एवं दुरुत्तराद् अस्मात् संसारकुहराद् अहम् । उत्तारितो यया बुद्ध्या सा हि केनोपमीयते
अशी ही अद्भुत बुद्धी ज्यामुळे मी या कठीण आणि खोल संसाराच्या विहिरीतून बाहेर आलो, तिची तुलना कुणाशी करता येईल?
अरुन्धती शची गौरी गायत्री श्रीस् सरस्वती । समस्ताः पेलवायन्ते तन्व्यास् सत्त्वगुणश्रिया
अरुंधती, शची, गौरी, गायत्री, श्री आणि सरस्वती — या सर्वही त्या सतेज आणि गुणी कन्येच्या शीलासमोर अगदीच क्षीण वाटतात.
धीश्रीकान्तिक्षमामैत्रीकरुणाद्यासु सुन्दरि । कान्तास्व् आकारकान्तासु प्रथमैवासि लक्ष्यसे
सुंदर स्त्री, ज्यांच्यात बुद्धी, तेज, सहनशीलता, मैत्री आणि करुणा आहेत अशा सर्वांत, रूप आणि सौंदर्यात तूच सर्वात श्रेष्ठ आहेस.
परेणाध्यवसायेन त्वयाहम् अवबोधितः । केन प्रत्युपकारेण तुलाम् एष्यन्ति मे गुणाः
तुझ्या दृढ निश्चयामुळे मला खरी जाणीव झाली; मी तुला कोणत्या उपकाराने परतफेड करू शकतो, की माझे गुण तुझ्या गुणांशी समकक्ष होतील?
मोहाद् अनादिगहनाद् अनन्तविषमाद् अपि । पतिम् अध्यवसायिन्यस् तारयन्ति कुलस्त्रियः
मोहाच्या अगाध, अनादि अंधारातून आणि अनंत विषातूनही, आपल्या ठाम निश्चयामुळे कुलीन स्त्रिया आपल्या पतीला तारतात.
शास्त्रार्थगुरुमन्त्रादि न तथोत्तारणक्षमम् । यथैतास् स्नेहशालिन्यो भर्तॄणां कुलयोषितः
शास्त्राचा अर्थ, गुरू, मंत्र वगैरे गोष्टी ज्या प्रमाणात पतीला तारू शकत नाहीत, त्याहून अधिक प्रेमळ अशा या कुलीन स्त्रिया आपल्या पतीसाठी समर्थ असतात.
सखा भ्राता सुहृद् भृत्यो गुरुर् मन्त्रो धनं सुखम् । शास्त्रम् आयतनं दास्यस् सर्वं भर्तुः कुलस्त्रियः
कुलीन पत्नी पतीसाठी मित्र, भाऊ, सखा, सेविका, गुरू, मंत्र, धन, सुख, शास्त्र, आश्रय आणि सर्व काही असते.
सर्वदा सर्वयत्नेन पूजनीयाः कुलाङ्गनाः । लोकद्वयसुखं सम्यक् सर्वं तासु प्रतिष्ठितम्
कुलीन स्त्रियांना नेहमी सर्वतोपरी सन्मान द्यावा, कारण दोन्ही लोकातील सर्व सुख त्यांच्यातच नांदते.
निरिच्छायाः प्रयातायाः पारं संसारवारिधेः । कथम् अस्योपकारस्य करिष्ये ते प्रतिक्रियाम्
ज्यांनी कोणतीही इच्छा न ठेवता संसाराच्या अथांग सागराचा पार केला, अशा तुझ्या उपकाराचं मी कसं फेडू?
मन्ये कुलाङ्गनालोको लोके सर्वस् त्वयाधुना । नारीसौजन्यचर्चासु व्यपदेश्यो भविष्यति
माझ्या मते, आता तुझ्यामुळे या जगात कुलीन स्त्रियांच्या चांगुलपणाबद्दलच्या चर्चा सर्वत्र होतील.
त्वां निर्मितवतो धातुर् गुणजालातिशायिनीम् । मन्ये प्रकुपिता नूनम् अरुन्धत्यादिकास् स्त्रियः
तुला निर्माण करणाऱ्या सृष्टीकर्त्याने तुला सर्व गुणांत श्रेष्ठ केलं आहे, म्हणून अरुंधतीसारख्या पुण्यवान स्त्रियाही नक्कीच तुझ्यावर थोड्या असूया करतील असं मला वाटतं.
