अहो नु चिरकालेन मनोरथम् इमं शुभम् । अहम् आसादयिष्यामि यद् भर्त्रा समचित्तता
अरे, किती दिवसांनी माझी ही शुभ इच्छा पूर्ण होणार आहे — म्हणजेच माझं आणि माझ्या पतीचं मन एकसारखं होईल.
समग्रानन्दवृन्दानाम् एतद् एवोपरि स्थितम् । यत् समानमनोवृत्तिसङ्गम् आस्वादने सुखम्
पूर्ण आनंदाच्या सर्व गोष्टींपेक्षा हेच श्रेष्ठ आहे — जेव्हा दोन मनं एकत्र येतात आणि त्याच्यासारखं समाधान मिळतं.
इति चिन्तावती व्योम्ना चूडालोल्लङ्घ्य पर्वतान् । देशान् अब्दान् दिगन्तांश् च प्राप मन्दरकन्दरम्
अशा विचारात गुंतून, चूडाळा आकाशातून पर्वत, प्रदेश, समुद्र आणि दिशा ओलांडत मंदार पर्वताच्या गुहेपर्यंत पोहोचली.
अदृश्यैव नभस्स्थैव प्रविवेश वनान्तरम् । वात्येव पादपलतास्पन्दचिह्नगमागमा
ती अदृश्य राहून आकाशातूनच वनात शिरली; तिच्या येण्या-जाण्याचं फक्त वाऱ्यात हलणाऱ्या वेलींनीच चिन्ह दाखवलं.
वनैकदेशे कस्मिंश्चित् कृतपर्णोटजे पतिम् । दृष्ट्वा योगेन बुबुधे देहान्तरम् इवास्थितम्
एका वनाच्या एका कोपऱ्यात, पर्णांनी बांधलेल्या झोपडीत आपल्या पतीला तिने पाहिले. योगाच्या सामर्थ्याने तिला तो जणू दुसऱ्याच देहात आहे असे जाणवले.
हारकेयूरकटककुण्डलादिविभूषितः । अभवन् मेरुकान्तिर् यस् तम् एवात्र ददर्श सा
जो पूर्वी हार, केयूर, कडे, कुंडले आणि अशा अनेक दागिन्यांनी सजलेला, मेरू पर्वतासारखा तेजस्वी होता, तोच तिथे तिने पाहिला.
कृशाङ्गं कृष्णवर्णं च जीर्णपर्णम् इव स्थितम् । कज्जलाम्बुभरस्नातं भृङ्गीशम् इव निस्सहम्
कृश शरीर, काळा वर्ण, जणू एखादे जुने वाळलेले पान, अंगावर काळी माती व राख लागलेली, आणि शक्तिहीन भृंगराजासारखा तो बसलेला होता.
चीराम्बरधरं शान्तम् एकाकिनम् अवस्थितम् । स्थले निषण्णं पुष्पाणि ग्रथयन्तं जरां गतम्
झाडाच्या सालींचे वस्त्र घातलेला, शांत, एकटा, जमिनीवर बसलेला, फुलांची माळ करत असलेला आणि वृद्धत्वाला पोहोचलेला तो दिसला.
तम् आलोक्यानवद्याङ्गी चूडाला पीवरस्तनी । किञ्चिज्जातविषादेदम् उवाचात्मनि चेतसा
त्याला पाहून, निर्दोष अंगाची आणि भरगच्च उरोज असलेली चूडाळा थोडीशी खिन्न झाली आणि तिने मनातच स्वतःशी असे म्हटले:
अहो नु विषमं मौर्ख्यं यद् अनात्मज्ञतात्मकम् । एवंविधास् समायान्ति दशा मौर्ख्यप्रसादतः
अरेरे, आत्मज्ञान नसल्यामुळे किती मोठं मूर्खपण येतं! अशा अवस्था मूर्खपणाच्या कृपेनेच येतात.
