पादुकागुलिकाखड्गरसादीदम् अथापि च । गृहीत्वा सिद्धमार्गेण स्वीकुरु स्वर्गमण्डलम्
आपली पादत्राणे, अंगठी, तलवार आणि इतर वस्तू घेऊन सिद्ध मार्गाने स्वर्गलोक गाठ.
आकल्पं वैबुधा भोगास् त्वया विबुधसद्मनि । जीवन्मुक्तेन भोक्तव्यास् तेन त्वाम् अहम् आगतः
स्वर्गातील सर्व देवसुखे तुला, या देहात असतानाच मुक्त झालेल्या अवस्थेत, उपभोगायची आहेत; म्हणूनच मी तुझ्याकडे आलो आहे.
विमानयन्ति सम्प्राप्तां न तिरस्करणैश् श्रियम् । नाभिवाञ्छन्ति चाप्राप्तां त्वादृशास् साधुसाधवः
तुमच्यासारखे सज्जन लोक, संपत्ती आली तर तिला कमी लेखत नाहीत, आणि ती नसल्यानंतर तिची इच्छा देखील करत नाहीत.
अविघ्नम् आगतेनाद्य सुखं विहरता त्वया । स्वर्गः पवित्रतां यातु हरिणेव जगत्त्रयम्
आज तुझ्या आनंदाने, कुठलाही अडथळा न येता, तू सुखात रमलास म्हणून, स्वर्गही शुद्ध होवो, जसा एखादा हरिण तीनही जग शुद्ध करतो.
स्वर्गं स्वर्गसमाचारं वेद्मि देवादिनायक । किं तु सर्वत्र मे स्वर्गो नियतो न तु कुत्रचित्
देवतांचा अधिपती, मला स्वर्ग आणि त्यातील वर्तन माहिती आहे; पण माझ्यासाठी स्वर्ग सर्वत्र आहे, तो कुठल्याही एका ठिकाणी मर्यादित नाही.
सर्वत्रैव हि तुष्यामि सर्वत्रैव रमे प्रभो । अवाञ्छनत्वान् मनसस् सर्वत्रानन्दवान् अहम्
प्रभो, मी सर्वत्र समाधानी आहे, सर्वत्र मला आनंद मिळतो; कारण माझ्या मनात कुठल्याही गोष्टीची इच्छा नाही, म्हणून मी सर्वत्र आनंदी असतो.
नियतं किञ्चिद् एकत्र स्थितं स्वर्गकम् ईदृशम् । शक्र गन्तुं न जानामि नाज्ञातं च करोम्य् अहम्
हे स्वर्ग एकाच ठिकाणी स्थिर आहे; शक्रा, मला तिथे कसे जायचे हे माहीत नाही, आणि मी न कळता काहीही करत नाही.
साधो विदितवेद्यानां परिपूर्णधियां सताम् । सज्जनाचरितं युक्तं मन्ये भोगोपसेवनम्
हे सज्जना, ज्यांना जाणण्यासारखे सर्व कळले आहे आणि ज्यांची बुद्धी पूर्ण आहे, अशा सत्पुरुषांनी जसे सुखाचा उपभोग घेतला आहे, तोच योग्य आहे असे मला वाटते.
देवेशे प्रोक्तवत्य् एवं तूष्णीम् एव स्थिते नृपे । किम् एवं नोपयाम्य् एव त्वाम् इति प्रोक्तवान् हरिः
देवांचा राजा असे बोलल्यानंतर राजा गप्प बसला असता, हरिने विचारले, 'तू असा माझ्याकडे का येत नाहीस?'
बाढम् इत्य् एव कालेन वदतीषच् छिखिध्वजे । कल्याणं ते ऽस्तु कुम्भेति वदन्न् अन्तर्धिम् आययौ
शिखिध्वजाने थोड्या वेळाने 'होय' असे उत्तर दिले आणि 'कुंभा, तुझ्या आयुष्यात मंगल होवो' असे म्हणत अदृश्य झाला.
