इत्य् उक्त्वास्मान् पिता तत्र चुचुम्बाभ्यालिलिङ्ग च । ददौ देव्यै यद् आनीतम् अस्मभ्यं च तद् आमिषम्
हे बोलून आमचे वडील तिथे आम्हाला मिठी मारली, प्रेमाने चुंबन दिले आणि त्यांनी देवीला जे आणले होते ते दिले, तसेच आम्हाला देखील तेच जेवण दिले.
तद् भुक्त्वा चरणौ देव्याः पितुश् चैवाभिवन्द्य च । विन्ध्यकच्छाद् वयं तस्मात् स्थानाद् आलम्बुसात् प्लुताः
ते जेवून, देवीच्या आणि वडिलांच्या पायांना वंदन करून, आम्ही विंध्याच्या उतारावरून, आलंबुसा या ठिकाणाहून निघून गेलो.
क्रमेणाकाशम् उल्लङ्घ्य निर्गत्याम्बुदकोटरैः । पवनस्कन्धम् आरुह्य वन्दितव्योमचारिणः
हळूहळू आकाश ओलांडत, पर्वताच्या गुंफांमधून बाहेर येत, वाऱ्याच्या खांद्यावर बसून, आम्ही आकाशात फिरणाऱ्यांना वंदन केले.
परिहृत्य दिनाधीशं लोकान्तरपुराद् गताः । स्वर्गम् उल्लङ्घ्य यातास् स्मो ब्रह्मलोकं मुनीश्वर
सूर्याला टाळून, आम्ही दुसऱ्या लोकातील नगरीत गेलो; स्वर्गही मागे टाकून, आम्ही ब्रह्मलोकात पोहोचलो, हे श्रेष्ठ ऋषी.
प्रणामपूर्वं तत्रैतद् यथावस्तु पितुर् वचः । मात्रे च भगवत्यै च ब्राह्म्यै चाशु निवेद्य ह
आधी नम्रतेने मी वडिलांनी सांगितलेले शब्द जसेच्या तसे आईला, त्या पूज्य देवीला आणि ब्राह्मीला सांगितले.
ताभ्यां सस्नेहम् आलिङ्ग्य गच्छथेत्य् आज्ञयैधिताः । वयं कृतनमस्कारा ब्रह्मलोकाद् विनिर्गताः
त्या दोघींनी प्रेमाने मिठी मारली आणि आम्हाला जायला सांगितले. मग आम्ही नमस्कार करून ब्रह्मलोकातून बाहेर पडलो.
उल्लङ्घ्य लोकपालानां पुरीस् तपनभासुराः । आकाशगामिनो लोलाः पवनस्कन्धचारिणः
लोकपालांच्या प्रदेशांना मागे टाकून, आम्ही सूर्यासारखे तेजस्वी होत आकाशातून मुक्तपणे फिरत होतो, वाऱ्याच्या आधारावर इच्छेनुसार भटकत होतो.
इमं कल्पतरुं प्राप्य निजं नीडं प्रविश्य च । निरस्तबाधं तिष्ठामो मुने मौनम् अवस्थिताः
हा कल्पवृक्ष गाठून आणि आमच्या स्वतःच्या निवासस्थानी प्रवेश करून, आम्ही सर्व त्रास दूर करून, हे मुनी, शांतपणे मौनात स्थिर झालो आहोत.
जाता यथा वयम् इमे स्थितिम् आगताश् च सम्प्राप्तबोधम् उपशान्तधियो यथा च । एतत् तद् उक्तम् अविखण्डम् अलं मया ते शेषेण मां समनुशाधि महानुभाव
जसं आपण जन्मलो, तसंच हे सगळेही आपल्या जागी पोहोचले आहेत; आणि जसं आपल्याला समज आणि मनःशांती मिळाली, तसंच. हे मी तुला पूर्णपणे, काहीही लपवून न ठेवता सांगितलं आहे. आता, हे सोडून, तू मला पुढचं शिकव, हे महात्मा.
