तद् देववृन्दम् अखिलं त्रिदशेशयुक्तं तत्र क्षणाद् अलम् अदृश्यम् अभूद् विलीनम् । कल्लोलजालम् इव वारिनिधौ प्रशान्तवाते स्फुरन्मकरफेनफणीन्द्रशब्दम्
तेव्हा त्या सर्व देवांचा समूह, अमरांच्या प्रमुखांसह, क्षणातच तिथे पूर्णपणे अदृश्य झाला आणि नाहीसा झाला—जणू समुद्रात वाऱ्याचा जोर थांबला की, लाटा, मगर, फेस आणि मोठ्या सर्पांचा गोंगाट एकदम शांत होतो, तसं.
तां मायां शमम् आनीय चूडाला समचिन्तयत् । दिष्ट्या भोगेच्छया नायं ह्रियते वसुधाधिपः
चूडाळेने ती माया मागे घेतली आणि मनात विचार केला: 'सुदैवाने, पृथ्वीचा राजा भोगाची इच्छा धरून वाहून गेला नाही.'
शान्तस् समसमाभोग एव शक्रसमागमे । असम्भ्रमम् अहेलं च कृतवान् व्यवहारिताम्
तो इंद्राच्या उपस्थितीतही शांत आणि समदृष्ट राहिला, कोणतीही घाई किंवा चूक न करता वागला.
भूय एव प्रपञ्चेन विमृशाम्य् एनम् आदरात् । रागद्वेषप्रधानेन केनचिद् बुद्धिहारिणा
आता मी पुन्हा एकदा, अधिक काळजीपूर्वक, त्याची परीक्षा घेईन—आकर्षण किंवा द्वेष यांपैकी कुठल्यातरी मनाला गुंतवणाऱ्या उपायाने.
इति सञ्चिन्त्य सा रात्राव् इन्दाव् अभ्युदिते वने । गृहीतमण्डना नूनं कान्ता मदनिका सती
अशी विचार करत, त्या रात्री, चंद्र उगवला असताना, जंगलात, नक्कीच मदनिकाच, सजलेली आणि निष्ठावान, होती.
वाते वहति पुष्पाढ्ये मदिरामोदमांसले । सन्ध्याजप्यपरे नद्यास् तीरसंस्थे शिखिध्वजे
फुलांच्या सुगंधाने आणि मद्याच्या गंधाने भरलेली हवा वाहत असताना, संध्याकाळी, नदीच्या काठावर, शिखिध्वज जप करत बसला होता.
सन्तानकलतागेहं नीरन्ध्रं पुष्पगुच्छकैः । शुद्धान्तं वनदेवीनां प्रविवेश मदान्विता
ती, प्रेमाने भारलेली, वनदेवतांच्या वेलींनी बनलेल्या, फुलांच्या घोसांनी पूर्णपणे बंद असलेल्या, अशा एका निवांत जागेत शिरली.
तत्र सङ्कल्पिते पुष्पशयने माल्यमालिता । कण्ठे सङ्कल्पितं कान्तं शिड्गम् आदाय संस्थिता
तेथे, फुलांच्या कल्पित पलंगावर, हारांनी सजलेली, तिने आपल्या गळ्यात कल्पनेतील प्रियकर घेतला आणि उभी राहिली.
आगत्यान्विष्य कुञ्जान् स प्रददर्श शिखिध्वजः । लतागेहे मदनिकाकण्ठे शिड्गं मनोहरम्
शिखिध्वजाने तिथे जाऊन बागेत शोध घेतला आणि वेलींनी बनलेल्या एका सुंदर झोपडीत, एका तरुणीच्या मिठीत एक सुंदर जोडपं पाहिलं.
कुन्तलावलितस्कन्धं समालब्धं च चन्दनैः । शयनावृत्तिविक्षेपपर्याकुलितशेखरम्
त्यांच्या खांद्यावर तिच्या केसांच्या लटा गुंफलेल्या होत्या, चंदनाने अंग माखलेलं होतं, आणि झोपेतल्या हालचालींमुळे त्यांच्या शिरांवरचे केस विस्कटलेले होते.
