अयं स राजा लक्ष्मीवान् यो ममापि प्रियः पतिः । हृदि मोहघुणक्षुण्णाम् इमाम् अद्यागतो दशाम्
हा तोच राजा, संपत्तीने भरलेला आणि माझा प्रिय पती, आज मोहाच्या किड्याने मन पोखरलेली अशी अवस्था त्याच्यावर आली आहे.
तद् अवश्यम् इहैवाद्य नाथं विदितवेद्यताम् । नयाम्य् एनं न सन्देहो भोगमोक्षश्रियं तथा
म्हणून आजच इथेच मी माझ्या नाथाला हे जाणण्यासारखं ज्ञान नक्कीच देणार, यात शंका नाही; आणि त्याचबरोबर भोग आणि मोक्षाची श्रीही मिळवून देईन.
इदं रूपं परित्यज्य रूपेणान्येन केनचित् । सकाशम् अस्य गच्छामि बोधं दातुम् अनुत्तमम्
हे रूप सोडून, मी दुसऱ्या कोणत्यातरी रूपात त्याच्याकडे जाईन, जेणेकरून त्याला श्रेष्ठ ज्ञान देऊ शकेन.
बालेयं मम कान्तेति मदुक्तं न करोत्य् अयम् । तस्मात् तापसरूपेण बोधयामि पतिं क्षणात्
ही मुलगी माझ्या शब्दांकडे लक्ष देत नाही, कारण ती मला आपली प्रिय म्हणते; म्हणून मी तपस्वीच्या रूपात क्षणात पतीला उपदेश करीन.
भर्ता कषायपाकेन परिपक्वमतिस् स्थितः । चेतस्य् अस्याद्य विमले स्वं तत्त्वं प्रतिबिम्बति
माझा पती अंतःकरणातील तपाने परिपक्व झाला आहे; आज त्याच्या निर्मळ मनात त्याचं खरं स्वरूप उमटेल.
इति सञ्चिन्त्य चूडाला बभूव द्विजदारकः । ईषद्ध्यानाद् गतान्यत्वं क्षणाद् अम्बुतरङ्गवत्
असं ठरवून चूडाळा लगेचच ब्राह्मण मुलाच्या रूपात प्रकटली; हलक्याशा ध्यानाने ती क्षणातच दुसरं रूप घेतली, जसं पाण्यावरची लाट बदलते.
पपात विपिने तस्मिन् द्विजपुत्रकरूपिणी । भर्तुर् अभ्याजगामाग्रं मन्दस्मितलसन्मुखी
त्या वनात ती ब्राह्मणाच्या मुलाच्या रूपात खाली उतरली आणि आपल्या पतीजवळ मंद हास्याने उजळलेले तोंड घेऊन गेली.
ददर्श द्विजपुत्रं तं पुरो यातं शिखिध्वजः । वनान्तराद् उपगतं तपोमूर्तिम् इवास्थितम्
शिखिध्वजाने त्या ब्राह्मण मुलाला समोर उभा पाहिले, जो जंगलाच्या आतून आलेला होता आणि तपस्व्यासारखा भासत होता.
द्रवत्कनकगौराङ्गं मुक्ताहारविभूषितम् । शुक्लयज्ञोपवीताङ्गं शुक्लाम्बरयुगावृतम्
त्याचे अंग वितळलेल्या सोन्यासारखे तेजस्वी होते, मोत्यांच्या हाराने सजलेले होते, पांढऱ्या यज्ञोपवीताने आणि दोन पांढऱ्या वस्त्रांनी झाकलेले होते.
कमण्डलुधरं कान्तं शान्तं दान्तम् अनामयम् । व्याप्तप्रकोष्ठं द्विगुणेनाक्षसूत्रेण चारुणा
त्याच्या हातात कमंडलू होते, तो देखणा, शांत, संयमी आणि निरोगी दिसत होता, त्याच्या दोन्ही मनगटांवर सुंदर असे दुहेरी जपमाळ घातलेले होते.