अयं स राजा लक्ष्मीवान् यो ममापि प्रियः पतिः । हृदि मोहघुणक्षुण्णाम् इमाम् अद्यागतो दशाम्
हा तोच राजा, संपत्तीने भरलेला आणि माझा प्रिय पती, आज मोहाच्या किड्याने मन पोखरलेली अशी अवस्था त्याच्यावर आली आहे.
तद् अवश्यम् इहैवाद्य नाथं विदितवेद्यताम् । नयाम्य् एनं न सन्देहो भोगमोक्षश्रियं तथा
म्हणून आजच इथेच मी माझ्या नाथाला हे जाणण्यासारखं ज्ञान नक्कीच देणार, यात शंका नाही; आणि त्याचबरोबर भोग आणि मोक्षाची श्रीही मिळवून देईन.
इदं रूपं परित्यज्य रूपेणान्येन केनचित् । सकाशम् अस्य गच्छामि बोधं दातुम् अनुत्तमम्
हे रूप सोडून, मी दुसऱ्या कोणत्यातरी रूपात त्याच्याकडे जाईन, जेणेकरून त्याला श्रेष्ठ ज्ञान देऊ शकेन.
बालेयं मम कान्तेति मदुक्तं न करोत्य् अयम् । तस्मात् तापसरूपेण बोधयामि पतिं क्षणात्
ही मुलगी माझ्या शब्दांकडे लक्ष देत नाही, कारण ती मला आपली प्रिय म्हणते; म्हणून मी तपस्वीच्या रूपात क्षणात पतीला उपदेश करीन.
भर्ता कषायपाकेन परिपक्वमतिस् स्थितः । चेतस्य् अस्याद्य विमले स्वं तत्त्वं प्रतिबिम्बति
माझा पती अंतःकरणातील तपाने परिपक्व झाला आहे; आज त्याच्या निर्मळ मनात त्याचं खरं स्वरूप उमटेल.
इति सञ्चिन्त्य चूडाला बभूव द्विजदारकः । ईषद्ध्यानाद् गतान्यत्वं क्षणाद् अम्बुतरङ्गवत्
असं ठरवून चूडाळा लगेचच ब्राह्मण मुलाच्या रूपात प्रकटली; हलक्याशा ध्यानाने ती क्षणातच दुसरं रूप घेतली, जसं पाण्यावरची लाट बदलते.
पपात विपिने तस्मिन् द्विजपुत्रकरूपिणी । भर्तुर् अभ्याजगामाग्रं मन्दस्मितलसन्मुखी
त्या वनात ती ब्राह्मणाच्या मुलाच्या रूपात खाली उतरली आणि आपल्या पतीजवळ मंद हास्याने उजळलेले तोंड घेऊन गेली.
ददर्श द्विजपुत्रं तं पुरो यातं शिखिध्वजः । वनान्तराद् उपगतं तपोमूर्तिम् इवास्थितम्
शिखिध्वजाने त्या ब्राह्मण मुलाला समोर उभा पाहिले, जो जंगलाच्या आतून आलेला होता आणि तपस्व्यासारखा भासत होता.
द्रवत्कनकगौराङ्गं मुक्ताहारविभूषितम् । शुक्लयज्ञोपवीताङ्गं शुक्लाम्बरयुगावृतम्
त्याचे अंग वितळलेल्या सोन्यासारखे तेजस्वी होते, मोत्यांच्या हाराने सजलेले होते, पांढऱ्या यज्ञोपवीताने आणि दोन पांढऱ्या वस्त्रांनी झाकलेले होते.
कमण्डलुधरं कान्तं शान्तं दान्तम् अनामयम् । व्याप्तप्रकोष्ठं द्विगुणेनाक्षसूत्रेण चारुणा
त्याच्या हातात कमंडलू होते, तो देखणा, शांत, संयमी आणि निरोगी दिसत होता, त्याच्या दोन्ही मनगटांवर सुंदर असे दुहेरी जपमाळ घातलेले होते.