हेमाभे द्विगुणाकारे बालाबाहूपधानके । मग्नैकश्रवणापाङ्गकपोलतलकुन्तलम्
त्यांचा रंग सोन्यासारखा उजळ होता, दोघे एकमेकांमध्ये गुंतलेले होते, मुलीच्या हाताला उशी करून झोपले होते, तिचे केस गालावर पसरलेले आणि एक कान व डोळा केसांखाली लपलेला होता.
मिथुनं तद् ददर्शाथ मिथः प्रहसिताननम् । अन्योऽन्यवदनासक्तं छन्नं कल्पलतांशुकैः
शिखिध्वजाने ते जोडपं पाहिलं, ते एकमेकांकडे हसत होते, त्यांचे तोंड एकमेकांना लागले होते आणि कल्पवेलांच्या तेंड्यांनी ते थोडं झाकलं गेलं होतं.
आलोलमाल्यशयनं मदनातुरम् आकुलम् । अङ्गरागच्छलेनात्मरागम् अन्योऽन्यम् अर्पयत्
त्यांच्या गळ्यातल्या फुलांच्या माळा आणि अंथरुण विस्कटले होते, दोघेही प्रेमाने अस्वस्थ झाले होते. अंगाला उटणे लावत असल्याचा बहाणा करत, एकमेकांवर आपले प्रेम ओतत होते.
रत्युन्मुखं घनानन्दम् उद्दाममदमन्मथम् । परस्पराहतं पुष्पैर् वक्षोभ्यां पीडितस्तनम्
ते दोघेही परमानंदाच्या उंबरठ्यावर होते, अतिशय आनंद आणि उत्कटतेने भारावले होते. त्यांच्या छाती एकमेकांवर दाबल्या गेल्या होत्या आणि फुलांनी त्यांच्या अंगावर प्रेमाने स्पर्श केला जात होता.
तद् आलोक्याविकारेण चेतसा स तुतोष च । अहो सुखं स्थितौ शिड्गाव् इत्य् आह स शिखिध्वजः
हे सगळं शांत मनाने पाहून तो आनंदी झाला आणि म्हणाला, 'वा! हे दोघं आपल्या एकत्रतेत किती सुखी आहेत!'
तिष्ठथो ऽङ्ग यथाकामं सुखं शिड्गौ यथास्थितम् । विघ्नं मा कुरुथः प्रीताव् इत्य् उक्त्वा निर्जगाम सः
'तुम्ही दोघं जसे हवे तसे, एकत्र सुखात राहा; तुमच्या आनंदात कोणतीही अडथळा आणू नका,' असं सांगून तो निघून गेला.
ततो मुहूर्तमात्रेण प्रपञ्चं स्वम् उपेक्ष्य सा । निर्ययौ दर्शयन्ती स्वं रतियुद्धाकुलं वपुः
मग थोड्याच वेळात तिने आपला सारा संसार दुर्लक्ष करून, प्रेमाच्या संग्रामाच्या आठवणी शरीरावर उमटलेल्या, तशीच तिथून बाहेर पडली.
उपविष्टं ददर्शैनं नृपं हेमशिलातले । समाधिसंस्थम् एकान्ते मनाग्विकसितेक्षणम्
तिने पाहिलं, राजा सोन्याच्या शिळेवर एकटा बसला होता, ध्यानात मग्न, डोळे किंचित उघडे.
तं प्रदेशम् उपागत्य लज्जावनमितानना । तूष्णीम् आसित् क्षणं खिन्ना म्लाना मदनिकाङ्गना
ती त्या जागी आली, लाजेखाली मान घालून, नर्तिकेची ती तरुणी थोडा वेळ गप्प बसली, थकलेली आणि निराश.
क्षणाच् छिखिध्वजो ध्यानाद् विरतस् ताम् उवाच ह । प्रसन्नमधुरं वाक्यम् इदम् अक्षुब्धया धिया
क्षणभराने शिखिध्वज ध्यानातून बाहेर आला आणि शांत, मधुर शब्दात तिला म्हणाला, मन मात्र पूर्ण स्थिर होतं.
