कच्चित् कमलकल्हारकुमुदानयनक्षमाः । तवान्तेवासिनो ब्रह्मन् नीरुजस् त्वदनुव्रताः
ब्राह्मण, तुझे शिष्य, जे तुला निष्ठेने अनुसरतात, त्यांची तब्येत ठीक आहे ना? त्यांच्या डोळ्यांत कमळ, कळंब आणि कुमुदासारखी शोभा आहे ना?
बलिभागभुजां कच्चिद् भगवन् भवदाश्रमे । कुशलं मुग्धमुग्धानां मृगाणां मत्प्रियादृशाम्
भगवंत, तुझ्या आश्रमात बलिप्रसाद खाणाऱ्या, निरागस आणि निरुपद्रवी, मला प्रिय असलेल्या हरणांची कुशलता आहे ना?
कच्चिन् मन्दारकुसुमान्य् एते मन्दारपादपाः । तवास्मदादिपूजार्थं सम्प्रयच्छन्ति सून्नताः
हे मंदार वृक्ष त्यांच्या वाकलेल्या फांद्या तुझ्या आणि माझ्या पूजेकरता मंदार फुलं अर्पण करत आहेत का?
कच्चिन् मन्दाकिनी पुण्यं तव स्नानोपयोगिकम् । एकया वाहलतया ददात्य् उत्पलपङ्कजम्
पवित्र मंदाकिनी नदीच्या एकाच मंद प्रवाहातून तुला स्नानासाठी कमळं आणि पाणलिली मिळतात का?
असमञ्जसचेष्टासु नित्यं चेष्टासु मे ऽनघ । अपि मद्गणलीलासु मुनिनाथ न खिद्यसे
हे पापरहित ऋषिराज, माझ्या नेहमी चंचल आणि कधी कधी हट्टी अशा सखींच्या खेळांमुळे तुला कधी कंटाळा येत नाही ना?
तिष्ठन्तम् इह शैलेन्द्रे विपिनारण्यवासिनः । अपि नोद्वेजयन्ति त्वां धनेशानुचरा मुने
हे मुनी, जेव्हा तू या पर्वतराजावर राहतोस, तेव्हा धनाच्या अधिपती कुबेराचे जे वनात राहणारे सेवक आहेत, ते तुला त्रास देत नाहीत ना?
दुर्वृत्तघनयक्षौघे विप्र लोलनिशाचरे । वसतो ऽस्मिन् गिरेः कुक्षाव् अप्य् अनुद्वेगितास्ति ते
या डोंगराच्या पोटात वाईट वागणाऱ्या यक्षांचा आणि चंचल रात्री फिरणाऱ्यांचा समूह राहत असतानाही, तुझ्या मनात काहीही खळबळ होत नाही.
एवंवादिनि देवेशे सर्वलोकैककारणे । गिरानुनयशालिन्या मयोक्तं रघुनन्दन
सर्व जगाचा एकमेव कारण असलेल्या देवाधिदेवाने असे बोलल्यावर, मी त्या डोंगरावर सौम्य आणि शांत शब्दांत उत्तर दिले, हे रघुनंदना.
त्र्यक्षानुस्मृतिकल्याणवताम् इह महेश्वर । न किञ्चिद् अपि दुष्प्रापं न च काश्चन भीतयः
हे महेश्वरा, ज्यांना त्रिनेत्रधारीचे सतत स्मरण करण्याचे भाग्य लाभले आहे, त्यांच्यासाठी येथे काहीही अवघड नाही आणि कोणतीही भीती उरत नाही.
त्वदनुस्मरणानन्दपरिपूर्णितचेतसः । न ते सन्ति जगत्कोशे प्रणतिं ये न बिभ्रति
ज्यांच्या मनात तुझ्या स्मरणाचा आनंद भरून राहिला आहे, आणि जे तुला वंदन करत नाहीत, असे लोक या जगात सापडत नाहीत.
