एवंगुणविशिष्टस्य कैलासवनकुञ्जके । तपः प्रचरतो राम मम कालो ऽत्यवर्तत
हे राम, अशा गुणांनी युक्त होऊन कैलासच्या वनातील एका कुंजात तप करत असताना माझा काळ तिथे गेला.
अथैकदा कदाचित् तु बहुलस्याष्टमे दिने । गते श्रावणपक्षस्य रात्र्यर्धे क्षयम् आगते
नंतर एकदा, श्रावण महिन्याच्या कृष्णपक्षातील आठव्या दिवशी, रात्रीचे अर्धे गेले असताना आणि ती रात्र संपत आली असता,
दिक्षु संशान्तरूपासु काष्ठमौनस्थितास्व् इव । खड्गच्छेद्यान्धकारेषु कुञ्जेषु गहनेषु च
सर्व दिशांनी शांतता पसरली होती, जणू काही खोल मौनात बुडाल्यासारख्या वाटत होत्या. जिकडे तिकडे दाट झाडीत आणि गर्द अंधारात, जिथे तलवारीनेही अंधार कापता येईल असा काळोख होता.
अवश्यायलसन्मुक्ताहासे सरति मारुते । आलवालोपधानेषु मृगेष्व् आश्रमशायिषु
त्या वेळी वाऱ्यावर दवबिंदूंच्या हलक्या हास्याने शोभून, तो वारा गवताच्या गाद्यांवर आणि आश्रमात निवांत झोपलेल्या प्राण्यांमध्ये अलगद फिरत होता.
अमृतांशुकरस्यन्दम् आत्मनः परिवृद्धये । लिहत्सु शशिरश्मिभ्यः पल्लवेष्व् अमृतद्रवम्
चंद्राच्या अमृतासारख्या किरणांनी, स्वतःच्या वाढीसाठी, पानांवर साठलेल्या अमृतरसाला चंद्रकिरणांनी अलगद चाटून घेतले.
कुमुद्वतीष्व् ओषधीषु चकोरीषु लतासु च । पिबन्तीष्व् अमृतस्यन्दं करैर् आकीर्णम् ऐन्दवम्
कमळे, औषधी, चकोऱ्या आणि वेलींवर, चंद्रप्रकाशाने भरलेला अमृतरस सांडला होता, आणि त्या सर्वांनी तो अमृतरस आपल्या पद्धतीने पित होते.
शैलविश्रान्तनीलाभ्रपल्लवस्य विसारिणः । कृत्तिकागुच्छके व्योमतापिञ्छस्य त्रिभागगे
डोंगरावर विसावलेल्या निळ्या ढगांच्या फुलांसारखी, किंवा कृतिका नक्षत्रांचा गुच्छ, किंवा आकाशाचे तीन भागांत विभागलेले पिसासारखे—
तारौघप्रतिबिम्बेन गिरौ स्फटिकभूमिषु । विकासिपुष्पप्रकरे द्विगुणत्वम् उपागते
डोंगराच्या स्फटिकासारख्या उतारांवर ताऱ्यांच्या झुंडीचे प्रतिबिंब पडल्यामुळे, फुलांचा फुललेला गट जणू दुप्पट तेजाने चमकत आहे.
मयि पल्लवपल्यङ्कगते मुक्तेहया धिया । चिन्तयत्य् अमलाभासम् आत्मतत्त्वम् अविप्लुतम्
मी कोवळ्या पानांच्या पलंगावर विसावलेलो असताना, इच्छा नसलेल्या निर्मळ मनाने, मी आत्म्याचे शुद्ध व अविचल स्वरूप मनात ध्यानी घेतो.
द्वितीयमद्देहवति व्योम्नि सप्तर्षिमण्डले । मदर्थम् इव ताम् एव दिशम् आपततीव च
आकाशात सप्तर्षीमंडलात जणू माझ्यासाठी दुसरेच एक देह असलेले रूप, त्याच दिशेने धावून येत आहे असे भासत आहे.