सतीत्वरूपसौजन्यगुणरत्नसमुद्गिके । एहि मे त्वद्गुणोत्कस्य पुनर् आलिङ्गनं कुरु
सतीत्व, सौंदर्य, सौजन्य आणि गुण यांच्या रत्नांनी भरलेल्या तुझ्या या खजिन्यात मी पुन्हा एकदा तुझ्या गुणांसाठी आतुर झालो आहे, म्हणून ये आणि मला पुन्हा मिठी मार.
इत्य् उक्त्वा मृगशावाक्षीं चूडालां स शिखिध्वजः । आलिलिङ्ग पुनर् गाढं नकुलो नकुलीम् इव
असं म्हणून, हरिणाच्या डोळ्यांसारख्या डोळ्यांची चूडाळा हिला शिखिध्वजाने पुन्हा एकदा घट्ट मिठी मारली, जशी नर मुंगूस आपल्या जोडीदाराला मारतो.
देव शुष्कक्रियाजालपरे त्वय्य् आकुलात्मनि । तथाभूवं भृशम् अहं त्वदर्थं दुःखिता किल
देवा, जेव्हा तू कोरड्या कर्मकांडांत गुंतलेला होतास आणि तुझं मन अस्वस्थ होतं, तेव्हा मी खरंच तुझ्यासाठी खूप दुःखी झाले होते.
तेन त्वदवबोधात्मा स्वार्थ एवोपपादितः । मया तद् अत्र किं देवः करोति मयि शंसनम्
या सर्वातून तुझ्या ज्ञानप्राप्तीचा हेतू प्रत्यक्ष साध्य झाला आहे; मग या गोष्टीसाठी माझं कौतुक करून देवालाही काय मिळणार आहे?
त्वया यथा वरारोहे स्वार्थस् सम्पादितश् शुभः । तथेदानीं सतां सर्वास् साधयन्तु कुलस्त्रियः
जसं तू, सुंदरिनी, तुझं शुभ ध्येय साध्य केलंस, तसंच आता सर्व सद्गृहस्थ स्त्रियांनाही आपापलं कल्याण साध्य होवो.
बुद्ध्यंशैकान्तविश्रान्तजगज्जालक देव हे । अद्य तं प्राक्तनं कच्चिन् मोहं समनुपश्यसि
बुद्धीच्या एका अंशावरच विश्रांती घेत जगाचा आधार असलेल्या प्रभो, आज तुला तो जुना भ्रम अजूनही दिसतो का?
इदं करोमि नेदं तु प्राप्नोमीदम् इतस् त्व् इति । अन्तर् हससि तां कच्चिद् आशापेलवतां धियः
हे करतो, ते करणार नाही, हे मिळवतो, ते नाही—अशा मनाच्या आशा, जशा व्यर्थ शापांसारख्या होत्या, त्यावर आता तू मनातल्या मनात हसतोस का?
तास् तुच्छतृष्णाकलनास् तास् सङ्कल्पकुकल्पनाः । त्वयि नाद्यावलोक्यन्ते देव व्योम्नीव पर्वताः
ती तुच्छ तृष्णा आणि चुकीच्या कल्पना, त्या वाकड्या विचारांची बनावट, आज तुझ्यात दिसत नाहीत, प्रभो, जशी आकाशात डोंगर दिसत नाहीत.
कस् त्वम् अद्याङ्गसम्पन्नः किंनिष्ठो ऽसि किम् ईहसे । कथं पश्यसि पाश्चात्यं देहावस्थाक्रमं प्रभो
तू आता कोण आहेस, सर्व अंगांनी संपन्न? कोणत्या आधारावर उभा आहेस? काय शोधतोस? देहाच्या पुढील अवस्थांकडे कसा पाहतोस, प्रभो?
सुमनःपूर्णनीलाब्जमालासारविलोकने । यस्य त्वम् एव तज्ज्ञासि तद् एवाहम् उपस्थितः
जिथे जिथे शांत मनाने भरलेली निळ्या कमळांची माळ तुला दिसते, तिथेच मी आहे असं समज, कारण मी तिथेच उपस्थित असतो.
