अभोगकृपणं शान्तम् ऊर्जितं समतां गतम् । गम्भीरं च प्रसन्नं च चेतः पश्यामि ते प्रिये
प्रियेला, तुझे मन मला दिसते आहे — सुखाच्या आसक्तीपासून मुक्त, शांत, दृढ, समतेत स्थिर, खोल आणि प्रसन्न.
तृणीकृतत्रिभुवनं पीताखिलजगत्त्रयम् । अनन्तोद्भासुरं सौम्यं मनः पश्यामि ते प्रिये
प्रियेला, तुझे मन मला असे दिसते — जणू तीनही लोक त्याला तृणासारखे वाटतात, साऱ्या जगाचा अनुभव घेतलेले, अनंत, तेजस्वी आणि सौम्य.
न केनचिन् महाभागे विभवानन्दवस्तुना । चेतस् तव तुलाम् एति मेरुक्षीराब्धिसुन्दरम्
महोदये, तुझे मन मेरू, समुद्र आणि चंद्रासारखे सुंदर आहे; कोणत्याही संपत्तीने किंवा आनंदाने त्याची सर येऊ शकत नाही.
तैर् एव बालकदलीमृणालाङ्कुरकोमलैः । अङ्गैस् स्थितिम् अनुज्झद्भिर् वृद्धिं यातेव लक्ष्यसे
कच्च्या केळीच्या देठासारख्या, कमळाच्या कांडासारख्या आणि कोवळ्या अंकुरासारख्या मऊ अंगांनी, आणि ती शोभा न गमावता, तू जणू दिवसेंदिवस अधिक तेजस्वी होत आहेस असे भासते.
तथा तेनैव तेनैव सन्निवेशेन संस्थिता । अन्यताम् उपयातासि लतेवर्तुविपर्यये
जशी वेल ऋतू बदलल्यावर वेगळ्या रूपात दिसते, तशीच तू त्या पूर्वीच्या स्थितीत असूनही, आता दुसऱ्या रूपात प्रकट झाली आहेस.
किं त्वया पीतम् अमृतं प्राप्तं साम्राज्यम् एव वा । अमृत्यवे वा सम्प्राप्तः प्रयोगो योगयुक्तिभिः
तू अमृत प्यायली आहेस का? किंवा मोठं राज्य मिळवलं आहेस का? की योगाच्या उपायांनी मृत्यूवर विजय मिळवला आहेस?
राज्याच् चिन्तामणेर् वापि त्रैलोक्याद् वा त्वयाधिकम् । अप्राप्यं किम् अनुप्राप्तं नीलोत्पलविलोचने
निळ्या कमळासारख्या डोळ्यांची सुंदरी, राज्यापेक्षा, चिंतामणीपेक्षा किंवा तिन्ही लोकांपेक्षा जास्त असं काही अप्राप्य तुला मिळालं आहे का?
नकिञ्चित् किञ्चिदाकारम् इदं त्यक्त्वाहम् आगता । नकिञ्चित्किञ्चिदाकारं तेनास्मि श्रीमती स्थिता
मी या काहीच नसलेल्या पण काहीसारखं भासणाऱ्या अवस्थेला सोडून आले आहे; आणि त्याच्यामुळे मी, भाग्यवती, त्या काहीच नसलेल्या पण काहीसारख्या भासणाऱ्या अवस्थेत स्थिर आहे.
यत् किञ्चिद् यन् नकिञ्चिच् च तज् जानामि यथास्थितम् । यथोदयं यथानाशं तेनास्मि श्रीमती स्थिता
जे काही आहे आणि जे काही नाही, ते मी जसे आहे तसेच ओळखते. ते कसे निर्माण होते आणि कसे नाहीसे होते हेही मला माहीत आहे. या जाणिवेमुळे मी खऱ्या अर्थाने समृद्ध राहते.
भोगैर् अभुक्तैस् तुष्यामि भुक्तैर् इव सुदूरगैः । न हृष्यामि न कुप्यामि तेनास्मि श्रीमती स्थिता
जे सुख मी अनुभवले नाही, त्यातही मी तितकीच समाधानी आहे, जसे दूर गेलेल्या उपभोगातही असते. मला ना फार आनंद होतो, ना राग येतो; म्हणून मी खऱ्या अर्थाने समृद्ध राहते.