तद् देववृन्दम् अखिलं त्रिदशेशयुक्तं तत्र क्षणाद् अलम् अदृश्यम् अभूद् विलीनम् । कल्लोलजालम् इव वारिनिधौ प्रशान्तवाते स्फुरन्मकरफेनफणीन्द्रशब्दम्
तेव्हा त्या सर्व देवांचा समूह, अमरांच्या प्रमुखांसह, क्षणातच तिथे पूर्णपणे अदृश्य झाला आणि नाहीसा झाला—जणू समुद्रात वाऱ्याचा जोर थांबला की, लाटा, मगर, फेस आणि मोठ्या सर्पांचा गोंगाट एकदम शांत होतो, तसं.
तां मायां शमम् आनीय चूडाला समचिन्तयत् । दिष्ट्या भोगेच्छया नायं ह्रियते वसुधाधिपः
चूडाळेने ती माया मागे घेतली आणि मनात विचार केला: 'सुदैवाने, पृथ्वीचा राजा भोगाची इच्छा धरून वाहून गेला नाही.'
शान्तस् समसमाभोग एव शक्रसमागमे । असम्भ्रमम् अहेलं च कृतवान् व्यवहारिताम्
तो इंद्राच्या उपस्थितीतही शांत आणि समदृष्ट राहिला, कोणतीही घाई किंवा चूक न करता वागला.
भूय एव प्रपञ्चेन विमृशाम्य् एनम् आदरात् । रागद्वेषप्रधानेन केनचिद् बुद्धिहारिणा
आता मी पुन्हा एकदा, अधिक काळजीपूर्वक, त्याची परीक्षा घेईन—आकर्षण किंवा द्वेष यांपैकी कुठल्यातरी मनाला गुंतवणाऱ्या उपायाने.
इति सञ्चिन्त्य सा रात्राव् इन्दाव् अभ्युदिते वने । गृहीतमण्डना नूनं कान्ता मदनिका सती
अशी विचार करत, त्या रात्री, चंद्र उगवला असताना, जंगलात, नक्कीच मदनिकाच, सजलेली आणि निष्ठावान, होती.
वाते वहति पुष्पाढ्ये मदिरामोदमांसले । सन्ध्याजप्यपरे नद्यास् तीरसंस्थे शिखिध्वजे
फुलांच्या सुगंधाने आणि मद्याच्या गंधाने भरलेली हवा वाहत असताना, संध्याकाळी, नदीच्या काठावर, शिखिध्वज जप करत बसला होता.
सन्तानकलतागेहं नीरन्ध्रं पुष्पगुच्छकैः । शुद्धान्तं वनदेवीनां प्रविवेश मदान्विता
ती, प्रेमाने भारलेली, वनदेवतांच्या वेलींनी बनलेल्या, फुलांच्या घोसांनी पूर्णपणे बंद असलेल्या, अशा एका निवांत जागेत शिरली.
तत्र सङ्कल्पिते पुष्पशयने माल्यमालिता । कण्ठे सङ्कल्पितं कान्तं शिड्गम् आदाय संस्थिता
तेथे, फुलांच्या कल्पित पलंगावर, हारांनी सजलेली, तिने आपल्या गळ्यात कल्पनेतील प्रियकर घेतला आणि उभी राहिली.
आगत्यान्विष्य कुञ्जान् स प्रददर्श शिखिध्वजः । लतागेहे मदनिकाकण्ठे शिड्गं मनोहरम्
शिखिध्वजाने तिथे जाऊन बागेत शोध घेतला आणि वेलींनी बनलेल्या एका सुंदर झोपडीत, एका तरुणीच्या मिठीत एक सुंदर जोडपं पाहिलं.
कुन्तलावलितस्कन्धं समालब्धं च चन्दनैः । शयनावृत्तिविक्षेपपर्याकुलितशेखरम्
त्यांच्या खांद्यावर तिच्या केसांच्या लटा गुंफलेल्या होत्या, चंदनाने अंग माखलेलं होतं, आणि झोपेतल्या हालचालींमुळे त्यांच्या शिरांवरचे केस विस्कटलेले होते.
