आसाम् अनुगतास् त्व् अन्या देव्यः खेचर्य उत्तमाः । देवकिन्नरगन्धर्वपुरुषासुरसम्भवाः
या देवतांबरोबर इतरही श्रेष्ठ देव्या आहेत, ज्या आकाशात संचार करतात आणि देव, किन्नर, गंधर्व, माणूस आणि असुर यांच्यात जन्म घेतात.
तासाम् अनुगतास् त्व् अन्या भूचर्यः कोटिशस् स्थिताः । रूपिकानामधारिण्यो भूमौ पुरुषभोजनाः
त्यांच्याबरोबर अजूनही असंख्य भूमीवर फिरणाऱ्या सत्त्वांचा समावेश आहे, ज्या वेगवेगळ्या रूपे घेतात आणि माणसांच्या अन्नावर जगतात.
हया गजाः खराः काका उष्ट्राजगरमर्कटाः । इत्यादिवाहनान्य् आसां चरन्तीनां जगत्त्रये
या तिन्ही जगात संचार करणाऱ्या सत्त्वांसाठी घोडे, हत्ती, गाढवे, कावळे, उंट, हरिण, माकड आणि अशा प्रकारची वाहने असतात.
ताः काश्चित् पशुधर्मिण्यः क्षुद्रकर्मस्व् अवस्थिताः । काश्चिद् विदितवेद्यत्वाज् जीवन्मुक्तपदे स्थिताः
त्यांपैकी काही प्राणीस्वभावाच्या असून लहानसहान कामांत गुंतलेल्या असतात, तर काहींनी जाणण्यासारखे सर्व काही ओळखून जिवंतपणीच मुक्तीची अवस्था प्राप्त केलेली असते.
तासां मध्ये महार्हाणां मातॄणां मुनिनायक । अलम्बुसेति विख्याता माता मानद विद्यते
त्या सर्व श्रेष्ठ मातांमध्ये, ऋषींच्या प्रमुखा, अलम्बुसा नावाची एक माता प्रसिद्ध आहे, हे मान देणाऱ्या.
वज्राश्रितुण्डश् चण्डाख्य इन्द्रनीलाचलोपमः । तस्यास् तु वाहनं काको वैष्णव्या गरुडो यथा
तिचं वाहन म्हणजे वज्राश्रितुंड नावाचा, निळ्या नीलमणीसारखा तडफदार आणि भयंकर कावळा आहे, जसा वैष्णवीसाठी गरुड असतो.
इत्य् अष्टैश्वर्ययुक्तास् ता मातरो रौद्रचेष्टिताः । व्योम्नि मेलापकं चक्रुर् एकदा समम् आगताः
अशा आठ प्रकारच्या शक्तींनी युक्त आणि रौद्र वर्तन करणाऱ्या त्या माता एकदा आकाशात एकत्र जमल्या.
पूजयित्वा जगत्पूज्यौ देवौ तुम्बुरुभैरवौ । विचित्रार्थाः कथाश् चक्रू रुधिरासवतोषिताः
जगात पूजनीय असलेल्या तुंबुरू आणि भैरव या दोन्ही देवांची पूजा करून, त्या रक्तमद्याने तृप्त होऊन, रंगीबेरंगी गोष्टी सांगू लागल्या.
अथेयम् आययौ तासां कथावसरतः कथा । अस्मान् उमापतिर् देवः किं पश्यत्य् अवहेलया
त्या सर्वजणी गप्पा मारत असताना, असं एक विषय निघाला — 'उमापती देव आपल्याकडे इतक्या दुर्लक्षानं का पाहतो?'
प्रभावं दर्शयामो ऽस्य पुनर् नास्मान् असौ यथा । दृष्टमात्रमहाशक्तिः करिष्यत्य् अवधीरणम्
आपली मोठी ताकद एकदाच दाखवली, की तो पुन्हा आपल्याला तसंच कमी लेखेल, म्हणून आपण त्याला आपली खरी शक्ती दाखवू या.
