इत्य् अस्य पार्थिवे धातौ ब्रह्मणो गतवेदने । पृथिवी पृथुवैधुर्या सम्पन्नासन्ननाशतः
जेव्हा पृथ्वीच्या तत्त्वाने ब्रह्माची जाणीव गमावली, तेव्हा ही पृथ्वी तिच्या असंख्य विविधतेसह नष्ट होण्याच्या उंबरठ्यावर आली.
अथ तत्संविदुन्मुक्तो जलधातुẖ क्षयोन्मुखः । यदा विक्षुभितात्मासीत् तदा नियतिलङ्घिनः
मग त्या चेतनेपासून दूर गेल्यावर जलतत्त्वही नाशाकडे वळले; त्याचे स्वतःचे स्वरूप अस्वस्थ झाले आणि त्याने आपली मर्यादा ओलांडायला सुरुवात केली.
समुत्सार्यार्यमर्यादाम् अर्णवा विवृतार्णसः । प्रवृत्ता विकृतिं गन्तुम् उन्मत्ता इव राविणः
सर्व सन्मान्य मर्यादा झुगारून, समुद्र आपली तोंडे उघडून वेडे हत्ती जसे उधळतात तसेच बदल घडवण्यासाठी धावू लागले.
वीचिविक्षोभविन्यासैर् वेलाविपिनलावकाः । कल्लोलवलनावर्तविवर्तोद्वर्तिताद्रयः
लाटांच्या उसळीमुळे किनाऱ्यावरच्या जंगलांचे तुकडे झाले; तर मोठ्या लाटा आणि भोवरे यामुळे डोंगर उलथवले गेले.
शीकरौघमहारम्भघनसंवलिताचलाः । चलाचलवलद्वीरमकराघूर्णितान्तराः
पाण्याच्या मोठ्या तुषारांनी पर्वत झाकले गेले होते; हालचाल करणाऱ्या आणि स्थिर अशा सर्व गोष्टींच्या मध्ये मोठ्या जलप्राण्यांच्या फिरण्याने जागा ढवळून निघाली होती.
उल्ललन्मकराक्रान्तद्रुमकाननितोदराः । दरीविदारणभ्रष्टसिंहाहतजलेचराः
उडी मारणाऱ्या मकरांनी समुद्राच्या पोटात झाडे आणि जंगलं उपटून भरली होती; फुटलेल्या गुहांतून खाली पडलेल्या सिंहांनी पाण्यातील प्राणी घाबरून इकडेतिकडे भटकत होते.
उत्फालमकरच्छिन्ननभश्चरबृहद्घनाः । परस्परोर्मिसङ्घट्टडाक्कारकटुटाङ्कृताः
उंच उडणाऱ्या मकरांनी फाडलेले मोठे ढग आकाशात फिरत होते; एकमेकांवर आदळणाऱ्या लाटा आणि त्यांचा गडगडाट यामुळे सगळीकडे कठीण आवाज घुमत होता.
तरत्तरङ्गमातङ्गफूत्काराधौतभास्कराः । अन्योऽन्यवेल्लनव्यग्रप्रविदीर्णाद्रिभित्तयः
लाटांच्या हत्तींसारख्या गजराने सूर्य धुतला गेला होता; एकमेकांवर आदळणाऱ्या ताज्या पाण्याने पर्वतांचे कडे पुन्हा पुन्हा तुटत होते.
तटपर्वतलुण्ठाकतरङ्गकरमण्डलाः । गर्जद्गिरिदरीगेहविशदुन्मत्तवारयः
त्या लाटा काठावर आणि डोंगरांवर आदळत होत्या, त्यांचे वर्तुळ पाण्यात फिरत होते. डोंगरांच्या गुंफांमध्ये ते निर्मळ पाणी वेड्यासारखे गडगडत जात होते.
भूपाḫ परपुराक्रान्तौ लग्ना इव हतारयः । तारारवरणद्रीढाविद्रावितनभश्चराः
जसे राजे युद्धात परक्यांच्या नगरांवर तुटून पडतात आणि शत्रूंचा नाश करतात, तसे वाऱ्याच्या जोराने आकाशातील ढग विखुरले गेले आणि पळून गेले.
प्रलुण्ठितवनव्यूहलूनकाननिताम्बराः । सपक्षपर्वताकारतरङ्गापूरिताम्बराः
जंगलं लुटली गेली आहेत, झाडांची दाटी फाटून गेलेली आहे, आणि त्यांची पानांची चादर फाटली आहे. पंख असलेल्या पर्वतासारख्या लाटा आकाशभर पसरल्या आहेत.