तन्वि किं शीघ्रम् एव त्वं विघ्नितानन्दम् आगता । आनन्दायैव भूतानि यतन्ते यानि कानिचित्
कोमल मुली, तुझा आनंद हरपून इतक्या लवकर का आलीस? सगळ्या जीवांना फक्त आनंदच हवा असतो, ते कोणतेही असो.
भूयस् तोषय तं गच्छ कान्तं प्रणयवृत्तिभिः । परस्परेप्सितस्नेहो दुर्लभो हि जगत्त्रये
जा, आपल्या प्रियकराला आणखी प्रेमाने आनंदी कर. एकमेकांना हवी असलेली खरी माया या तिन्ही जगांत फार दुर्मिळ आहे.
अहम् एतेन चार्थेन नोद्वेगं यामि मानिनि । यद् यद् इष्टतमं लोके तद् तद् देयं विजानता
हे काही मला त्रासदायक वाटत नाही, अभिमानी मुली. या जगात ज्याला सर्वात जास्त आवडते, ते समजून असणाऱ्याने द्यावे.
अहं कुम्भश् च तन्वङ्गि वीतरागाव् इह स्थितौ । दुर्वासश्शापजा बाला त्वं यद् इच्छसि तत् कुरु
मी आणि कुम्भ, दोघेही येथे आसक्तिरहित राहतो. दुर्वासांच्या शापामुळे जन्मलेली मुलगी, तुला जे हवे ते कर.
एवम् एष महाभाग स्त्रीपुम्भावो हि चञ्चलः । कामो ह्य् अष्टगुणस् स्त्रीणां न कोपं कर्तुम् अर्हसि
अहो, या स्त्री-पुरुषांची वृत्ती फारच चंचल असते. स्त्रियांच्या मनात वासना आठ प्रकारांनी असते, म्हणून तू रागावू नकोस.
अबलाहम् अनेनास्मि क्रान्ता गहनकानने । त्वयि सन्ध्याजपपरे किं करोमि वराकिका
मी दुर्बळ आहे आणि या वासनांनी या घनदाट जंगलात मला जिंकले आहे. तू संध्याकाळच्या जपात मग्न असताना, या बिचाऱ्या स्त्रीने काय करावे?
अबला वाक्यमात्रेण तावन् नरनिरोधनम् । करोति यावच् छिड्गेन नाङ्गे स्वे विनिवेशिता
दुर्बळ स्त्री फक्त बोलण्याने काही काळ पुरुषाला थांबवू शकते, पण जरा प्रयत्न केला की ती स्वतः त्याच्या अंगावर जाऊन बसते.
स्त्रियास् सुन्दर यातायाः परपुंसाङ्गसङ्गमम् । मन्युर् निषेध आक्रन्दस् सतीत्वं किं करिष्यति
सुंदरा, एखादी स्त्री दुसऱ्या पुरुषाच्या अंगाशी एकरूप झाली की, राग, मनाई किंवा दु:ख — या सतीत्वाने काय साध्य होईल?
अबला स्त्री तथा बाला मूढाहम् अपराधिनी । क्षन्तुम् अर्हसि मां नाथ क्षमावन्तो हि साधवः
मी दुर्बल स्त्री आहे, लहान आहे, मूर्ख आहे आणि चुकीची आहे; प्रभो, मला क्षमा करावी, कारण सज्जन लोक नेहमीच क्षमाशील असतात.
मन्युर् मम न बाले ऽन्तर् विद्यते ख इव द्रुमः । केवलं साधुनिन्द्यत्वान् नेच्छामि त्वाम् अहम् वधूम्
माझ्या मनात लहान मुलीबद्दल राग येत नाही, जसा आकाशात झाड नसते; फक्त सज्जन लोकांनी निंदनीय म्हटल्यामुळेच मी तुला पत्नी म्हणून स्वीकारू इच्छित नाही.