समस् समसमाभासो भास्वद्वपुर् उदारधीः । तिष्ठात्माचारतो नित्यं परिपूर्ण इवार्णवः
तो शांत, समतेने भरलेला, तेजस्वी देहाचा, उदार बुद्धीचा, नेहमी आत्म्याशी एकरूप वागणारा, आणि समुद्रासारखा सदैव परिपूर्ण असा उभा आहे.
एतत् त्वं श्रुतवान् सर्वं स्थितस् त्वं परिपूर्णधीः । यदीच्छसीतरत् प्रष्टुं तत् पृच्छ रघुनन्दन
हे सर्व तू ऐकलेस, आणि तुझा मन पूर्णपणे समाधानी आहे; अजून काही विचारायचे असल्यास, रघुनंदना, विचार.
ब्रह्मणो ऽनन्तरूपस्य कुतो मलम् इति त्वया । यत् पृष्टं प्रथमे कल्पे तद् अद्य परिचोदय
ब्रह्माच्या अनंत रूपांत अपवित्रता कुठून येते, असा जो प्रश्न तू या कल्पाच्या सुरुवातीला विचारला होतास, तो आता पुन्हा विचार.
इदानीं संशयो ब्रह्मन् विनिवृत्तो विशेषतः । ज्ञातं ज्ञातव्यम् अखिलं जाता तृप्तिर् अकृत्रिमा
ब्रह्मन्, आता सर्व शंका विशेषतः दूर झाल्या आहेत; जे जाणायचे होते ते सर्व कळले, आणि नैसर्गिक समाधान प्राप्त झाले आहे.
नात्मनो ऽस्ति मलं द्वित्वं न चैक्यं न च कल्पना । तदा ममाभूद् अज्ञानं प्रशान्तम् अधुना तु तत्
स्वतः काहीही अशुद्धी नाही, द्वैत नाही, एकत्व नाही, किंवा कल्पना नाही. पूर्वी माझ्या मनात अज्ञान होतं, पण आता ते पूर्णपणे शांत झालं आहे.
कलङ्क आत्मनो ऽस्तीति ममाज्ञानवशेन या । आसीद् भ्रान्तिर् इदानीं सा निवृत्ता त्वत्प्रसादतः
स्वतःमध्ये अशुद्धी आहे असा माझा गैरसमज अज्ञानामुळे झाला होता, पण तुझ्या कृपेने तो भ्रम आता नाहीसा झाला आहे.
न जायते न म्रियते न चैवात्मा कलङ्कितः । सर्वं च ब्रह्ममयम् इत्य् उदितः खलु चास्म्य् अहम्
स्वतःचा जन्म होत नाही, मृत्यूही होत नाही, आणि कधीही कलंक लागत नाही. मी स्पष्टपणे सांगितलं आहे की सर्व काही ब्रह्मरूपच आहे.
प्रश्नेभ्यस् संशयेभ्यश् च वाञ्छितेभ्यश् च सर्वतः । शुद्धं मे निर्गतं चेतस् त्वष्टा यन्त्रभ्रमाद् इव
सर्व प्रश्न, शंका आणि इच्छा यांपासून माझं मन पूर्णपणे निर्मळ झालं आहे, जणू काही सुताराचा चाक फिरणं थांबलं तसं.
सर्वसारोपदेशेषु प्रायः प्रोक्तेषु साधुभिः । निराकाङ्क्षस् स्थितो ऽस्म्य् अन्तस् सुमेरुः कनकेष्व् इव
सर्व महत्त्वाच्या शिकवणीत, जी साधूजनांनी बहुतेक वेळा सांगितली आहे, मी आतून काहीही अपेक्षा न ठेवता स्थिर आहे, जसा सुमेरू पर्वत सोन्याच्या राशींमध्ये स्थिर असतो.
न तद् अस्त्य् अस्ति यत्राशा न तद् अस्ति यद् ईप्सितम् । न तद् अस्ति यद् आदेयं हेयं मध्यं च वा मम
माझ्यासाठी कुठेही आशा उरलेली नाही, काहीही हवेसे वाटत नाही, काही घ्यावे, टाकावे किंवा मधले मानावे असे काहीच नाही.