भूमाव् अलग्नचरणं किष्कुमात्रोपरि स्थितम् । कुन्तलव्याप्तमूर्धानं सालिमालम् इवाम्बुजम्
तो मऊ गवताच्या छोट्याशा तुकड्यावर उभा होता, त्याचे पाय मातीने मुळीच मळले नव्हते. त्याच्या डोक्यावर दाट केस होते, जणू तांदळाच्या माळांनी सजवलेले कमळच.
भासयन्तं प्रदेशं तं शारीरैर् दीप्तिमण्डलैः । कुण्डलाभूषितमुखं नवम् अर्कम् इवोदितम्
त्याच्या देहातील तेजस्वी वलयांनी तो परिसर उजळून निघाला होता. त्याच्या चेहऱ्यावर कुंडले झळकत होती, जणू नुकताच उगवलेला सूर्यच.
शिखासम्प्रोतमन्दारं शृङ्गस्थेन्दुम् इवाचलम् । कान्तोपशान्तवपुषम् ऊर्जितं विजितेन्द्रियम्
त्याच्या शिखेत मंदार फुलं गुंफलेली होती, जणू डोंगरावर चंद्र विराजमान आहे. त्याचे रूप सुंदर, शांत, बलवान आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेला होता.
हिमाभभस्मतिलकभूषितालिकसुन्दरम् । मेरुं हेमतटालीनपूर्णेन्दुम् इव चञ्चलम्
त्याचे कपाळ शुभ्र भस्म आणि चंदनाच्या टिळ्यांनी सुशोभित होते, जणू सोन्याच्या कडांनी आणि पूर्ण चंद्राने सजलेला मेरू पर्वतच डोलतो आहे.
तम् आलोक्य द्विजसुतं समुत्तस्थौ शिखिध्वजः । देवपुत्रागमधिया सम्परित्यक्तपादुकः
त्या द्विजपुत्राला पाहताच शिखिध्वज उठून उभा राहिला, आणि देवदूत आला आहे असे मनात धरून त्याने आपली पादत्राणे बाजूला ठेवली.
देवपुत्र नमस्कार इदम् आसनम् आस्यताम् । इत्य् अस्य दर्शयाम् आस पाणिना पत्त्रविष्टरम्
तो म्हणाला, "देवपुत्रा, तुला नमस्कार. हे आसन आहे—कृपया बस," असे म्हणून त्याने हाताने पानांचे आसन दाखवले.
ददौ च द्विजपुत्रस्य पुष्पवृष्टिं करोदरे । चन्द्रः कुमुदषण्डस्य प्रालेयम् इव पल्लवे
शिखिध्वजाने त्या द्विजपुत्राच्या हातात फुलांची वृष्टी दिली, जशी चंद्र कमळांच्या गटावर शीतलता ओततो.
हे राजर्षे नमस् तुभ्यम् इति द्विजसुतो वदन् । गृहीत्वा कुसुमान्य् अस्माद् विवेश दलविष्टरे
त्या द्विजपुत्राने, "हे राजर्षी, तुला नमस्कार," असे म्हणत फुले घेतली आणि पानांच्या आसनावर बसला.
देवपुत्र महाभाग कुत आगमनं कृतम् । दिवसस् सफलो ऽयं मे यत् त्वाम् अद्यास्मि दृष्टवान्
देवपुत्रा, तू इतका पुण्यवान आहेस, कुठून आलास सांग? आजचा दिवस माझ्यासाठी खरोखरच सफल झाला, कारण आज मला तुझं दर्शन झालं.
इदम् अर्घ्यम् इदं पाद्यं पुष्पानीमानि मानद । इमाः प्रग्रथिता माला गृह्यन्तां भद्रम् अस्तु ते
हे बघ, तुझ्या पायांसाठी पाणी, अर्घ्य आणि ही फुलं, मान्यवर, या गुंफलेल्या फुलांच्या माळा घे आणि तुझं कल्याण होवो.
