षोडशास्य सहस्राणि योजनानाम् अधः क्षितेः । स्थिताः पादाः प्रपूज्यन्ते नानासुरमहोरगैः
त्याच्या सोळा हजार तोंडांचा भाग पृथ्वीच्या खाली आहे, तिथे त्याचे पाय विविध बलाढ्य असुर आणि मोठे सर्प यांच्याकडून पूजले जातात.
अशीतिस् तु सहस्राणि देहो ऽस्यार्केन्दुलोचनः । पूज्यते नाकसदनैस् सुरगन्धर्वकिन्नरैः
त्याच्या शरीराला ऐंशी हजार सूर्य-चंद्रासारखी डोळे आहेत, आणि त्याची पूजा स्वर्गातील देव, गंधर्व, आणि किन्नर या सर्वांनी केली जाते.
चतुर्दशविधान्य् एनं गृहस्थम् इव बन्धवः । उपजीवन्ति भूतानि मिथोऽदृष्टपुरास्पदम्
चौदा प्रकारची जीवजंतू, जणू घरातील नातेवाईक एकमेकांना आधार देतात तसे, त्याच्यामुळे परस्पर जगतात. जरी त्याचे घर कुणालाही दिसत नाही आणि ते फार जुने असले तरी.
अस्य त्व् ईशानदिग्भागे पद्मरागमयं बृहत् । विद्यते शृङ्गम् अपरो दिवाकर इवोदितः
त्याच्या ईशान्य दिशेला, कमळाच्या रंगाच्या मोठ्या मण्याचा एक उंच कडा आहे, जणू दुसरा एखादा सूर्य उगवतो आहे तसा.
तस्यास्ति पृष्ठे भूतौघवृतः कल्पतरुर् महान् । जगतश् शिखरादर्शे प्रतिबिम्बम् इव स्थितः
त्या कड्याच्या शिखरावर, असंख्य जीवांनी वेढलेला, एक मोठा कल्पवृक्ष उभा आहे, जणू त्या शिखरावर जगाचेच प्रतिबिंब उमटले आहे.
तस्यास्ति दक्षिणस्कन्धे शाखा कनकपल्लवा । रत्नस्तबकनीरन्ध्रा चन्द्रबिम्बाभसत्फला
त्या वृक्षाच्या दक्षिण फांदीवर, सोन्याच्या कोवळ्या पालवीची एक फांदी आहे, ती रत्नांच्या घड्यांनी भरलेली असून तिच्या फळांना चंद्राच्या पूर्ण गोलासारखा प्रकाश आहे.
तत्र नीडं मया पूर्वं कृतम् आसीत् स्फुरन्मणि । देव्यां ध्याननिषण्णायां यस्मिन् किल रमे सुताः
तेथे मी आधी एक सुंदर, तेजस्वी रत्नांनी सजवलेले घरटे तयार केले होते. त्या घरट्यात देवी ध्यानात बसली असताना, माझी मुले आनंदाने रमायची.
रत्नपुष्पदलच्छन्नं रसायनफलान्वितम् । चिन्तामणिशलाकाभिर् विहितालिन्दसंस्थिति
ते घरटे रत्नासारख्या फुलांनी आणि पाकळ्यांनी झाकलेले होते, अमृतासारख्या फळांनी भरलेले होते, आणि चिंतामणीसारख्या रत्नांच्या खांबांनी केलेल्या ओसऱ्यांनी सुशोभित होते.
बुद्धिपूर्वसमाचारैस् सम्पूर्णं काकपुत्रकैः । शीतलाभ्यन्तरं हृद्यं पूरितं कुसुमोत्करैः
कावळ्यांच्या पिल्लांनी मन लावून केलेल्या कृत्यांनी ते घरटे पूर्ण झाले होते. ते घरटे आतून थंड, मनाला आनंद देणारे आणि फुलांच्या राशींनी भरलेले होते.
तद् गच्छत सुता नीडं दुर्गं नाकसदाम् अपि । भोगं मोक्षं च तत्रस्था निर्विघ्नं समवाप्स्यथ
मुलांनो, त्या घरट्यात जा. ते एवढे सुरक्षित आहे की, स्वर्गातील देवतांनाही ते सहज मिळू शकत नाही. तिथे राहिलात तर तुम्हाला कोणतीही अडचण न येता सुख आणि मुक्ती दोन्ही मिळतील.
