दशोत्तरकुरूणां च मण्डले दिवसानि तौ । कैलासस्योत्तरस्थेषु सप्तविंशतिवासरान्
उत्तर कुरूंच्या प्रदेशात त्यांनी काही दिवस घालवले, आणि कैलास पर्वताच्या उत्तरेकडील डोंगरावर सत्तावीस दिवस राहिले.
एवम् अन्येषु देशेषु विचित्रेषु महीभृताम् । स्थितवन्तौ महाभागौ सुहृदौ स्निग्धदम्पती
अशा प्रकारे, इतर अद्भुत पर्वतप्रदेशातही हे दोघे पुण्यवान, प्रेमळ आणि एकमेकांचे खरे मित्र असलेले दांपत्य राहिले.
ततो यातेषु मासेषु शनैः कतिपयेषु सा । चूडाला चिन्तयाम् आस देवपुत्रकरूपिणी
मग हळूहळू काही महिने गेल्यावर, देवकन्येच्या रूपात असलेली चूडाळा मनात विचार करू लागली.
सुरोपभोगभारेण परीक्षे ऽहं शिखिध्वजम् । मा कदाचन चेतो ऽस्य भोगेषु रतिम् एष्यति
स्वर्गीय सुखांचा अनुभव देऊन मी शिखिध्वजाची परीक्षा घेईन; त्याच्या मनाला कधीच या भोगांमध्ये आसक्ती निर्माण होऊ नये.
इति सञ्चिन्त्य चूडाला मायया स्वामिनो वने । आगतं दर्शयाम् आस ससुराप्सरसं हरिम्
अशी ठरवून, चूडाळेने आपल्या मायेमुळे आपल्या पतीला जंगलात देव आणि अप्सरा यांच्या सोबतीने हरिचे दर्शन घडवले.
इन्द्रम् अभ्यागतं दृष्ट्वा परिवारसमन्वितम् । यथावत् पूजयाम् आस वनसंस्थश् शिखिध्वजः
इंद्र आपल्या सेवकांसह आला हे पाहून, वनात राहणाऱ्या शिखिध्वज राजाने त्याची योग्य रीतीने पूजा केली.
आत्मनः किं कृता दूराद् अभ्यागमकदर्थना । देवराज प्रसादान् मे यथावद् वक्तुम् अर्हसि
देवराज, तुम्ही एवढ्या दूरवरून स्वतःला त्रास देत का आलात? कृपया, तुमच्या कृपेने मला हे स्पष्टपणे सांगावे.
इमे वयम् इहानीतास् त्वद्गुणातिशयेन खात् । हृदि लग्नेन सूत्रेण खगा दूरगता इव
आम्ही सर्व तुझ्या गुणांच्या मोठेपणामुळे आकाशातून इथे आलो आहोत, जणू पक्ष्यांना त्यांच्या हृदयाला बांधलेल्या दोऱ्याने दूरवरून ओढले जाते तसे.
उत्तिष्ठ स्वर्गम् आगच्छ तत्र सर्वे त्वदुन्मुखाः । त्वद्गुणश्रवणाश्चर्यास् स्थिता देवगणाङ्गनाः
उठ आणि स्वर्गात चल; तिथे सर्व देव आणि अप्सरा तुझ्या गुणांची अद्भुत गोष्ट ऐकायला आतुरतेने वाट पाहत आहेत.
इमे रथा इदं यानम् अयम् उच्चैश्श्रवा हयः । अयम् ऐरावणो नागो यथाभिमतम् आश्रय
हे बघ, हे रथ आहेत, हे वाहन आहे, हा उच्चैःश्रवा घोडा आहे आणि हा ऐरावत हत्ती आहे—तुला जे हवे ते निवड.
पादुकागुलिकाखड्गरसादीदम् अथापि च । गृहीत्वा सिद्धमार्गेण स्वीकुरु स्वर्गमण्डलम्
आपली पादत्राणे, अंगठी, तलवार आणि इतर वस्तू घेऊन सिद्ध मार्गाने स्वर्गलोक गाठ.