ते देशास् ते जनपदास् ता दिशस् ते च पर्वताः । त्वदनुस्मरणैकान्तधियो यत्र नरास् स्थिताः
ज्या प्रदेशांत, ज्या लोकांत, ज्या दिशांमध्ये आणि ज्या पर्वतांवर तुझ्या आठवणीत पूर्णपणे मग्न असलेले लोक राहतात, तेच खरे प्रदेश, खरे लोक, खऱ्या दिशा आणि खरे पर्वत आहेत.
फलं भूतस्य पुण्यस्य वर्तमानस्य सेचनम् । तरोर् इवैष्यतो बीजं त्वदनुस्मरणं प्रभो
हे प्रभो, तुझी आठवण हीच भविष्याची बीज, सध्याच्या पुण्याचं पाणी, आणि गेल्या पुण्याचं फळ आहे, जसं झाडासाठी बीज, पाणी आणि फळ असतं.
भूतं भव्यं भविष्यच् च सफलं येन नाम तत् । कालत्रितयकल्याणं त्वदनुस्मरणं प्रभो
हे प्रभो, तुझी आठवण यामुळेच भूतकाळ, वर्तमान आणि भविष्यकाळ हे सगळेच फळदायी होतात; तीच तिन्ही काळांचं खरं सौख्य आहे.
परमं मनसो मित्रं सर्वापत्प्रसरापहम् । सर्वसम्पल्लतासेकस् त्वदनुस्मरणं प्रभो
हे प्रभो, तुझी आठवण ही मनाची खरी मैत्रीण आहे, सर्व संकटं दूर करणारी आहे आणि सर्व प्रकारच्या समृद्धीचा वर्षाव करणारी आहे.
महामहिम्नां महतां महितानां च कर्मणाम् । कारणं कारणानां वै त्वदनुस्मरणं प्रभो
हे प्रभो, तुझ्या आठवणीमुळेच सर्व कारणांची मूळ कारणे निर्माण होतात, महान लोकांची मोठी कृत्ये घडतात आणि श्रेष्ठांची उंची गाठली जाते.
विवेकपयसाम् अब्धिः पुण्यरत्नाकरः परः । अज्ञानतिमिरार्कौघस् त्वदनुस्मरणं प्रभो
हे प्रभो, तुझ्या आठवणीमुळे विवेकाच्या पाण्याचा महासागर मिळतो, पुण्यरत्नांचा खजिना सापडतो आणि अज्ञानाच्या अंधारावर सूर्यांची मालिका उगवते.
ज्ञानामृतौघकलशो धृतिज्योत्स्नानिशाकरः । अपवर्गपुरद्वारं त्वदनुस्मरणं प्रभो
हे प्रभो, तुझ्या आठवणीमुळे ज्ञानामृताने भरलेला कलश मिळतो, धैर्याच्या रात्रीला चंद्र मिळतो आणि मुक्तीच्या नगरीचे दार उघडते.
तृष्णालतायाः परशुर् धैर्याम्भोधरपर्वतः । दैन्यदुर्वनदावाग्निस् त्वदनुस्मरणं प्रभो
हे प्रभो, तुझ्या आठवणीमुळे तृष्णेच्या वेलीसाठी कुऱ्हाड मिळते, धैर्याच्या ढगाचा डोंगर उभा राहतो आणि दैन्याच्या घनदाट जंगलात ज्वाळा पेटतात.
जयत्य् आभासिताशेषचित्तसंसारमण्डपः । अपूर्वः परमो दीपस् त्वदनुस्मरणं प्रभो
हे प्रभो, तुझ्या आठवणीचा दिवा हा अनोखा आणि श्रेष्ठ आहे. तो मनाच्या या संपूर्ण जगाच्या मांडवाला उजळवतो आणि विजय मिळवतो.
त्वदनुस्मरणोदारचिन्तामणिमता मया । सर्वासाम् आपदां मूर्ध्नि दत्तं भूतपते पदम्
हे भूतांचे स्वामी, तुझ्या आठवणीच्या उदात्त चिंतनरूपी रत्नामुळे मी सर्व संकटांच्या शिरावर पाऊल ठेवले आहे.