महारवमरुद्भिन्नकलोलाचलचालिताः । चञ्चत्तीरगिरिव्रातपतत्तटरटज्जलाः
वाऱ्याच्या मोठ्या गडगडाटाने डोंगर हलू लागले आहेत, आणि पाणी काठावर व डोंगराच्या उतारावर उड्या मारत आहे.
उल्ललद्विपुलावर्तप्रोत्क्षिप्तमकरोत्कराः । निमज्जन्निस्तलावर्तनिगीर्णगिरिकन्दराः
त्या पाण्यात मोठमोठ्या आवर्तांमध्ये मगरांच्या झुंडी उड्या मारत होत्या; त्या आवर्तांमध्ये डोंगराच्या गुहा गिळल्या जात होत्या, कधी पाण्यात बुडत, कधी वर येत.
दरीदलनसम्प्राप्तदृषद्दशनदन्तुराः । शृङ्गलम्बिदरीप्रोतमग्नवीचिजलेभकाः । व्यालोलवलनाक्रान्तविटपिप्रोतकच्छपाः
त्या लाटांच्या टोकांवर खडकांचे धारदार दात दिसत होते, जणू डोंगराच्या फटीत घुसले आहेत; पाण्यातील हत्ती डोंगराच्या कड्यांवरून लोंबकळणाऱ्या गुहांमध्ये शिरत होते; वाऱ्याच्या जोरावर झाडांच्या फांद्यांना चिकटलेले कासव वाहत जात होते.
यमेन्द्रवसुधावाहैर् उत्कर्णैर् भयविह्वलैः । श्रूयमाणपतच्छैलतटीकटकटारवाः
यम आणि इंद्र यांच्या प्रवाहांनी उंचावलेली, घाबरवणाऱ्या गोंगाटाने भरलेली ती नद्या, पडणाऱ्या डोंगरांच्या आणि कोसळणाऱ्या काठांच्या मोठ्या आवाजाने निनादत होत्या.
मत्स्यपुच्छच्छटाच्छिन्नमग्नोन्मग्नद्रुताद्रयः । नीलालूनवनव्यूहशेवालाशारवारयः
माशांच्या चमकणाऱ्या शेपटींनी फोडलेले, कधी बुडणारे कधी वर येणारे डोंगर वेगाने फिरत होते; त्या पाण्यात निळसर सावली, पसरलेली हिरवी शेवाळ आणि वाहून आलेली झाडांची गर्दी दिसत होती.
प्रज्वलद्वडवावह्निज्वालाचलमिलज्जलाः । स्वरसेन विभोर् नाशे विशन्तीव महानलम्
धगधग पेटलेल्या समुद्रातील अग्नीच्या ज्वाळांमध्ये मिसळलेले पाणी, जणू आपोआपच सर्वकाळाचा अंत करणाऱ्या प्रचंड अग्नीमध्ये सामावून जात आहे, असे भासत होते.
मिलच्छिखरिमातङ्गजलमातङ्गयोधिनः । नृत्यन्तीव तरङ्गौघैर् जलावलनवेधिनः
डोंगरांच्या शिखरांनी आणि हत्तींच्या जोराने उसळलेल्या लाटा, समोर येणाऱ्या सर्व वस्तूंना उलथवत, जणू नाचत आहेत असे वाटत होते.
जलाचलाचलान्योऽन्यसङ्घट्टास्फोटपण्डिताः । वहद्गिरिवनव्रातप्राणिमण्डलमण्डिताः
पाण्याच्या लाटा आणि स्थिर पर्वत, एकमेकांवर आदळण्यात पटाईत, वाहून नेलेल्या डोंगर-वनांच्या झुंडी आणि जीवसृष्टीने पृथ्वीला शोभवू लागल्या.
उड्डामररवेभेन्द्रभेरीरसनभासुरैः । आसुरैर् इव पातालाẖ कल्लोलैर् अलम् आकुलाः
गडगडणाऱ्या मेघांचा आवाज, वादळ आणि नगाऱ्यांच्या गजरात, प्रचंड लाटा जणू राक्षसांसारख्या पाताळात गोंधळ आणि कल्लोळ निर्माण करत होत्या.
