विलेसतुर् विचित्रासु प्रत्यहं वनराजिषु । प्रपक्वफलभारासु पुष्पपल्लविनीषु च
ते दोघे दररोज सुंदर वनांत, फुलांनी आणि कोवळ्या पालवीने डवरलेल्या, पिकलेल्या फळांनी लगडलेल्या झाडांमध्ये फिरत असत.
दिवा प्रियतरे मित्रे यामिन्याम् इष्टदम्पती । प्रभादीपाव् इव श्लिष्टौ न वियुक्तौ बभूवतुः
दिवसा ते एकमेकांचे जिवलग मित्र होते आणि रात्री प्रिय पती-पत्नी; जणू प्रकाश आणि दिवा एकत्र असावेत तसे, ते कधीच वेगळे झाले नाहीत.
रेमाते वनकुञ्जेषु गुहासु च महीभृताम् । तमालसालषण्डेषु मन्दारगहनेषु च
ते दोघं वनातील सुंदर झाडीत, डोंगराच्या गुंफांमध्ये, तमाळ आणि साळाच्या दाट बनात, तसेच मंदाराच्या गर्द झाडीत आनंदाने रमले.
सह्यदर्दुरकैलासमहेन्द्रमलयेषु च । गन्धमादनविन्ध्याद्रिलोकालोकतटेषु च
ते सह्याद्री, दर्दुर, कैलास, महेंद्र आणि मलय या पर्वतांवर, तसेच गंधमादन, विंध्य आणि लोकालोक या डोंगरांच्या उतारांवर भटकत होते.
दिनैस् त्रिभिस् त्रिभिर् गत्वा निद्रां गतवति प्रिये । चूडाला राजकार्याणि कृत्वा स्वान्य् आययौ पुनः
तीन दिवस गेले आणि प्रियकर झोपला असता, चूडाळा आपली राजकारणी कामं आटोपून पुन्हा परत आली.
तौ दिवा सुहृदौ रात्रौ दम्पती कुम्भभूमिपौ । नानाकुसुमसंवीतौ तस्थतुर् मुदितौ मिथः
दिवसा ते दोघं मित्रासारखे, रात्री पती-पत्नी म्हणून—कुंभ आणि राजा—नानाविध फुलांनी सजलेले, एकमेकांच्या संगतीत आनंदाने उभे होते.
मासम् एकं महेन्द्राद्रिसानौ सरलसङ्कुले । रत्नकुड्ये गुहागेहे पूजितौ सुरकिन्नरैः
एका महिन्यासाठी, महेंद्र पर्वताच्या उतारावर, जिथे सरळ झाडांची दाटी आहे, रत्नांनी मढवलेल्या गुहेत, देव आणि किन्नर यांच्या सन्मानाने ते राहिले.
हस्तलभ्योदितेन्दौ च मन्दारवनमालिते । एवं शुक्तिमतः पृष्ठे पक्षं पक्षं लतागृहे
ज्या ठिकाणी हात पोहोचेल इतका चंद्र वर आला होता, मंदार फुलांच्या माळांनी सजलेले, अशा रीतीने, शुक्तिमत पर्वताच्या पाठीवर, वेलींनी बनलेल्या घरात, आठवडा मागून आठवडा त्यांनी घालवला.
मासद्वयम् ऋक्षवतो गिरेर् दक्षिणतस् तटे । पारिजातवने देवपुष्पस्तबकमण्डपे
दोन महिने, ऋक्षवत पर्वताच्या दक्षिण उतारावर, पारिजाताच्या बागेत, देवफुलांच्या मंडपाखाली त्यांनी वास्तव्य केले.
जम्बूषण्डतले मेरोः पादे जम्बूनदीतटे । जाम्बूनदमये मासं जम्बूफलरसावनौ
जांभूळ झाडांच्या गड्याखाली, मेरू पर्वताच्या पायथ्याशी, जांभूनदीच्या काठी, सोन्याच्या मंडपात, जांभूळ फळांचा रस पित एक महिना त्यांनी आनंदाने घालवला.