सकलदुःखभयापहर प्रभो क्षणम् अपीह मयासि न चेतसा । वरद वीर महेश्वर विस्मृतस् सुखम् अतो निवसामि भवान् इव
हे प्रभो, सर्व दुःख आणि भीती दूर करणारे, जर एक क्षणही माझे मन तुझ्यात नसेल, तर मी सर्व काही विसरून, जणू काही तूच आहेस असे सुखात राहतो.
इत्य् उक्तवत्य् अथ मुनौ दिवसो जगाम सायन्तनाय विधये ऽस्तम् इनो जगाम । स्नातुं सभा कृतनमस्करणा जगाम श्यामाक्षये रविकरैश् च सहाजगाम
अशी वाणी सांगितल्यावर, त्या ऋषीसमोर दिवस संध्याकाळीकडे वळला आणि सूर्य मावळला. ती स्नानासाठी गेली, सभेत नमस्कार केला आणि सूर्यकिरणांसह निघून गेली.
इत्य् उक्तवन्तम् अत्रासौ गौरी भगवती गिरम् । माम् उवाच जगन्माता मातेव तनयं प्रियम्
त्यावेळी त्या महादेवी गौरीने, जगाची जननी असलेल्या भगवतीने, मला अगदी आई आपल्या लाडक्या मुलाशी जशी बोलते तशी प्रेमाने हाक मारली.
भगवन् भवता ब्रूहि भूरिसौभाग्यभागिनी । पतिव्रतानां प्रथमा क्व कृतारुन्धती प्रिया
भगवन्, कृपया मला सांग, मोठ्या भाग्यवती आणि पतिव्रतांमध्ये सर्वांत श्रेष्ठ असलेली, माझ्या मनापासून प्रिय असलेली अरुंधती कुठे आहे?
उत्तिष्ठानय ताम् अस्माद् आश्रमान् मच्छ्रमापहात् । तया सह कथाश् चित्राः करोम्य् एकवयस्यया
तू तिला या आश्रमातून उचलून आण, म्हणजे माझा शीण जाईल; तिच्यासोबत, जी माझ्या वयाची मैत्रीण आहे, मी मनमोकळ्या गप्पा मारू इच्छिते.
इत्य् उक्ते तत्र पार्वत्या मया सा गृहिणी स्वयम् । गत्वोद्देशं तम् एवाशु समानीता समाशया
पार्वतीने असे म्हटल्यावर, मी लगेच त्या ठिकाणी जाऊन त्या गृहिणीला मनापासून परत घेऊन आलो.
अरुन्धत्या समं कृत्वा ललनाचारम् अक्षतम् । स्वकार्यैकपरा गौरी बभूव परिनिर्वृता
अरुंधतीसोबत राहून, स्त्रियांना शोभेल असा वर्तन कायम ठेवून, गौरीने फक्त आपल्या कर्तव्यांमध्ये मन लावले आणि पूर्ण समाधानी झाली.
अहम् अस्मिन् क्षणे बुद्ध्या राम चिन्तितवान् इदम् । अव्यग्रो मत्प्रसन्नश् च लब्धो ऽयं भगवान् मया
त्या क्षणी, हे राम, मी शांत मनाने विचार केला — माझ्या कृपेने मला हा प्रसन्न आणि स्थिर भगवंत मिळाला आहे.
कम् एनं परमेशानं सर्वज्ञानमहार्णवम् । परिपृच्छामि सन्देहम् इन्दुभूषितशेखरम्
माझ्या या शंकेसाठी मी कोणाला विचारू? परमेश्वर, सर्वज्ञानी, ज्ञानाचा महासागर, ज्याच्या शिरावर चंद्र आहे, त्यालाच विचारावे का?
इति सञ्चिन्त्य स गुरुर् इदं पृष्टो मयानघ । शृणु वक्ष्यामि ते सर्वं यद् उक्तं चन्द्रमौलिना
अशा विचाराने मी त्या गुरूंना हे विचारले, हे निष्पापा, ऐक, मी तुला चंद्रमौळीने जे सांगितले ते सर्व सांगतो.