आकल्पं वैबुधा भोगास् त्वया विबुधसद्मनि । जीवन्मुक्तेन भोक्तव्यास् तेन त्वाम् अहम् आगतः
स्वर्गातील सर्व देवसुखे तुला, या देहात असतानाच मुक्त झालेल्या अवस्थेत, उपभोगायची आहेत; म्हणूनच मी तुझ्याकडे आलो आहे.
विमानयन्ति सम्प्राप्तां न तिरस्करणैश् श्रियम् । नाभिवाञ्छन्ति चाप्राप्तां त्वादृशास् साधुसाधवः
तुमच्यासारखे सज्जन लोक, संपत्ती आली तर तिला कमी लेखत नाहीत, आणि ती नसल्यानंतर तिची इच्छा देखील करत नाहीत.
अविघ्नम् आगतेनाद्य सुखं विहरता त्वया । स्वर्गः पवित्रतां यातु हरिणेव जगत्त्रयम्
आज तुझ्या आनंदाने, कुठलाही अडथळा न येता, तू सुखात रमलास म्हणून, स्वर्गही शुद्ध होवो, जसा एखादा हरिण तीनही जग शुद्ध करतो.
स्वर्गं स्वर्गसमाचारं वेद्मि देवादिनायक । किं तु सर्वत्र मे स्वर्गो नियतो न तु कुत्रचित्
देवतांचा अधिपती, मला स्वर्ग आणि त्यातील वर्तन माहिती आहे; पण माझ्यासाठी स्वर्ग सर्वत्र आहे, तो कुठल्याही एका ठिकाणी मर्यादित नाही.
सर्वत्रैव हि तुष्यामि सर्वत्रैव रमे प्रभो । अवाञ्छनत्वान् मनसस् सर्वत्रानन्दवान् अहम्
प्रभो, मी सर्वत्र समाधानी आहे, सर्वत्र मला आनंद मिळतो; कारण माझ्या मनात कुठल्याही गोष्टीची इच्छा नाही, म्हणून मी सर्वत्र आनंदी असतो.
नियतं किञ्चिद् एकत्र स्थितं स्वर्गकम् ईदृशम् । शक्र गन्तुं न जानामि नाज्ञातं च करोम्य् अहम्
हे स्वर्ग एकाच ठिकाणी स्थिर आहे; शक्रा, मला तिथे कसे जायचे हे माहीत नाही, आणि मी न कळता काहीही करत नाही.
साधो विदितवेद्यानां परिपूर्णधियां सताम् । सज्जनाचरितं युक्तं मन्ये भोगोपसेवनम्
हे सज्जना, ज्यांना जाणण्यासारखे सर्व कळले आहे आणि ज्यांची बुद्धी पूर्ण आहे, अशा सत्पुरुषांनी जसे सुखाचा उपभोग घेतला आहे, तोच योग्य आहे असे मला वाटते.
देवेशे प्रोक्तवत्य् एवं तूष्णीम् एव स्थिते नृपे । किम् एवं नोपयाम्य् एव त्वाम् इति प्रोक्तवान् हरिः
देवांचा राजा असे बोलल्यानंतर राजा गप्प बसला असता, हरिने विचारले, 'तू असा माझ्याकडे का येत नाहीस?'
बाढम् इत्य् एव कालेन वदतीषच् छिखिध्वजे । कल्याणं ते ऽस्तु कुम्भेति वदन्न् अन्तर्धिम् आययौ
शिखिध्वजाने थोड्या वेळाने 'होय' असे उत्तर दिले आणि 'कुंभा, तुझ्या आयुष्यात मंगल होवो' असे म्हणत अदृश्य झाला.
