त्यातून अंगारांची धूळ उडत होती.
स ज्वालाचलसङ्घातो दृष्टो ऽनलदिशं व्रजन् । हेमाद्रीणां सपक्षाणाम् अनीकं द्रवताम् इव
ते ज्वाळांनी पेटलेले पर्वतांचे मोठे समूह जणू अग्नीच्या दिशेला पुढे सरकत होते, आणि ते सोन्यासारख्या पंख असलेल्या वितळणाऱ्या पर्वतांच्या सैन्यासारखे वाटत होते.
धराद्रिमण्डलाभोगे ऽसोम्याङ्गारभरात्मनि । ज्वालाचलघने याते भाति तेजसि भास्वताम्
अंगारांनी भरलेल्या ज्वाळांच्या पर्वतांचा घनदाट समूह पृथ्वीच्या पर्वतांच्या वलयावरून जात असताना, तो तेजस्वी लोकांच्या तेजासारखा चमकत होता.
अर्णवेष्व् अनलार्णस्सु क्वथनोत्फालवारिषु । वनेष्व् अस्मृतपर्णेषु दीप्ताग्नितरुवारिषु
समुद्रात, ज्वाळांनी पेटलेल्या लाटांमध्ये, उकळणाऱ्या उसळत्या पाण्यात, तसेच वाळलेल्या पानांनी आणि पेटलेल्या झाडांनी भरलेल्या जंगलात पाणीही जणू जळत होते.
ब्रह्मलोकस्थनाथेषु लोकपालपुरेष्व् अधः । साङ्गनाबालवृद्धेषु दग्धेषु निपतत्सु खात्
ब्रह्मलोकात राहणाऱ्या लोकपालांच्या नगरी, त्यातल्या स्त्रिया, लहान मुले आणि वयोवृद्ध — हे सगळे जळून खाली कोसळले.
कल्पान्तानलपद्मिन्या ब्रह्माण्डोग्रसरोवरे । ज्वालापल्लवशालिन्यास् सबीजायास् सहोल्मुकैः
त्या प्रलयाच्या अग्नीच्या कमळासारख्या, प्रचंड ब्रह्मांडाच्या तळ्यात, जिथे ज्वाळांचे कोंब बीजांसह आणि उंच देठांसह फुलले होते,
अनलात्मसु मूलेषु नागेषु च नगेषु च । आपातालं निमग्नेषु महत्य् अङ्गारकर्दमे
जिथे अग्नीस्वरूप मुळे, पर्वत आणि नाग हे सगळे प्रचंड अंगारांच्या चिखलात खोल पाताळापर्यंत बुडाले होते,
उष्ट्रसैन्यम् इवालक्ष्यगतिर् मन्निकटं नभः । आययाव् अञ्जनश्यामẖ कल्पाम्बुदगणẖ क्षणम्
तेव्हा काळ्या काजळासारखे गडद मेघांचे थवे, उंटांच्या सैन्यासारखे अस्पष्टपणे आकाशात वेगाने क्षणभर आले.
स्थिरकल्पानलज्वालातुल्यविद्युन्मयाचलः । एककोणकविश्रान्तसप्ताम्बुधिपयोभरः
कल्पाच्या अग्नीच्या ज्वाळेसारखा मजबूत, विजेने भरलेला, एका कोपऱ्यात विसावलेला, सातही समुद्रांचं पाणी धारण करणारा असा एक डोंगर होता.
भित्तिभासुरनीहारभारनिर्भरदिक्तटः । ब्रह्माण्डकुड्यनिबिडमण्डलास्फोटपण्डितः
त्याच्या उतारांवर चमकदार धुक्याचं जड ओझं पसरलेलं होतं, त्याचा परिसर ब्रह्मांडाच्या भिंतीसारखा घट्ट होता, आणि तो मोठ्या वेगाने फुटून बाहेर येण्यास तयार होता.
कल्पान्ते क्षुभितो ऽम्भोधिर् वर्तुलावर्तवृत्तिमान् । तडिज्जलेचरस् स्फारनिर्ह्रादẖ खम् इवागतः
कल्पाच्या शेवटी समुद्र अस्वस्थ झाला, त्याने गोलाकार वावटळीचा आकार घेतला, आणि विजेच्या चमकांसह लाटांचा मोठा गडगडाट करत जणू आकाशात उचलला गेला.
मृतो दग्धो निशानाथलोको द्विगुणशीतलः । अन्यम् आकारम् आश्रित्य परलोकम् इवागतः
रात्रभर मृत आणि जळून गेलेला हा जग दोनपट थंड झाला, आणि दुसरं रूप धारण करून जणू दुसऱ्या लोकात प्रवेश केला.
हिमसम्भाररूपेण हिमाचलम् इवाखिलम् । जाड्यस्तम्भितनिश्शेषजलकाष्ठाचलं दधत्
हिमाचा ढग जसा जमला होता, तसं सगळं पर्वत हिमालयासारखं दिसत होतं. तिथे पाणी आणि लाकूड सगळं थंडीतून एकदम स्थिर झालं होतं.
अथ ब्रह्माण्डविस्फोटकठिनास्फाटिताम्बरम् । प्राक् कृत्वोद्भटतुष्कारं कष्टा वृष्टिḫ पपात ह
मग जणू ब्रह्मांड फुटल्यासारखं आकाश फाटलं आणि तिथून जोरदार गारांचा पाऊस पडू लागला, सगळीकडे तीक्ष्ण तुकडे विखुरले गेले.