इति निश्चित्य ता देव्यो विवर्णवदनाङ्गिकाम् । उमाम् एव वशीकृत्य प्रोक्षयाम् आसुर् आदृताः
असं ठरवून त्या देवींच्या चेहऱ्यावर आणि अंगावर रंग उडाला, आणि त्यांनी आदरानं उमाला आपल्या बाजूला केलं आणि तिच्यावर पाणी शिंपडलं.
माययापहृतां भर्तुर् अङ्गाद् भङ्गम् उपागताम् । ताम् आलोलकचां देव्यश् चक्रुर् ओदनतां गताम्
मायेच्या जोरावर, त्या देवींनी तिच्या नवऱ्याच्या अंगातून एक भाग काढला, जो तुटलेला होता, आणि विस्कटलेले केस असलेल्या त्या देवीला त्यांनी जेवणाचं रूप दिलं.
पार्वतीप्रोक्षणदिने तस्मिंस् तत्र महोत्सवः । बभूव तासां सर्वासां नृत्तगेयमनोरमः
त्या दिवशी, पार्वतीच्या अभिषेकाच्या वेळी, तिथे सर्व स्त्रियांमध्ये मोठा उत्सव झाला. नृत्य आणि गाण्याने तो आनंदमय झाला होता.
अन्या ननृतुर् उद्दामरवम् एवाम्बराम्बराः । दीर्घावयवविक्षेपविकासिजघनोदराः
काहीजणी बेधुंदपणे नाचू लागल्या, त्यांच्या वस्त्रांनी आकाशाला स्पर्श केला, त्यांचे लांब हातपाय डोलू लागले, आणि त्यांच्या कंबरेच्या व पोटाच्या हालचालींनी सौंदर्य खुलले.
अन्या जहसुर् उद्दामतालक्ष्वेडाघनारवम् । लसदङ्गविकारं च ध्वनड्डमरुकाननाः
इतर जणी मोठ्याने हसू लागल्या, टाळ्या आणि पावलांचा गजर घुमू लागला, त्यांची तेजस्वी शरीरे नृत्यात बदलली, आणि त्यांचे ढोल वाजवण्याचा आवाज जंगलभर घुमू लागला.
अन्या जगुर् ध्वनच्छैलगुहम् आपानतोषिताः । तारारवं रणद्रन्ध्रजगन्मण्डपकोटरे
काहीजणी गाऊ लागल्या, त्यांच्या आवाजाने डोंगरातील गुंफा दुमदुमू लागल्या, मद्यपान करून त्या आनंदी झाल्या, त्यांच्या कडक आणि उंच आरोळ्यांनी सभागृहाच्या कोपऱ्यांतही गजर झाला.
अन्याः पानं पपुः पुष्टचर्वितार्द्रशिरःखुरम् । लीलाघुरघुरारावरणदाकाशकोटराः
इतरांनी पाणी प्यायलं, त्यांच्या चोची चावून बळकट आणि ओलसर झाल्या होत्या, डोकी आणि खुरही ओले होते. खेळत खेळत हलके, जड आणि घुमणारे आवाज करत, त्यांनी आकाशभर आवाज भरला.
पपुर् उदगुर् अथोच्चैस् तेरुर् आजग्मुर् ऊषुर् जहसुर् अपुर् अहौषुः पेतुर् उच्चैर् ववल्गुः । ननृतुर् अनिशम् आदुस् स्वादुमांसं च देव्यस् त्रिभुवनम् अपवृत्तं चक्रुर् उन्मत्तनृत्ताः
त्या पाणी प्यायल्या, मग मोठ्याने ओरडल्या, इकडे तिकडे फिरल्या, थांबल्या, हसल्या, आपलं पोट भरून घेतलं, गर्जना केल्या, जोरात पडल्या, उड्या मारल्या, सतत नाचल्या आणि त्या देव्या नशेत वेड्यासारख्या नाचून तिन्ही जगांना मागे वळवलं.
इत्य् उत्सवे वर्तमाने तासां वाहास् त उत्तमाः । तथैव मत्ता जहसुर् ननृतुः पपुर् अप्य् असृक्
अशा आनंदात त्या असताना, त्यांच्या उत्तम वाहनेही तशाच नशेत हसत, नाचत आणि रक्तही प्यायली.