इत्य् उक्त्वास्मान् पिता तत्र चुचुम्बाभ्यालिलिङ्ग च । ददौ देव्यै यद् आनीतम् अस्मभ्यं च तद् आमिषम्
हे बोलून आमचे वडील तिथे आम्हाला मिठी मारली, प्रेमाने चुंबन दिले आणि त्यांनी देवीला जे आणले होते ते दिले, तसेच आम्हाला देखील तेच जेवण दिले.
तद् भुक्त्वा चरणौ देव्याः पितुश् चैवाभिवन्द्य च । विन्ध्यकच्छाद् वयं तस्मात् स्थानाद् आलम्बुसात् प्लुताः
ते जेवून, देवीच्या आणि वडिलांच्या पायांना वंदन करून, आम्ही विंध्याच्या उतारावरून, आलंबुसा या ठिकाणाहून निघून गेलो.
क्रमेणाकाशम् उल्लङ्घ्य निर्गत्याम्बुदकोटरैः । पवनस्कन्धम् आरुह्य वन्दितव्योमचारिणः
हळूहळू आकाश ओलांडत, पर्वताच्या गुंफांमधून बाहेर येत, वाऱ्याच्या खांद्यावर बसून, आम्ही आकाशात फिरणाऱ्यांना वंदन केले.
परिहृत्य दिनाधीशं लोकान्तरपुराद् गताः । स्वर्गम् उल्लङ्घ्य यातास् स्मो ब्रह्मलोकं मुनीश्वर
सूर्याला टाळून, आम्ही दुसऱ्या लोकातील नगरीत गेलो; स्वर्गही मागे टाकून, आम्ही ब्रह्मलोकात पोहोचलो, हे श्रेष्ठ ऋषी.
प्रणामपूर्वं तत्रैतद् यथावस्तु पितुर् वचः । मात्रे च भगवत्यै च ब्राह्म्यै चाशु निवेद्य ह
आधी नम्रतेने मी वडिलांनी सांगितलेले शब्द जसेच्या तसे आईला, त्या पूज्य देवीला आणि ब्राह्मीला सांगितले.
ताभ्यां सस्नेहम् आलिङ्ग्य गच्छथेत्य् आज्ञयैधिताः । वयं कृतनमस्कारा ब्रह्मलोकाद् विनिर्गताः
त्या दोघींनी प्रेमाने मिठी मारली आणि आम्हाला जायला सांगितले. मग आम्ही नमस्कार करून ब्रह्मलोकातून बाहेर पडलो.
उल्लङ्घ्य लोकपालानां पुरीस् तपनभासुराः । आकाशगामिनो लोलाः पवनस्कन्धचारिणः
लोकपालांच्या प्रदेशांना मागे टाकून, आम्ही सूर्यासारखे तेजस्वी होत आकाशातून मुक्तपणे फिरत होतो, वाऱ्याच्या आधारावर इच्छेनुसार भटकत होतो.
इमं कल्पतरुं प्राप्य निजं नीडं प्रविश्य च । निरस्तबाधं तिष्ठामो मुने मौनम् अवस्थिताः
हा कल्पवृक्ष गाठून आणि आमच्या स्वतःच्या निवासस्थानी प्रवेश करून, आम्ही सर्व त्रास दूर करून, हे मुनी, शांतपणे मौनात स्थिर झालो आहोत.
जाता यथा वयम् इमे स्थितिम् आगताश् च सम्प्राप्तबोधम् उपशान्तधियो यथा च । एतत् तद् उक्तम् अविखण्डम् अलं मया ते शेषेण मां समनुशाधि महानुभाव
जसं आपण जन्मलो, तसंच हे सगळेही आपल्या जागी पोहोचले आहेत; आणि जसं आपल्याला समज आणि मनःशांती मिळाली, तसंच. हे मी तुला पूर्णपणे, काहीही लपवून न ठेवता सांगितलं आहे. आता, हे सोडून, तू मला पुढचं शिकव, हे महात्मा.