आसीत् किञ्चित्पुराकल्पे जगद् यच् चिरविस्मृतम् । सन्निवेशेनामुनैव तद् यद् अद्यातिदूरगम्
पूर्वीच्या एका कल्पात असं एक जग होतं, जे आता फार पूर्वी विस्मरणात गेलं आहे. त्याची रचना अगदी ह्याच्यासारखीच होती, जरी ते आता खूप दूर आहे.
तद् एतद् वृत्तम् अभ्यासाद् वर्तमानेन वर्णितम् । मया मुनीन्द्र बोधाय प्राग्जगत्साम्यदर्शिना
हे सगळं, पुन्हा पुन्हा आठवून, मी आत्ताच्या काळात तुझ्या समजून घेण्यासाठी सांगितलं आहे, हे ऋषिश्रेष्ठ, कारण तू पूर्वीच्या जगांमधील सारखेपणा पाहिलेला आहेस.
अद्य मे फलितं पुण्यैश् चिरकालोपबृंहितैः । निर्विघ्नम् एवं पश्यामि यद् भवन्तं मुने ततः
आज माझ्या दीर्घकाळ साठवलेल्या पुण्यामुळे माझं मनोकामना पूर्ण झाली आहे; म्हणून, कोणतीही अडचण न येता, मी तुला पाहतो आहे, हे मुनी.
इदं नीडम् इमाश् शाखा अयं चाहम् अयं द्रुमः । अद्य पावनतां प्राप्तान्य् एतानि तव दर्शनात्
हे घरटं, या फांद्या, मी स्वतः आणि हा झाड — आज तुझ्या दर्शनामुळे या सगळ्यांना पावित्र्य लाभलं आहे.
इदम् अर्घ्यम् इदं पाद्यं गृहीत्वा विभवार्पितम् । नूनं पावनतां नीत्वा शेषेणादिश मां मुने
हे अर्घ्य, हे पाद्य, भक्तीने दिलं आहे; आता या सर्वांचं पावित्र्य झालंय, म्हणून हे ऋषी, मला पुढे शिकव.
इत्य् उक्त्वार्घ्यं च पाद्यं च भूयो दत्तवति स्वयम् । भुसुण्डविहगे तस्मिन्न् इदं रामाहम् उक्तवान्
असं म्हणून मी स्वतः पुन्हा अर्घ्य आणि पाद्य दिलं, आणि मग त्या भुसुंडा पक्ष्याला मी, राम, असं बोललो.
भ्रातरस् ते विहङ्गेश तादृक्सत्त्वा महाधियः । इह कस्मान् न दृश्यन्ते त्वम् एवैको हि दृश्यसे
हे पक्षीराज, तुझे भाऊही असेच महान आणि बुद्धिमान होते; मग ते इथे का दिसत नाहीत? फक्त तूच का दिसतोस?
तिष्ठताम् इह नः कालो महान् अतिगतो मुने । युगानां पङ्क्तयः क्षीणा दिवसानाम् इवानघ
मुनिवर, आपल्यासाठी इथे फार मोठा काळ निघून गेला आहे; युगांची रांग संपली आहे, जशी निष्पाप लोकांचे दिवस संपतात.
एतावता च कालेन सर्व एव ममानुजाः । तनूस् तृणम् इव त्यक्त्वा शिवे परिणताः परे
या सगळ्या काळात, माझे सर्व लहान भाऊ आपली शरीरे गवतासारखी टाकून, त्या परम मंगल अवस्थेला पोहोचले आहेत.
दीर्घायुषो महान्तो ऽपि सन्तो ऽपि बलिनो ऽपि च । सर्व एव निगीर्यन्ते कालेनाकलितात्मना
ज्यांचे आयुष्य मोठे आहे, जे महान आहेत, सज्जन आहेत, बलवान आहेत, असे सर्वजणही, आत्म्याची जाणीव नसलेल्या काळाने गिळले जातात.
स्कन्धरूढार्कशशिषु वहत्स्व् अविरतं जवात् । वातस्कन्धातिवातेषु कच्चित् तात न खिद्यसे
आकाशाच्या खांद्यावर बसलेले सूर्य आणि चंद्र, सतत वाहणाऱ्या वाऱ्यामुळे वेगाने पुढे जातात; पण तात, या सर्व घडामोडींनी तुम्ही थकत नाही ना?