दशोत्तरकुरूणां च मण्डले दिवसानि तौ । कैलासस्योत्तरस्थेषु सप्तविंशतिवासरान्
उत्तर कुरूंच्या प्रदेशात त्यांनी काही दिवस घालवले, आणि कैलास पर्वताच्या उत्तरेकडील डोंगरावर सत्तावीस दिवस राहिले.
एवम् अन्येषु देशेषु विचित्रेषु महीभृताम् । स्थितवन्तौ महाभागौ सुहृदौ स्निग्धदम्पती
अशा प्रकारे, इतर अद्भुत पर्वतप्रदेशातही हे दोघे पुण्यवान, प्रेमळ आणि एकमेकांचे खरे मित्र असलेले दांपत्य राहिले.
ततो यातेषु मासेषु शनैः कतिपयेषु सा । चूडाला चिन्तयाम् आस देवपुत्रकरूपिणी
मग हळूहळू काही महिने गेल्यावर, देवकन्येच्या रूपात असलेली चूडाळा मनात विचार करू लागली.
सुरोपभोगभारेण परीक्षे ऽहं शिखिध्वजम् । मा कदाचन चेतो ऽस्य भोगेषु रतिम् एष्यति
स्वर्गीय सुखांचा अनुभव देऊन मी शिखिध्वजाची परीक्षा घेईन; त्याच्या मनाला कधीच या भोगांमध्ये आसक्ती निर्माण होऊ नये.
इति सञ्चिन्त्य चूडाला मायया स्वामिनो वने । आगतं दर्शयाम् आस ससुराप्सरसं हरिम्
अशी ठरवून, चूडाळेने आपल्या मायेमुळे आपल्या पतीला जंगलात देव आणि अप्सरा यांच्या सोबतीने हरिचे दर्शन घडवले.
इन्द्रम् अभ्यागतं दृष्ट्वा परिवारसमन्वितम् । यथावत् पूजयाम् आस वनसंस्थश् शिखिध्वजः
इंद्र आपल्या सेवकांसह आला हे पाहून, वनात राहणाऱ्या शिखिध्वज राजाने त्याची योग्य रीतीने पूजा केली.
आत्मनः किं कृता दूराद् अभ्यागमकदर्थना । देवराज प्रसादान् मे यथावद् वक्तुम् अर्हसि
देवराज, तुम्ही एवढ्या दूरवरून स्वतःला त्रास देत का आलात? कृपया, तुमच्या कृपेने मला हे स्पष्टपणे सांगावे.
इमे वयम् इहानीतास् त्वद्गुणातिशयेन खात् । हृदि लग्नेन सूत्रेण खगा दूरगता इव
आम्ही सर्व तुझ्या गुणांच्या मोठेपणामुळे आकाशातून इथे आलो आहोत, जणू पक्ष्यांना त्यांच्या हृदयाला बांधलेल्या दोऱ्याने दूरवरून ओढले जाते तसे.
उत्तिष्ठ स्वर्गम् आगच्छ तत्र सर्वे त्वदुन्मुखाः । त्वद्गुणश्रवणाश्चर्यास् स्थिता देवगणाङ्गनाः
उठ आणि स्वर्गात चल; तिथे सर्व देव आणि अप्सरा तुझ्या गुणांची अद्भुत गोष्ट ऐकायला आतुरतेने वाट पाहत आहेत.
इमे रथा इदं यानम् अयम् उच्चैश्श्रवा हयः । अयम् ऐरावणो नागो यथाभिमतम् आश्रय
हे बघ, हे रथ आहेत, हे वाहन आहे, हा उच्चैःश्रवा घोडा आहे आणि हा ऐरावत हत्ती आहे—तुला जे हवे ते निवड.