इत्य् उक्त्वा पाद्यम् अर्घ्यं च मालाः पुष्पाणि चानघ । शिखिध्वजस् तदिष्टायै ददौ देव्यै यथाखिलम्
असं म्हणून, निष्पाप शिखिध्वजाने देवीच्या संतोषासाठी पाद्य, अर्घ्य, माळा आणि फुलं सर्व विधीप्रमाणे अर्पण केली.
सुबहूनि परिभ्रान्तो भूतलायतनान्य् अहम् । त्वत्तः पूजा यथा प्राप्ता मयेयं न तथान्यतः
मी खूप ठिकाणी, अनेक घरांत फिरलो, पण तुझ्याकडून जशी पूजा मिळाली, तशी मला कुठेच मिळाली नाही.
पेशलेनानुरूपेण प्रश्रयेणामुनानघ । मन्ये ऽहं नूनम् अत्यन्तचिरजीवी भविष्यसि
हे पावनात्मा, तुझ्या या सौम्य, योग्य आणि आदरयुक्त पाहुणचारामुळे मला वाटते, तू नक्कीच फार काळ जगशील.
शान्तेन मनसोदारम् आराद् उन्मुक्तकल्पनम् । निर्वाणार्हं तपस् साधो कच्चित् सम्भृतवान् असि
शांत आणि उदार मनाने, सर्व कल्पनांपासून मुक्त होऊन, हे साधू, तू मुक्तीसाठी आवश्यक असं तप पूर्ण केलं आहेस का?
असिधारासमं सोम्य शान्तं व्रतम् इदं तव । स्फीतं यद् राज्यम् उत्सृज्य महावननिषेवणम्
हे सौम्य, तुझं हे शांत व्रत म्हणजे तलवारीच्या धारेवर चालण्यासारखं आहे; कारण तू भरभराटीचं राज्य सोडून या महान अरण्यात राहायला आलास.
जानासि भगवन् सर्वं देवस् त्वं को ऽत्र विस्मयः । श्रियैव लोकोत्तरया ज्ञायसे चिह्नभूतया
भगवंत, तुला सर्व काही माहीत आहे—तूच तर देव आहेस, मग यात आश्चर्य काय? तुझ्या त्या अद्वितीय तेजामुळेच लोक तुला ओळखतात.
एतान्य् अङ्गानि ते चन्द्राद् घटितानीति मे मतिः । अन्यथा किं समालोकाद् अमृतेनेव सिञ्चसि
माझ्या मते, तुझे हे सर्व अंग चंद्रापासून बनलेले असावेत; नाहीतर केवळ तुझ्या नजरेने मला अमृतासारखे सुख का मिळावे?
अस्ति मे दयिता कान्ता पाति मे राज्यम् अद्य तत् । तवेव तस्या दृष्टानि तान्य् अङ्गान्य् अद्य सुन्दर
माझी एक प्रिय पत्नी आहे आणि आज ती माझ्या राज्याची देखभाल करते; पण सुंदरिये, आज तुझ्यातच मला तिची तीच रूप दिसत आहेत.
उपशान्तं च कान्तं च वपुर् आपादमस्तकम् । शृङ्गं शुभ्राम्बुदेनेव पुष्पेणाच्छादयामुना
तुझे शरीर, डोक्यापासून पायापर्यंत शांत आणि मोहक आहे; हे फूल त्यावर ठेवावे, जसे शुभ्र मेघ पर्वताच्या शिखरावर विराजतो.
निष्कलङ्केन्दुसङ्काशम् अङ्गम् आदित्यतेजसा । मन्ये ते म्लानिम् आयाति सुमनःपत्त्रपेलवम्
तुझे अंग कलंकरहित आणि चंद्रासारखे उजळ आहे; पण सूर्याच्या तेजात ते जणू फिकट पडते, जसे नाजूक फुलपाखरू कोमेजते.