अथोदपतद् उन्नासदिङ्नागवदनध्वनिः । पातालतलताल्वन्तर्विस्फोटामोटनोद्भटः
मग पृथ्वीच्या खोल तळातून, वर उंचावलेल्या नागांच्या फुत्कारासारखा, एक प्रचंड गडगडाट ऐकू आला. तो आवाज पाताळाच्या गुहेतून उमटत होता.
चञ्चलाचलकीलोर्वी चचाल जलचालिता । लोलशेवालवल्लीव व्यालोलाम्भोधिलङ्घिता
पर्वत हलल्यामुळे आणि पाण्याच्या लाटांनी, पृथ्वी हलू लागली. ती समुद्राच्या तडाख्याने हेलकावे घेत असलेल्या वेलीसारखी डोलू लागली.
अथ दुर्वारनिर्घोषनिर्घाताडम्बरान्विता । पुस्फोटेव पतन्तीव द्यौर् दिशाम् अमरारवैः
मग सहन न होणाऱ्या गडगडाट आणि कडकडाटासह, आकाश जणू फुटून खाली कोसळत आहे असे वाटले. सर्व दिशांनी देवांचे आरोळे घुमू लागले.
आवर्तवलनाकाराẖ केतवḫ पेतुर् अम्बरात् । हेमरत्नमहीमुक्तास् सिन्दूरभुजगा इव
गोल फिरणाऱ्या वावटळींसारख्या पताका आकाशातून खाली पडू लागल्या. त्या सोन्याच्या आणि रत्नांनी मढवलेल्या होत्या, जणू पृथ्वीवरून सुटलेले लाल नागच.
ककुब्भ्यो नभसो भूमेर् उदगुर् दग्धदिक्तटाः । वलज्ज्वालाजटाटोपा विविधोत्पातपङ्क्तयः
आकाशाच्या आणि पृथ्वीच्या दिशांनी जळलेल्या, कडवट वाऱ्यांचे झोत उठले; विविध संकटांच्या रांगा प्रकट झाल्या, जणू ज्वाळांच्या गुंतलेल्या जिभांचा गोंधळ उठला.
पृथ्व्यादीन्य् अमरादीनि ब्रह्मोन्मुक्तानि सर्वतः । द्विविधानि महाभूतान्य् अलं सङ्क्षोभम् आययुः
पृथ्वी वगैरे पंचमहाभूतं आणि देवांचे लोक, सर्वत्र ब्रह्माकडून मुक्त होऊन अस्वस्थ झाले; ती महाभूतं दोन प्रकारांनी प्रकटली आणि सगळीकडे मोठा गोंधळ निर्माण झाला.
चन्द्रार्कानिलशक्राग्निलोका हलहलाकुलाः । परिपातपरा आसन् ब्रह्मलोकगतेश्वराः
चंद्र, सूर्य, वारा, इंद्र आणि अग्नि यांच्या लोकांत गोंधळ आणि संभ्रम पसरला; त्यांच्या सर्व अधिपतींनी ब्रह्मलोक गाठला आणि फक्त रक्षणावर लक्ष केंद्रित केले.
कम्पैẖ कटकटारावैḫ पतत्पादपपङ्क्तयः । भूमेर् अन्वभवन् भूरिदोलान्दोलनम् अद्रयः
कंप आणि कडाडणाऱ्या आवाजात झाडांच्या रांगा कोसळल्या; पृथ्वीवरील पर्वत मोठ्या झोक्याने डोलू लागले, जणू कुणीतरी त्यांना प्रचंड झोका दिला.
भूकम्पलोलकैलासमेरुमन्दरकन्दराः । पेतुẖ कल्पतरून्मुक्तरत्नस्तबकवृष्टयः
भूकंपामुळे कैलास, मेरू आणि मंदार या पर्वतांच्या गुहा हलल्या; कल्पवृक्षांवरून सुटलेले रत्नांचे घोस पावसासारखे खाली पडू लागले.
लोकान्तराद्रिपुरवारिधिकाननानाम् उत्पातकल्पपवनेन मिथो हतानाम् । कोलाहलैर् जगद् अभूत् प्रविकीर्णशीर्णं पूर्णार्णवे त्रिपुरपूर इवाभिपाती
संपूर्ण जग, पर्वत, नगरे, समुद्र आणि अरण्ये या संकटाच्या वादळाने एकमेकांवर आदळली; मोठा गोंधळ उडाला आणि विश्व विखुरले, तुटले, जणू त्रिपुराचा पूर भरलेल्या समुद्रात मिसळल्यासारखे झाले.