तत्र कान्तासवोन्मत्ताः क्वचिन् ननृतुर् अम्बरे । रथहंस्यस् सिता ब्राह्म्यः काकश् चालम्बुसारथः
तेथे काही जणी सुंदर मद्याने वेड्या होऊन आकाशात नाचत होत्या; ब्रह्मदेवींच्या पांढऱ्या हंसरथांवर बसल्या होत्या आणि आलंबु नावाचा कावळा त्यांचा सारथी होता.
नृत्यन्तीनां तु हंसीनां पिबन्तीनां तथासवम् । वेलेवाब्धितटीनां तु रतिस् सम्यग् अजायत
त्या हंसिणी नाचत आणि मद्य पित असताना, त्यांच्यात जशी समुद्राच्या काठी लाटा उसळतात तशीच कामभावना जागी झाली.
सञ्जातरतयो मत्तास् सर्वा हंस्यः क्रमेण ताः । रेमिरे तेन काकेन चण्डकाख्येन वै तदा
त्या सर्व हंसिणी हळूहळू कामात रंगून गेल्या आणि त्या वेळी चंड नावाच्या कावळ्यासोबत रमू लागल्या.
सप्तानां बालहंसीनां दयितो वायसस् त्व् असौ । क्रमेणारमतैकत्र यावद् अन्योऽन्यम् ईप्सितम्
त्या सात तरुण हंसिणींचा प्रियकर तो कावळा झाला आणि एकमेकींना जसे आवडेल तसे तो त्यांच्याशी रमला.
अथ ता गर्भधारिण्यो बभूवुर् अतितोषिताः । देव्यश् च कृतनृत्तास् ताः प्रशान्तमदतां ययुः
नंतर त्या देवी अत्यंत तृप्त होऊन गर्भवती झाल्या; त्यांनी नृत्य पूर्ण केल्यावर त्यांचा नशा शांत झाला.
ददुर् ओदनतां याताम् ईश्वराय प्रियाम् उमाम् । भोजनाय महामाया देव्यस् ताश् शूलपाणये
त्या देवींनी जेवणासाठी अन्नरूप झालेल्या उमा देवीला त्रिशूलधारी भगवान शंकरांना अर्पण केले.
प्रिया मे भोजने दत्तेत्य् एवं च शशिशेखरः । बुद्ध्वा बभूव रुषितो यदा मातृगणं प्रति
चंद्रकोरी धारण करणाऱ्या भगवानांनी आपली प्रिय उमा देवी जेवणासाठी दिली गेली हे समजताच, त्या मातृगणांवर रागावले.
तदा तास् तां समुत्पाद्य स्वाङ्गदानेन वै पुनः । ददुर् भूयोविवाहेन पार्वतीम् इन्दुमौलये
मग त्या देवींनी स्वतःच्या अंगाचा अंश देऊन पुन्हा पार्वतीला उत्पन्न केले आणि नव्याने विवाह करून तिला चंद्रमौळी भगवानांना दिले.
ततो देव्यो हरश् चैव परिवारस् तथैतयोः । सर्वे सन्तुष्टमनसस् स्वां स्वाम् उपययुर् दिशम्
नंतर त्या देवी, भगवान शंकर आणि त्यांचे सगळे परिवार आनंदी मनाने आपापल्या दिशेला निघून गेले.
अन्तर्वत्न्यो बभूवुस् ता ब्राह्म्यो हंस्यो मुनीश्वर । वृत्तान्तं कथयाम् आसुर् ब्राह्म्या देव्या यथास्थितम्
मुनिश्रेष्ठा, त्या ब्राह्मी आणि हंसी या त्यांच्या बायका गर्भवती झाल्या आणि त्यांनी ब्राह्मी देवीसोबत घडलेली गोष्ट जशीच्या तशी सांगायला सुरुवात केली.
हे वत्सास् साम्प्रतं गर्भवत्यो मे रथकर्मणि । न समर्था भवत्यो ऽपि स्वैरं चरत साम्प्रतम्
माझ्या लहानग्या, आता माझ्या सोबती गर्भवती आहेत, त्यामुळे त्या रथ चालवू शकत नाहीत. म्हणून तुम्ही सध्या मोकळेपणाने फिरा.