इदं हेयम् उपादेयम् इदं सद् इदम् अप्य् असत् । इति चिन्ताभ्रमश् शान्तो निपुणं परमो मुने
हे सोडावे, ते घ्यावे, हे खरे, ते खोटे — अशा सगळ्या विचारांची गोंधळलेली चलबिचल पूर्णपणे शांत झाली आहे, हे ज्ञानी ऋषी, अगदी सूक्ष्म रीतीने.
न स्वर्गम् अभिवाञ्छामि द्वेष्मि वा न च रौरवम् । आत्मन्य् एव हि तिष्ठामि मन्दराद्रिर् इवाभ्रमः
मी ना स्वर्गाची इच्छा करतो, ना नरकाचा द्वेष करतो; मी फक्त स्वतःमध्येच स्थिर आहे, जसा मंदार पर्वतावर मेघ स्थिर असतो.
कणशःकीर्णत्रिजगत्क्षीरसागरसन्ततिः । विश्रान्तश् चिरसम्भ्रान्तो निर्भ्रमो राममन्दरः
तीनही जगांत दूधाच्या समुद्राचे थेंब विखुरले गेले होते, पण आता तो समुद्र दीर्घ काळ हलवून थांबला आहे, आणि रामासाठी मंदार पर्वत जसा शांत असतो, तसा तो गोंधळमुक्त झाला आहे.
अवस्त्व् इदम् इदं वस्तु यस्येति कलनामलम् । हृदि तस्य कुसन्देहजालिका ज्वलिताधिकम्
ज्याच्या मनात नेहमीच 'हे खरे, हे खोटे, हे माझे' अशा मोजामापांची गर्दी असते, त्याच्या हृदयात शंकेची जाळी अधिकच प्रखरतेने पेटलेली असते.
इदम् इत्थं जगद् इति ज्ञातं येन मुनीश्वर । स यत्र याति कार्पण्यं जगतस् तन् न लभ्यते
हे मुनीश्वरा, ज्याने 'हे जग असेच आहे' हे खरेपणाने ओळखले आहे, तो जिथे कुठे गेला तरी जगाच्या दुःखाला त्याच्यापर्यंत पोहोचता येत नाही.
विचित्राकुलकल्लोलाज् जडावृत्तिविवर्तितात् । त्वत्प्रसादेन भगवंस् तीर्णास् स्मो भवसागरात्
भगवंत, तुझ्या कृपेने आम्ही या जगाच्या समुद्रातून पार गेलो आहोत, ज्यात गोंधळाच्या लाटा आणि जडतेच्या बदलांचे वावटळ होते.
सम्पदाम् अवधिर् ज्ञातो दृष्टस् सीमान्त आपदाम् । सर्वसारेष्व् अदीनास् स्मः पूर्णास् स्मः परमेश्वराः
आपण समृद्धीची मर्यादा ओळखली आहे आणि संकटांची सीमा पाहिली आहे. सर्व गोष्टींच्या गाभ्यात आपण कधीच कमी नाही, अपूर्ण नाही, तर पूर्ण आणि सर्वश्रेष्ठ आहोत.
पराम् अभेद्याम् अपरैर् दलिताशामतङ्गजाम् । संसारसमरे सम्यग् धीरताम् आगतं मनः
जगाच्या संघर्षात माझ्या मनाने अत्युच्च, कोणाच्याही आघाताने न ढळणारे धैर्य मिळवले आहे, जणू दुसऱ्यांच्या प्रहारांनी न हलणारा हत्तीच.
परिगलितविकल्पताम् उपेतं प्रगलितवाञ्छम् अदीनसारसत्त्वम् । त्रिजगति जयति प्रसिद्धरूपं प्रमुदितम् अन्तर् अनुत्तरं मनो मे
माझे मन सर्व शंका आणि इच्छा सोडून, अढळ स्वरूप धारण करून, तिन्ही जगांत प्रसिद्ध आणि विजयी झाले आहे, आणि अंतःकरणात श्रेष्ठ आनंदाने भरले आहे.
केवलेनेन्द्रियैस् सार्धं वर्तमानार्थवर्तिना । असङ्गमेन मनसा यत् करोषि न तत् कृतम्
जेव्हा तू फक्त इंद्रिये आणि बाह्य गोष्टींमध्ये गुंतलेले मन वापरून, पण कोणत्याही आसक्तीशिवाय काही करतोस, ते प्रत्यक्षात केलेले मानले जात नाही.