तद् देववृन्दम् अखिलं त्रिदशेशयुक्तं तत्र क्षणाद् अलम् अदृश्यम् अभूद् विलीनम् । कल्लोलजालम् इव वारिनिधौ प्रशान्तवाते स्फुरन्मकरफेनफणीन्द्रशब्दम्
तेव्हा त्या सर्व देवांचा समूह, अमरांच्या प्रमुखांसह, क्षणातच तिथे पूर्णपणे अदृश्य झाला आणि नाहीसा झाला—जणू समुद्रात वाऱ्याचा जोर थांबला की, लाटा, मगर, फेस आणि मोठ्या सर्पांचा गोंगाट एकदम शांत होतो, तसं.
तां मायां शमम् आनीय चूडाला समचिन्तयत् । दिष्ट्या भोगेच्छया नायं ह्रियते वसुधाधिपः
चूडाळेने ती माया मागे घेतली आणि मनात विचार केला: 'सुदैवाने, पृथ्वीचा राजा भोगाची इच्छा धरून वाहून गेला नाही.'
शान्तस् समसमाभोग एव शक्रसमागमे । असम्भ्रमम् अहेलं च कृतवान् व्यवहारिताम्
तो इंद्राच्या उपस्थितीतही शांत आणि समदृष्ट राहिला, कोणतीही घाई किंवा चूक न करता वागला.
भूय एव प्रपञ्चेन विमृशाम्य् एनम् आदरात् । रागद्वेषप्रधानेन केनचिद् बुद्धिहारिणा
आता मी पुन्हा एकदा, अधिक काळजीपूर्वक, त्याची परीक्षा घेईन—आकर्षण किंवा द्वेष यांपैकी कुठल्यातरी मनाला गुंतवणाऱ्या उपायाने.
इति सञ्चिन्त्य सा रात्राव् इन्दाव् अभ्युदिते वने । गृहीतमण्डना नूनं कान्ता मदनिका सती
अशी विचार करत, त्या रात्री, चंद्र उगवला असताना, जंगलात, नक्कीच मदनिकाच, सजलेली आणि निष्ठावान, होती.
वाते वहति पुष्पाढ्ये मदिरामोदमांसले । सन्ध्याजप्यपरे नद्यास् तीरसंस्थे शिखिध्वजे
फुलांच्या सुगंधाने आणि मद्याच्या गंधाने भरलेली हवा वाहत असताना, संध्याकाळी, नदीच्या काठावर, शिखिध्वज जप करत बसला होता.
सन्तानकलतागेहं नीरन्ध्रं पुष्पगुच्छकैः । शुद्धान्तं वनदेवीनां प्रविवेश मदान्विता
ती, प्रेमाने भारलेली, वनदेवतांच्या वेलींनी बनलेल्या, फुलांच्या घोसांनी पूर्णपणे बंद असलेल्या, अशा एका निवांत जागेत शिरली.
तत्र सङ्कल्पिते पुष्पशयने माल्यमालिता । कण्ठे सङ्कल्पितं कान्तं शिड्गम् आदाय संस्थिता
तेथे, फुलांच्या कल्पित पलंगावर, हारांनी सजलेली, तिने आपल्या गळ्यात कल्पनेतील प्रियकर घेतला आणि उभी राहिली.
आगत्यान्विष्य कुञ्जान् स प्रददर्श शिखिध्वजः । लतागेहे मदनिकाकण्ठे शिड्गं मनोहरम्
शिखिध्वजाने तिथे जाऊन बागेत शोध घेतला आणि वेलींनी बनलेल्या एका सुंदर झोपडीत, एका तरुणीच्या मिठीत एक सुंदर जोडपं पाहिलं.
कुन्तलावलितस्कन्धं समालब्धं च चन्दनैः । शयनावृत्तिविक्षेपपर्याकुलितशेखरम्
त्यांच्या खांद्यावर तिच्या केसांच्या लटा गुंफलेल्या होत्या, चंदनाने अंग माखलेलं होतं, आणि झोपेतल्या हालचालींमुळे त्यांच्या शिरांवरचे केस विस्कटलेले होते.