हेमाभे द्विगुणाकारे बालाबाहूपधानके । मग्नैकश्रवणापाङ्गकपोलतलकुन्तलम्
त्यांचा रंग सोन्यासारखा उजळ होता, दोघे एकमेकांमध्ये गुंतलेले होते, मुलीच्या हाताला उशी करून झोपले होते, तिचे केस गालावर पसरलेले आणि एक कान व डोळा केसांखाली लपलेला होता.
मिथुनं तद् ददर्शाथ मिथः प्रहसिताननम् । अन्योऽन्यवदनासक्तं छन्नं कल्पलतांशुकैः
शिखिध्वजाने ते जोडपं पाहिलं, ते एकमेकांकडे हसत होते, त्यांचे तोंड एकमेकांना लागले होते आणि कल्पवेलांच्या तेंड्यांनी ते थोडं झाकलं गेलं होतं.
आलोलमाल्यशयनं मदनातुरम् आकुलम् । अङ्गरागच्छलेनात्मरागम् अन्योऽन्यम् अर्पयत्
त्यांच्या गळ्यातल्या फुलांच्या माळा आणि अंथरुण विस्कटले होते, दोघेही प्रेमाने अस्वस्थ झाले होते. अंगाला उटणे लावत असल्याचा बहाणा करत, एकमेकांवर आपले प्रेम ओतत होते.
रत्युन्मुखं घनानन्दम् उद्दाममदमन्मथम् । परस्पराहतं पुष्पैर् वक्षोभ्यां पीडितस्तनम्
ते दोघेही परमानंदाच्या उंबरठ्यावर होते, अतिशय आनंद आणि उत्कटतेने भारावले होते. त्यांच्या छाती एकमेकांवर दाबल्या गेल्या होत्या आणि फुलांनी त्यांच्या अंगावर प्रेमाने स्पर्श केला जात होता.
तद् आलोक्याविकारेण चेतसा स तुतोष च । अहो सुखं स्थितौ शिड्गाव् इत्य् आह स शिखिध्वजः
हे सगळं शांत मनाने पाहून तो आनंदी झाला आणि म्हणाला, 'वा! हे दोघं आपल्या एकत्रतेत किती सुखी आहेत!'
तिष्ठथो ऽङ्ग यथाकामं सुखं शिड्गौ यथास्थितम् । विघ्नं मा कुरुथः प्रीताव् इत्य् उक्त्वा निर्जगाम सः
'तुम्ही दोघं जसे हवे तसे, एकत्र सुखात राहा; तुमच्या आनंदात कोणतीही अडथळा आणू नका,' असं सांगून तो निघून गेला.
ततो मुहूर्तमात्रेण प्रपञ्चं स्वम् उपेक्ष्य सा । निर्ययौ दर्शयन्ती स्वं रतियुद्धाकुलं वपुः
मग थोड्याच वेळात तिने आपला सारा संसार दुर्लक्ष करून, प्रेमाच्या संग्रामाच्या आठवणी शरीरावर उमटलेल्या, तशीच तिथून बाहेर पडली.
उपविष्टं ददर्शैनं नृपं हेमशिलातले । समाधिसंस्थम् एकान्ते मनाग्विकसितेक्षणम्
तिने पाहिलं, राजा सोन्याच्या शिळेवर एकटा बसला होता, ध्यानात मग्न, डोळे किंचित उघडे.
तं प्रदेशम् उपागत्य लज्जावनमितानना । तूष्णीम् आसित् क्षणं खिन्ना म्लाना मदनिकाङ्गना
ती त्या जागी आली, लाजेखाली मान घालून, नर्तिकेची ती तरुणी थोडा वेळ गप्प बसली, थकलेली आणि निराश.
क्षणाच् छिखिध्वजो ध्यानाद् विरतस् ताम् उवाच ह । प्रसन्नमधुरं वाक्यम् इदम् अक्षुब्धया धिया
क्षणभराने शिखिध्वज ध्यानातून बाहेर आला आणि शांत, मधुर शब्दात तिला म्हणाला, मन मात्र पूर्ण स्थिर होतं.