यथा प्राप्तिक्षणे वस्तु प्रथमं तुष्टये तथा । न प्राप्त्येकक्षणाद् ऊर्ध्वम् इति को नानुभूतवान्
जसं एखादं वस्तू मिळाल्यावर त्या क्षणीच समाधान मिळतं, तसंच त्या मिळण्याच्या एका क्षणानंतर कुणाला कायमचं समाधान मिळालं आहे का?
वाञ्छाकाले यथा वस्तु तुष्टये नान्यदा तथा । तस्मात् क्षणसुखे तुष्टिं बालो बध्नाति नेतरः
जसं इच्छा पूर्ण होताना समाधान मिळतं, तसं दुसऱ्या वेळी मिळत नाही. म्हणूनच क्षणिक सुखात फक्त लहान मूल गुंततं, शहाणा माणूस नाही.
वाञ्छाक्षणे तुष्टये यत् तत्र वाञ्छैव कारणम् । तुष्टिस् त्व् अतुष्टिपर्यन्ता तस्माद् वाञ्छां परित्यज
इच्छा असताना जे समाधान मिळतं, त्याचं मूळ कारण तीच इच्छा असते. पण हे समाधान असमाधान येईपर्यंतच टिकतं, म्हणून इच्छा सोडून दे.
यदि तत् पदम् आप्नोषि कदाचित् कालपर्ययात् । तद् अहम्भावनारूपे न मङ्क्तव्यं त्वया पुनः
कधी काळाच्या ओघात तुला ते अंतिम स्थान मिळालं, तरी पुन्हा 'मी'पणाच्या भावनेत त्याचा शोध घेऊ नकोस.
आत्मज्ञानाचलस्याग्रे राम विश्रान्तवान् असि । अहम्भावमहाश्वभ्रे न पुनः पातम् अर्हसि
राम, तू आत्मज्ञानाच्या पर्वताच्या शिखरावर विश्रांती घेतली आहेस; आता पुन्हा अहंकाराच्या खोल दरीत पडण्याची गरज नाही.
प्रसृतानन्तसद्दृष्टेर् ज्ञत्वमेरुशिरस्स्थितेः । पुनर् गर्भान्धकारान्तःपातालपतनं कुतः
तुझी दृष्टी अनंत सत्याकडे पोहोचली आहे आणि तुझे ज्ञान मेरूच्या शिखरावर ठाम आहे; मग पुन्हा गर्भाच्या अंधारात पडण्याचा प्रश्नच येत नाही.
दृश्यते ते स्वभावो ऽयं समतासत्यतामयः । मन्ये क्षीणविकल्पो ऽसि जातो ऽसि गतकालिकः
तुझा स्वभाव समता आणि सत्याने भरलेला दिसतो; मला वाटते की तुझे सर्व संदेह संपले आहेत, तू नव्याने जन्म घेतलास आणि जुने सर्व मागे गेले आहे.
स्वभावो ऽयं स्थिरो राम इत्य् आवेदयतीव मे । सोम्य पूर्णार्णवप्रख्या समता निर्मला तव
राम, तुझा हा स्वभाव आता स्थिर झाला आहे असे मला वाटते; तुझी शांत, पूर्ण समुद्रासारखी समता अगदी निर्मळ आहे.
आशा यातु निराशत्वम् अभावं यातु भावना । अमनस्त्वं मनो यातु तवासङ्गेन जीवतः
आशा निराशेत रूपांतरित होऊ दे, कल्पना नाहीशी होऊ दे, मन तटस्थपणामुळे निःमन होऊ दे — तुझ्या विरक्तपणामुळे, तू जगत असताना.
यां यां वस्तुदृशं यासि तस्यां तस्याम् अवस्थितम् । सत्तासामान्यरूपेण ब्रह्म बृंहितचिद्घनम्
तू जिथे जिथे कोणतीही वस्तू पाहतोस, त्या प्रत्येक ठिकाणी अस्तित्वाच्या समान रूपात, विशाल आणि चेतनेने भरलेले ब्रह्मच आहे हे जाण.