आसीत् किञ्चित्पुराकल्पे जगद् यच् चिरविस्मृतम् । सन्निवेशेनामुनैव तद् यद् अद्यातिदूरगम्
पूर्वीच्या एका कल्पात असं एक जग होतं, जे आता फार पूर्वी विस्मरणात गेलं आहे. त्याची रचना अगदी ह्याच्यासारखीच होती, जरी ते आता खूप दूर आहे.
तद् एतद् वृत्तम् अभ्यासाद् वर्तमानेन वर्णितम् । मया मुनीन्द्र बोधाय प्राग्जगत्साम्यदर्शिना
हे सगळं, पुन्हा पुन्हा आठवून, मी आत्ताच्या काळात तुझ्या समजून घेण्यासाठी सांगितलं आहे, हे ऋषिश्रेष्ठ, कारण तू पूर्वीच्या जगांमधील सारखेपणा पाहिलेला आहेस.
अद्य मे फलितं पुण्यैश् चिरकालोपबृंहितैः । निर्विघ्नम् एवं पश्यामि यद् भवन्तं मुने ततः
आज माझ्या दीर्घकाळ साठवलेल्या पुण्यामुळे माझं मनोकामना पूर्ण झाली आहे; म्हणून, कोणतीही अडचण न येता, मी तुला पाहतो आहे, हे मुनी.
इदं नीडम् इमाश् शाखा अयं चाहम् अयं द्रुमः । अद्य पावनतां प्राप्तान्य् एतानि तव दर्शनात्
हे घरटं, या फांद्या, मी स्वतः आणि हा झाड — आज तुझ्या दर्शनामुळे या सगळ्यांना पावित्र्य लाभलं आहे.
इदम् अर्घ्यम् इदं पाद्यं गृहीत्वा विभवार्पितम् । नूनं पावनतां नीत्वा शेषेणादिश मां मुने
हे अर्घ्य, हे पाद्य, भक्तीने दिलं आहे; आता या सर्वांचं पावित्र्य झालंय, म्हणून हे ऋषी, मला पुढे शिकव.
इत्य् उक्त्वार्घ्यं च पाद्यं च भूयो दत्तवति स्वयम् । भुसुण्डविहगे तस्मिन्न् इदं रामाहम् उक्तवान्
असं म्हणून मी स्वतः पुन्हा अर्घ्य आणि पाद्य दिलं, आणि मग त्या भुसुंडा पक्ष्याला मी, राम, असं बोललो.
भ्रातरस् ते विहङ्गेश तादृक्सत्त्वा महाधियः । इह कस्मान् न दृश्यन्ते त्वम् एवैको हि दृश्यसे
हे पक्षीराज, तुझे भाऊही असेच महान आणि बुद्धिमान होते; मग ते इथे का दिसत नाहीत? फक्त तूच का दिसतोस?
तिष्ठताम् इह नः कालो महान् अतिगतो मुने । युगानां पङ्क्तयः क्षीणा दिवसानाम् इवानघ
मुनिवर, आपल्यासाठी इथे फार मोठा काळ निघून गेला आहे; युगांची रांग संपली आहे, जशी निष्पाप लोकांचे दिवस संपतात.
एतावता च कालेन सर्व एव ममानुजाः । तनूस् तृणम् इव त्यक्त्वा शिवे परिणताः परे
या सगळ्या काळात, माझे सर्व लहान भाऊ आपली शरीरे गवतासारखी टाकून, त्या परम मंगल अवस्थेला पोहोचले आहेत.
दीर्घायुषो महान्तो ऽपि सन्तो ऽपि बलिनो ऽपि च । सर्व एव निगीर्यन्ते कालेनाकलितात्मना
ज्यांचे आयुष्य मोठे आहे, जे महान आहेत, सज्जन आहेत, बलवान आहेत, असे सर्वजणही, आत्म्याची जाणीव नसलेल्या काळाने गिळले जातात.
स्कन्धरूढार्कशशिषु वहत्स्व् अविरतं जवात् । वातस्कन्धातिवातेषु कच्चित् तात न खिद्यसे
आकाशाच्या खांद्यावर बसलेले सूर्य आणि चंद्र, सतत वाहणाऱ्या वाऱ्यामुळे वेगाने पुढे जातात; पण तात, या सर्व घडामोडींनी तुम्ही थकत नाही ना?