एकैवाकाशसङ्काशे केवले हृदये रमे । न रमे राजलीलासु तेनास्मि श्रीमती स्थिता
स्वच्छ आणि एकाकी आकाशासारख्या माझ्या अंतःकरणातच मला खरा आनंद मिळतो. राजाच्या खेळांमध्ये मला काहीच आकर्षण वाटत नाही; म्हणून मी खऱ्या अर्थाने समृद्ध राहते.
आत्मन्य् एव हि तिष्ठामि न वनोद्यानसद्मसु । न भोगौघेषु शय्यासु तेनास्मि श्रीमती स्थिता
मी फक्त स्वतःच्या आत्म्यातच स्थिर आहे; मला वन, बाग, राजवाडे, सुखसोयी किंवा मऊ शय्या यांत काहीच आकर्षण नाही. म्हणून मी खऱ्या अर्थाने समृद्ध राहते.
जगतां प्रभुर् एवास्मि नकिञ्चिन्मात्ररूपिणी । इत्य् आत्मन्य् एव तिष्ठामि तेनाहं श्रीमती स्थिता
मी या सगळ्या जगाचा स्वामी आहे, पण माझं खरं स्वरूप काहीच नसल्यासारखं आहे. म्हणून मी स्वतःमध्येच स्थिर आहे आणि यामुळेच मी खऱ्या अर्थाने धन्य आहे.
अन्यैवाहम् इयं नाहम् अन्या चेयं च वाप्य् अहम् । सर्वम् अस्मि नकिञ्चिद् वा तेनाहं श्रीमती स्थिता
मी या सगळ्यापेक्षा वेगळी आहे, आणि हे माझं नाही; पण हेही मीच असू शकते, किंवा मी सर्व काही आहे, किंवा काहीच नाही. म्हणून मी खऱ्या अर्थाने धन्य आहे.
यत् पश्यामि न पश्यामि तत् पश्याम्य् अन्यद् एव यत् । इति सम्यक् प्रपश्यामि तेनाहं श्रीमती स्थिता
जे मी पाहते, ते खरं पाहत नाही; मी जे जाणते, ते काही वेगळंच आहे. म्हणून मी सगळं नीट पाहते आणि यामुळेच मी खऱ्या अर्थाने धन्य आहे.
न सुखं प्रार्थये नार्थं नानर्थं चेतरां स्थितिम् । यथाप्रप्तेन तुष्यामि तेनाहं श्रीमती स्थिता
मला सुखाची, संपत्तीची, दुःखाची किंवा दुसऱ्या कुठल्याही स्थितीची इच्छा नाही. जे काही मिळतं, त्यात मी समाधानी आहे, आणि म्हणून मी खऱ्या अर्थाने धन्य आहे.
तनुविद्वेषरागाभिस् तज्ज्ञाभिश् शास्त्रदृष्टिषु । रमे सह वयस्याभिस् तेनास्मि श्रीमती स्थिता
ज्यांच्या मनात देहाबद्दल आसक्ती किंवा द्वेष नाही, ज्यांना हे ज्ञान आहे आणि जे शास्त्रानुसार पाहतात, अशा माझ्या मित्रांसोबत मला आनंद मिळतो; आणि यामुळेच मी खऱ्या अर्थाने धन्य आहे.
पश्यामि यन् नयनरश्मिभिर् इन्द्रियैर् वा चित्तेन चेह हि तद् अङ्ग न किञ्चिद् एव । पश्यामि तद्विरहितं तु नकिञ्चिदाभं पश्यामि सम्यग् इति नाथ चिरोदयास्मि
हे नाथा, मी डोळ्यांनी, इंद्रियांनी किंवा मनाने इथे जे काही पाहतो, ते खरे तर काहीच नाही; मी जे पाहतो ते त्या सर्वांपासून वेगळे, काहीच नसल्यासारखे दिसते; म्हणून मी योग्य रीतीने पाहतो आणि बऱ्याच काळापासून मला प्रकाश मिळाला आहे.
एवम् आत्मनि विश्रान्तां वदन्तीं तां वराननाम् । असम्बद्धप्रलापासि बालासीति वदञ् शनैः
ती सुंदर मुखवाली स्वतःमध्ये स्थिर राहून असे बोलत असताना, त्याने हळूच सांगितले, "तू मुलीसारखी विस्कळीत बोलतेस."