तारकात्रितये व्योम्नो गृहमूर्धनि मध्यगे । मृगत्रये किरातात्ते सदा भ्रमम् इवागते
आकाशाच्या मध्यभागी, पर्वतशिखराच्या वरती, तीन तारकांच्या समुहात, ओरायनच्या त्या तीन ताऱ्यांना नेहमीच एखाद्या शिकाऱ्याने हाकलावल्यासारखे भटकताना दिसतात.
उत्फुल्लकुमुदामोदद्विगुणोद्दाममन्मथे । चक्रवाकगणे शैलसरसीष्व् अन्यतां गते
फुललेल्या कमळांचा सुगंध, रात्रीच्या गारव्याने दुप्पट गोड झाल्यावर, त्या सुगंधाने भारावलेल्या चक्रवाकांच्या थवा, दुसऱ्या पर्वताच्या तळ्यात जाऊन बसतात.
शिलाशिखोपविष्टासु शैलोत्कीर्णास्व् इवाभितः । पिबन्तीषु चकोरीषु शीतं शशिकरामृतम्
पर्वताच्या कड्यांवर, जणू काही त्या शिळांमध्येच कोरलेल्या असाव्यात अशा जागी, चकोरी पक्षी सर्वत्र बसून, चंद्राच्या शीत किरणांचं अमृत पितात.
वहति मधुरमारुते वने ऽन्तश् शशिकरशीकरवर्षणैकशीते । दलचयचलनोत्थशब्दगीते कुमुदवधूप्रथमाभिसारिणीव
वनात, गोड वाऱ्यावर पानांची सळसळ ऐकू येते आणि चंद्राच्या शीत दवबिंदूंचा वर्षाव होत असतो, अशा वेळी कमळाच्या नववधू पहिल्यांदा गुपचूप भेटायला निघतात, जणू त्या रात्रीच्या गाण्याने आकर्षित झाल्यासारख्या.
एतस्मिन् समये तत्र यामार्धे प्रथमे गते । समाधिं तनुतां नीत्वा स्थितो ऽहं बाह्यलग्नदृक्
त्या वेळी, रात्रीचा पहिला भाग संपल्यावर, मी तिथेच बसून मन एकाग्र केले होते आणि माझी नजर बाहेर स्थिर होती.
अपश्यं कानने तेजो झगित्य् एव समुत्थितम् । मन्दराहननोद्धूतक्षुब्धक्षीरोदभासुरम्
माझ्या समोरच्या जंगलात अचानक एक तेज चमकू लागले, जणू काही मंदार पर्वताने समुद्र मंथन केल्यावर जसा प्रकाश पसरतो तसा.
शुभ्राभ्रशतसङ्काशं नृत्यदिन्दुगणोपमम् । चण्डानिलबलोद्धूतं हिमराशिम् इवाचलम्
ते तेज शंभर शुभ्र ढगांच्या गटासारखे दिसत होते, नाचणाऱ्या चंद्रांच्या समूहासारखे, प्रचंड वाऱ्याने उडवलेले, बर्फाच्या पर्वतासारखे.
युगान्ततापगलितं सुस्फाटिकम् इवाचलम् । नावनीतम् इवाम्भोदं केतकौघम् इवोत्थितम्
ते तेज जणू युगाच्या शेवटीच्या उष्णतेने वितळलेले शुद्ध स्फटिक पर्वत होते, तूपासारख्या मेघासारखे किंवा अचानक उमललेल्या केतकीच्या फुलांच्या गटासारखे वाटत होते.
शङ्खशौक्ल्यम् इवोड्डीनं शुभ्राभ्रम् इव सम्भृतम् । क्षीरफेनम् इवोत्फालं मुक्तासारम् इवोद्धतम्
ती उचललेल्या शंखासारखी शुभ्र, एकत्र आलेल्या पांढऱ्या ढगासारखी, ताक फेटल्यावर येणाऱ्या फेसासारखी, आणि वर फेकलेल्या मोत्यांच्या माळेसारखी चमकत होती.
गङ्गातरङ्गभरवत् प्रविष्टं कन्दरान्तरम् । पिण्डहार्यं सुदधिवच् छार्वं हासम् इवाततम्
ती गंगेच्या लाटांसारखी गुहेत शिरली, घट्ट दह्यासारखी, सागरासारखी सुंदर, आणि हास्यासारखी सर्वत्र पसरली.