पादुकागुलिकाखड्गरसादीदम् अथापि च । गृहीत्वा सिद्धमार्गेण स्वीकुरु स्वर्गमण्डलम्
आपली पादत्राणे, अंगठी, तलवार आणि इतर वस्तू घेऊन सिद्ध मार्गाने स्वर्गलोक गाठ.
आकल्पं वैबुधा भोगास् त्वया विबुधसद्मनि । जीवन्मुक्तेन भोक्तव्यास् तेन त्वाम् अहम् आगतः
स्वर्गातील सर्व देवसुखे तुला, या देहात असतानाच मुक्त झालेल्या अवस्थेत, उपभोगायची आहेत; म्हणूनच मी तुझ्याकडे आलो आहे.
विमानयन्ति सम्प्राप्तां न तिरस्करणैश् श्रियम् । नाभिवाञ्छन्ति चाप्राप्तां त्वादृशास् साधुसाधवः
तुमच्यासारखे सज्जन लोक, संपत्ती आली तर तिला कमी लेखत नाहीत, आणि ती नसल्यानंतर तिची इच्छा देखील करत नाहीत.
अविघ्नम् आगतेनाद्य सुखं विहरता त्वया । स्वर्गः पवित्रतां यातु हरिणेव जगत्त्रयम्
आज तुझ्या आनंदाने, कुठलाही अडथळा न येता, तू सुखात रमलास म्हणून, स्वर्गही शुद्ध होवो, जसा एखादा हरिण तीनही जग शुद्ध करतो.
स्वर्गं स्वर्गसमाचारं वेद्मि देवादिनायक । किं तु सर्वत्र मे स्वर्गो नियतो न तु कुत्रचित्
देवतांचा अधिपती, मला स्वर्ग आणि त्यातील वर्तन माहिती आहे; पण माझ्यासाठी स्वर्ग सर्वत्र आहे, तो कुठल्याही एका ठिकाणी मर्यादित नाही.
सर्वत्रैव हि तुष्यामि सर्वत्रैव रमे प्रभो । अवाञ्छनत्वान् मनसस् सर्वत्रानन्दवान् अहम्
प्रभो, मी सर्वत्र समाधानी आहे, सर्वत्र मला आनंद मिळतो; कारण माझ्या मनात कुठल्याही गोष्टीची इच्छा नाही, म्हणून मी सर्वत्र आनंदी असतो.
नियतं किञ्चिद् एकत्र स्थितं स्वर्गकम् ईदृशम् । शक्र गन्तुं न जानामि नाज्ञातं च करोम्य् अहम्
हे स्वर्ग एकाच ठिकाणी स्थिर आहे; शक्रा, मला तिथे कसे जायचे हे माहीत नाही, आणि मी न कळता काहीही करत नाही.
साधो विदितवेद्यानां परिपूर्णधियां सताम् । सज्जनाचरितं युक्तं मन्ये भोगोपसेवनम्
हे सज्जना, ज्यांना जाणण्यासारखे सर्व कळले आहे आणि ज्यांची बुद्धी पूर्ण आहे, अशा सत्पुरुषांनी जसे सुखाचा उपभोग घेतला आहे, तोच योग्य आहे असे मला वाटते.
देवेशे प्रोक्तवत्य् एवं तूष्णीम् एव स्थिते नृपे । किम् एवं नोपयाम्य् एव त्वाम् इति प्रोक्तवान् हरिः
देवांचा राजा असे बोलल्यानंतर राजा गप्प बसला असता, हरिने विचारले, 'तू असा माझ्याकडे का येत नाहीस?'
बाढम् इत्य् एव कालेन वदतीषच् छिखिध्वजे । कल्याणं ते ऽस्तु कुम्भेति वदन्न् अन्तर्धिम् आययौ
शिखिध्वजाने थोड्या वेळाने 'होय' असे उत्तर दिले आणि 'कुंभा, तुझ्या आयुष्यात मंगल होवो' असे म्हणत अदृश्य झाला.