भोगलम्पटया बुद्ध्या मुग्धाम् आशङ्क्य तां प्रियाम् । अबुद्ध्वा तद्गिराम् अर्थं विहस्योवाच भूपतिः
आपली प्रिया भोगाची लालसा असलेल्या आणि भोळी आहे असे समजून, तिच्या बोलण्याचा अर्थ न समजता, राजाने हसून असे सांगितले.
असम्बद्धप्रलापासि बालासि वरवर्णिनि । रमसे वाक्यलीलाभी रमस्वावनिपात्मजे
सुंदर रूप असलेल्या कन्ये, तू लहान मुलीसारखी असंबद्ध बोलत आहेस; तुला बोलण्याचं खेळ आवडतं, तर मग पृथ्वीपुत्रासोबतही तसंच रमावं.
किञ्चित् त्यक्त्वा नकिञ्चिद् यो गतः प्रत्यक्षसंस्थितम् । त्यक्तप्रत्यक्षसद्रूपस् स कथं किल शोभते
जो कुणी काहीतरी सोडून, काहीच उरलं नाही असं म्हणत, प्रत्यक्षातच स्थिर राहतो आणि प्रत्यक्षाचं खरं स्वरूपच सोडून देतो, तो माणूस खरंच कसा तेजस्वी दिसेल?
भोगैर् अभुक्तैस् तुष्टो ऽहम् इति भोगाञ् जहाति यः । रुषेवाशनपानाद्यान् स कथं किल शोभते
जो कुणी अजून अनुभवले नाहीत अशा सुखांनीच समाधानी राहतो आणि सुखांचा त्याग करतो, जणू काही खाण्यापिण्यावर रागावल्यासारखा, तो माणूस खरंच कसा तेजस्वी दिसेल?
वाहनाशनशय्यादि सर्वं सन्त्यज्य धीरधीः । यस् तिष्ठत्य् आत्मनैवैकस् स कथं किल शोभते
ज्याची बुद्धी ठाम आहे आणि जो सर्व वाहने, अन्न, झोप या गोष्टी सोडून फक्त स्वतःपुरता उरतो, असा माणूस खरंच कसा तेजस्वी दिसेल?
स्वयं नकिञ्चिद् एवाहं जगदीशो ऽस्मि चेति च । निश्चयो यस्य दुर्बुद्धेस् स कथं किल शोभते
जो माणूस स्वतःला काहीच नाही, पण तरीही जगाचा स्वामी आहे असं ठाम मानतो, त्याची बुद्धी दुर्बलच असते; मग असा माणूस कसा काय तेजस्वी दिसेल?
आत्मन्य् एवात्मनैकान्ते त्यक्तसर्वसमागमः । यस् स्थितश् श्वभ्रतरुवत् स कथं किल शोभते
जो सर्व संबंध सोडून, स्वतःमध्ये एकटा राहतो, जणू खोल खड्ड्यासारखा, असा माणूस कसा काय तेजस्वी दिसेल?
नाहं देहो ऽन्यद् एवाहं नकिञ्चित् सर्वम् एव हि । एवं प्रलापो यस्यास्ति स कथं किल शोभते
जो म्हणतो, 'मी हा देह नाही, मी काहीतरी वेगळाच आहे, मी काहीच नाही, पण तरीही सर्व काही आहे,' अशा विचित्र बोलणाऱ्याचा खरा तेज कसा दिसेल?
यत् पश्यामि न पश्यामि तत् पश्याम्य् अन्यद् एव यत् । प्रलाप इत्य् असन् यस्य स कथं किल शोभते
जो म्हणतो, 'जे मी पाहतो, ते मी पाहत नाही; मी जे पाहतो, ते काहीतरी वेगळंच आहे,' अशा खोट्या बोलणाऱ्याचा खरा तेज कसा दिसेल?
तस्मान् मुग्धासि बालासि चपलासि विलासिनि । नानालापविलासेन क्रीडसि क्रीड सुन्दरि
म्हणून तू निरागस आहेस, बालसुलभ आहेस, चंचल आहेस आणि खेळकर आहेस. सुंदरिये, तू वेगवेगळ्या गप्पा आणि खेळांमध्ये रमतेस, मजेत खेळतेस.
प्रविहस्याट्टहासेन शिखिध्वज इति प्रियाम् । मध्याह्ने स्नातुम् उत्थाय निर्जगामाङ्गनागृहात्
मध्यान्ही, 'शिखिध्वज' असे हसत मोठ्याने म्हणत त्याची प्रिया स्नानासाठी उठली आणि स्त्रियांच्या महालातून बाहेर गेली.