प्रकटीकृतदिक् तेजस् तद् आलोक्य मया स्मयात् । अन्तःप्रकाशशालिन्या बुद्धिदृष्ट्यावलोकितम्
ती सर्व दिशांना व्यापणारी तेजस्विता पाहून, मी अंतःकरणातील प्रकाशाने आणि आनंदाने हसत, ती आपल्या बुद्धीच्या दृष्टीने न्याहाळली.
यावत् पश्यामि तं सानुं लीलयैव यदृच्छया । विहरन् स्वगिरौ हृद्ये तावच् चन्द्रकलाधरः
मी तो डोंगर पाहत असताना, सहजपणे तिथे विहरत असताना, त्या प्रिय डोंगरावर चंद्रकोरी धारण केलेला तो आनंदाने रमलेला दिसला.
पाश्चात्यगुल्मान्तरितगणजालोपमालितः । गौरीकरार्पितकरो नन्दिप्रोत्सारिताग्रगः
तो पश्चिमेकडील झुडपांमध्ये लपलेल्या लोकांच्या झुंडीप्रमाणे शोभत होता, त्याचा हात गौरीच्या हातात होता आणि नंदी त्याला पुढे जाण्यास प्रवृत्त करत होता.
पश्चात्परिक्रान्तवृषस् सर्वरात्रिचरावृतः । कल्हारदामवलितो मन्दारकृतशेखरः
त्याच्या मागे वृषभ फिरत होता, सर्व रात्री हिंडणाऱ्या जीवांनी वेढलेला, कळ्हार फुलांची माळ घातलेला आणि मंदार फुलाचा मुकुट घातलेला होता.
जटामौलीन्दुकलिको भोगीन्द्रकृतकुण्डलः । चलत्तुषारशैलाभस् सर्वसङ्कल्पितार्थदः
त्याच्या जटांमध्ये चंद्रकोर शोभत होती, नागराजाच्या कुंडल्यांनी कान सजले होते, त्याचा देह चालत्या हिमालयासारखा दिसत होता आणि तो सर्व इच्छित वस्तू देणारा होता.
मनोदृष्टस् स भगवान् मनसैव ततो मया । दत्तमन्दारपुष्पेण प्रणतेनाभिवन्दितः
तो भगवंत मला मनानेच दिसला, मग मी मनानेच मंदार फुल अर्पण करून, वाकून त्याची भक्तीपूर्वक वंदना केली.
इति कृत्वा मया देहः पर्यङ्कशयनाद् अयम् । क्षणाद् उत्थापितस् तस्माद् भूतेनेव महाशवः
हे सर्व केल्यानंतर, माझं शरीर जणू काही कोणीतरी अदृश्य शक्तीने, मोठ्या प्रेतासारखं, त्या पलंगावरून क्षणात उठवलं गेलं.
शिष्यान् उद्बोध्य तत्रस्थान् गृहीत्वार्घं सुसंयतः । अगमं लोकनाथस्य दृष्टिपूतम् अहं पुरः
मग मी तिथे असलेल्या शिष्यांना जागं केलं, मन एकाग्र करून अर्घ्य घेतलं आणि जगाच्या स्वामींच्या समोर, त्यांच्या दृष्टीनं पावन होऊन, गेलो.
तत्र पुष्पाञ्जलिं दत्त्वा दूराद् एव त्रिलोचनः । दत्तार्घेण मया देवस् स प्रणम्याभिवन्दितः
तेथे मी दूरूनच त्रिनेत्रधारी देवाला फुलांची अंजली अर्पण केली, अर्घ्य दिलं आणि देवाला नम्रतेने वंदन केलं.
ततश् चन्द्रप्रभामृद्व्या ऋज्व्या शीतलया तया । दृशा सर्वार्तिहारिण्या सरण्या शाश्वते पदे
नंतर, चंद्रप्रकाशासारख्या मृदू, सरळ आणि शीतल नजरेनं, जी सर्व दुःख दूर करणारी आहे, तिने मला त्या शाश्वत स्थानाकडे नेलं.