निरीहो ऽस्मि निरंशो ऽस्मि नभस्स्वच्छो ऽस्मि निस्स्पृहः । शान्ताहमर्थरूपो ऽस्मि चिरायाहम् अहं स्थितः
माझ्या मनात कुठलीही इच्छा नाही, मी पूर्णपणे एकरूप आहे, आकाशासारखा निर्मळ आहे, काहीही हवे असं वाटत नाही; मी शांत आहे, अर्थाचा मूळ आहे आणि मी नेहमीच स्वतःमध्ये स्थिर आहे.
तां दशाम् उपयातो ऽस्मि यतश् चण्पकवर्णिनि । प्रतिभान्ति महान्तो ऽपि शोच्या हरिजिनादयः
मी ती अवस्था मिळवली आहे, सुवर्णवर्णे, आणि त्यामुळे इंद्रासारखे मोठे मोठे लोकसुद्धा, जे दुःखाला बळी पडतात, मला दयनीय वाटतात.
नकिञ्चिन्मात्रचिन्मात्रनिष्ठो ऽस्मि स्वस्थ आस्थितः । भ्रमेणालं विमुक्तो ऽस्मि संसारेणालिलोचने
मी फक्त शुद्ध चैतन्यातच स्थिर आहे, माझ्या स्वतःच्या स्वरूपात आहे; भ्रम आणि या जगाच्या मोहातून मी पूर्णपणे मुक्त झालो आहे, कमळासारख्या डोळ्यांनो.
न तुष्टो ऽस्मि न खिन्नो ऽस्मि नायम् अस्मि न चेतरत् । न स्थूलो ऽस्मि न सूक्ष्मो ऽस्मि सर्वम् अस्मि च सुन्दरि
मी न आनंदी आहे, न दुःखी आहे, मी हेही नाही आणि दुसरं काहीही नाही; मी न स्थूल आहे, न सूक्ष्म आहे, पण सुंदरिये, मी सर्व काही आहे.
तेजोबिम्बात् प्रयातेन भित्ताव् अपतितेन च । क्षयातिशयमुक्तेन प्रकाशेनास्मि वै समः
जसं एखाद्या तेजस्वी प्रकाशाचं प्रतिबिंब भिंतीवर न पडता, वाढणं-घटणं यांना न लागता, तसंच मी नेहमी एकसारखा आहे.
शान्तो ऽस्मि साम्यम् एवास्मि स्वच्छो ऽस्मि विगतामयः । परिनिर्वाण एवास्मि सद् अस्म्य् अतिसतीव्रते
मी शांत आहे, समतेचं मूर्तिमंत रूप आहे, मी निर्मळ आहे, आजाररहित आहे; मी खरी परिपूर्ण मुक्ती आहे, मी अस्तित्व आहे, आणि श्रेष्ठ व्रतात ठाम आहे.
यत् तद् अस्ति तद् एवास्मि वक्तुं शक्नोमि नेतरत् । तरङ्गतरलापाङ्गे गुरुस् त्वं मे नमो ऽस्तु ते
जे खरं अस्तित्वात आहे, तेच मी आहे; हेच मी सांगू शकतो, दुसरं काही नाही. लहरीसारख्या हलक्या नजरेचे गुरु, तुला माझा नमस्कार.
प्रसादेन विशालाक्ष्यास् तीर्णो ऽस्मि भवसागरात् । पुनर् मलं न गृह्णामि शतध्मातसुवर्णवत्
विशाल नेत्रांची कृपा लाभल्यामुळे मी या संसाराच्या समुद्रातून पार गेलो आहे; शंभर वेळा शुद्ध केलेल्या सोन्यासारखे, मी पुन्हा कधीही अशुद्धता स्वीकारणार नाही.
स्वस्थश् शान्तो मृदुर् दान्तो वीतरागो निरंशधीः । सर्वातीतस् सर्वगश् च खम् इवायम् अहं स्थितः
आता मी शांत, स्थिर, सौम्य, संयमी, आसक्तिरहित आणि मनात कोणतीही विभागणी नसलेला आहे; सर्व काही ओलांडलेला, सर्वत्र व्यापलेला आणि आकाशासारखा स्थिर आहे.