दग्धोदयास्तशैलेन्द्रवनव्यूहै रवेः करैः । चिरम् अत्यन्तम् आसन्नैः कथं तात न खिद्यसे
बाबा, सूर्याच्या तेजस्वी किरणांनी डोंगरांच्या शिखरांवरची आणि जंगलांमधली झाडं खूप काळ भाजली गेली तरी, इतक्या जवळ असूनही तुला त्रास का होत नाही?
इन्दोर् अथ करैश् शीतैः पाषाणीकृतवारिभिः । आसन्नतरतां यातैः कच्चित् तात न खिद्यसे
बाबा, चंद्राच्या थंड किरणांनी पाणी दगडासारखं कडक झालं आणि त्या किरणांनी अजून जवळ आल्यावरही तुला काहीच त्रास होत नाही का?
अजस्रम् इह विश्रान्तैः कल्पजीमूतमण्डलैः । परशुच्छेद्यनीहारैः कथं तात न खिद्यसे
बाबा, इथे नेहमीच थांबलेल्या आणि कुऱ्हाडीने पाणी कापल्यासारख्या पावसाविना राहणाऱ्या मेघांच्या वर्तुळांनी तुला कधीच त्रास होत नाही का?
विषमैर् जागतैः क्षोभैर् उच्चैस्तरपदस्थितः । कथं न क्षोभम् आयाति कल्पवृक्षो ऽयम् उन्नतः
हा उंच कल्पवृक्ष इतक्या वर उभा असूनही, जगातील कठीण हलचाली आणि अस्वस्थतेमुळे त्याला कधीच अस्वस्थता का वाटत नाही?
निरालम्बास्पदा ब्रह्मन् सर्वलोकावधीरिता । तुच्छेयं सर्वभूतानां मध्ये विहगजीविका
हे ब्रह्मन्, या पक्ष्याचं आयुष्य सर्व प्राण्यांमध्ये अगदीच क्षुल्लक आहे, त्याला कुठेही आधार नाही, कुणीही त्याची दखल घेत नाही.
यद् ईदृशेषु दूरेषु निर्जनेषु वनेषु च । कल्पितास्यास् स्थितिर् धात्रा शून्ये वा व्योमधन्वनि
जेव्हा सृष्टीकर्त्याने या पक्ष्याचं अस्तित्व इतक्या दूरच्या, ओसाड जंगलांमध्ये किंवा मोकळ्या आकाशात कल्पिलं आहे, तेव्हा त्याची जागा नेमकी कशी ठरते?
कथम् अस्यां प्रभो जातौ जातस्य किल जीवतः । आशापाशनिबद्धस्य विहगस्य विशोकता
प्रभो, या अवस्थेत जन्मलेला आणि आशेच्या दोऱ्यांनी बांधलेला हा पक्षी इथे राहत असताना दुःखमुक्त कसा राहतो?
वयं तु भगवन् नित्यं स्वात्मसन्तोषसंयुताः । न कदाचन नीरूपैर् मुह्यामो जागतैर् भ्रमैः
पण भगवन्, आम्ही मात्र नेहमीच स्वतःच्या समाधानात रमलेले असतो आणि जगाच्या व्यर्थ भटकंतीने कधीही गोंधळून जात नाही.
स्वभावमात्रसन्तुष्टाः कष्टैर् मुक्ता विचेष्टितैः । क्षिपामः केवलं कालम् अस्मिन् ब्रह्मन् निजालये
आपल्या स्वभाविक अस्तित्वातच समाधानी राहून, कष्टदायक प्रयत्नांपासून मुक्त होऊन, आपण फक्त इथेच, हे ब्रह्मन्, आपल्या स्वतःच्या घरात, काळ घालवतो.
न जीवितान् न मरणात् कुर्मो देहस्य रोधनम् । यथा स्थितेन तिष्ठामस् तथैवास्तङ्गतेहिताः
आपण ना जीवनाची आस धरतो, ना मृत्यू टाळतो; शरीराबद्दल काहीच बंधन ठेवत नाही. जसे आहोत तसेच राहतो, त्याच्या येण्या-जाण्याकडे आपण उदासीन असतो.