भूमाव् अलग्नचरणं किष्कुमात्रोपरि स्थितम् । कुन्तलव्याप्तमूर्धानं सालिमालम् इवाम्बुजम्
तो मऊ गवताच्या छोट्याशा तुकड्यावर उभा होता, त्याचे पाय मातीने मुळीच मळले नव्हते. त्याच्या डोक्यावर दाट केस होते, जणू तांदळाच्या माळांनी सजवलेले कमळच.
भासयन्तं प्रदेशं तं शारीरैर् दीप्तिमण्डलैः । कुण्डलाभूषितमुखं नवम् अर्कम् इवोदितम्
त्याच्या देहातील तेजस्वी वलयांनी तो परिसर उजळून निघाला होता. त्याच्या चेहऱ्यावर कुंडले झळकत होती, जणू नुकताच उगवलेला सूर्यच.
शिखासम्प्रोतमन्दारं शृङ्गस्थेन्दुम् इवाचलम् । कान्तोपशान्तवपुषम् ऊर्जितं विजितेन्द्रियम्
त्याच्या शिखेत मंदार फुलं गुंफलेली होती, जणू डोंगरावर चंद्र विराजमान आहे. त्याचे रूप सुंदर, शांत, बलवान आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेला होता.
हिमाभभस्मतिलकभूषितालिकसुन्दरम् । मेरुं हेमतटालीनपूर्णेन्दुम् इव चञ्चलम्
त्याचे कपाळ शुभ्र भस्म आणि चंदनाच्या टिळ्यांनी सुशोभित होते, जणू सोन्याच्या कडांनी आणि पूर्ण चंद्राने सजलेला मेरू पर्वतच डोलतो आहे.
तम् आलोक्य द्विजसुतं समुत्तस्थौ शिखिध्वजः । देवपुत्रागमधिया सम्परित्यक्तपादुकः
त्या द्विजपुत्राला पाहताच शिखिध्वज उठून उभा राहिला, आणि देवदूत आला आहे असे मनात धरून त्याने आपली पादत्राणे बाजूला ठेवली.
देवपुत्र नमस्कार इदम् आसनम् आस्यताम् । इत्य् अस्य दर्शयाम् आस पाणिना पत्त्रविष्टरम्
तो म्हणाला, "देवपुत्रा, तुला नमस्कार. हे आसन आहे—कृपया बस," असे म्हणून त्याने हाताने पानांचे आसन दाखवले.
ददौ च द्विजपुत्रस्य पुष्पवृष्टिं करोदरे । चन्द्रः कुमुदषण्डस्य प्रालेयम् इव पल्लवे
शिखिध्वजाने त्या द्विजपुत्राच्या हातात फुलांची वृष्टी दिली, जशी चंद्र कमळांच्या गटावर शीतलता ओततो.
हे राजर्षे नमस् तुभ्यम् इति द्विजसुतो वदन् । गृहीत्वा कुसुमान्य् अस्माद् विवेश दलविष्टरे
त्या द्विजपुत्राने, "हे राजर्षी, तुला नमस्कार," असे म्हणत फुले घेतली आणि पानांच्या आसनावर बसला.
देवपुत्र महाभाग कुत आगमनं कृतम् । दिवसस् सफलो ऽयं मे यत् त्वाम् अद्यास्मि दृष्टवान्
देवपुत्रा, तू इतका पुण्यवान आहेस, कुठून आलास सांग? आजचा दिवस माझ्यासाठी खरोखरच सफल झाला, कारण आज मला तुझं दर्शन झालं.
इदम् अर्घ्यम् इदं पाद्यं पुष्पानीमानि मानद । इमाः प्रग्रथिता माला गृह्यन्तां भद्रम् अस्तु ते
हे बघ, तुझ्या पायांसाठी पाणी, अर्घ्य आणि ही फुलं, मान्यवर, या गुंफलेल्या फुलांच्या माळा घे आणि तुझं कल्याण होवो.