उत्क्रान्तिं कुर्वतो मेरोर् ब्रह्मनाड्येव निर्गतम् । मूर्धानम् आगतं कान्तं वाडवं जठरानलम्
मेरू पर्वताच्या शिखरावरून जणू काही अग्नीचा ज्वालामुखी बाहेर पडला आहे, तसा तेजस्वी आणि सुंदर अग्नी वरती उसळला आहे.
सुमेरुवनदेव्येव नवालक्तकरञ्जितम् । लीलयादातुम् इन्दुं खे नीतं हस्तं शिखाङ्गुलिम्
जणू सुमेरूच्या वनदेवीने नव्या आलक्तकात आपली बोट बुडवून, खेळकरपणे आकाशातल्या चंद्राला पकडण्यासाठी ती बोट वर नेली आहे.
ज्वालाभिर् इव मालाभिर् अरुणाभिः पयोमुचाम् । खं गन्तुम् इव सस्पन्दं शैलस्थम् इव वाडवम्
जणू काही लालसर ज्वाळांची माळच आकाशात जाण्यासाठी थरथरत आहे, किंवा पर्वतावर असलेला अग्नीचा ज्वालामुखी उसळी घेण्याच्या तयारीत आहे.
तारास् स्प्रष्टुम् इवाकाशम् अङ्गुलीभिर् इवाश्रिभिः । कचदंशुनखाग्राभिः परिचुम्बद् इवोन्नतम्
जणू तारका आपल्या चमकदार बोटांनी आकाशाला स्पर्श करायला निघाल्या आहेत, आणि आपल्या केसांच्या कडा व नखांच्या टोकांनी उंच शिखराला अलगद स्पर्श करत आहेत.
कचद्रत्नशिलाश्वभ्रं भास्वत्कनककन्दरम् । सरत्कुसुमरेण्वभ्रं भ्रमद्विद्याधरामरम्
तेथे स्फटिकासारखी शिलाखडी, रत्नजडित गुहा, तेजस्वी सोन्याच्या गुहा, फुलांच्या परागाने झाकलेली डोंगरातील ओढी, आणि देवगंधर्व फिरताना दिसत होते.
क्वणद्वंशलसद्वातं नृत्यद्रत्नलताङ्गनम् । गर्जज्जीमूतमुरजं भूभृतो नाट्यमण्डपम्
तेथे बांबूच्या गवतामधून वारा हळूवार वाजत होता, रत्नमाळांसारख्या लता-कन्या नाचत होत्या, ढगांचा गडगडाट ढोलासारखा घुमत होता, आणि तो डोंगर जणू काही नाट्याचा रंगमंचच झाला होता.
हसत्कुसुमगुच्छाढ्यं ध्वनत्षट्पदपेटकम् । दन्ततालं दलावल्या परिहासाद् इव स्फुटम्
तेथे हसणाऱ्या फुलांच्या घोसांनी जागा सजली होती, मधमाशा गोड गुणगुणत होत्या, आणि पानांची सळसळ जणू टाळ्यांसारखी आनंदाने वाजत होती.
दोलालोलाप्सरोवृन्दम् उद्दाममदमन्मथम् । शिलाविश्रान्तविबुधं मिथुनाश्रितकन्दरम्
अप्सरांचा समूह वेलांवर झुलत होता, प्रेम आणि आनंदाने भारावलेला होता; देवता शिलांवर विसावल्या होत्या, आणि जोडपी गुहेत आसरा घेत होती.
वराम्बराजिनं शुभ्रं गङ्गायज्ञोपवीति च । तापसं पिङ्गलम् इव वेणुदण्डधरं स्थितम्
तेथे एक तपस्वी उभा होता, त्याने सुंदर वल्कल आणि पांढरे कृष्णमृगचर्म घातले होते, गंगेची जणू यज्ञोपवीतासारखी शोभा त्याच्याजवळ होती. त्याचा वर्ण पिंगट होता आणि हातात काठी होती, जणू तो स्वतःच एक महान योगी होता.
गङ्गानिर्झरनिर्ह्रादि लतागृहगतामरम् । गन्धर्वगीतसुभगम् आमोदिमधुरानिलम्
त्या ठिकाणी लतागृहांत देवता वास करत होत्या, गंगेच्या धबधब्यांचा गडगडाट ऐकू येत होता, गंधर्वांच्या गाण्यांनी ते स्थळ गोड झाले होते आणि सुगंधी, आल्हाददायक वारे वाहत होते.
फुल्लहेमाम्बुजोत्तंसं तारारत्नविभूषितम् । व्योम्नः पारम् इव प्राप्तं पिङ्गलं मैरवं शिरः
सोन्याच्या उमललेल्या कमळांनी जणू अलंकार घातले होते, ताऱ्यांनी आणि रत्नांनी ते दृश्य सजले होते, आणि पिंगट मेरू शिखर जणू आकाशाच्या टोकापर्यंत पोहोचले होते.
सितहरितपीतपाटलधवलैर् मणिकुसुमराशिनवरङ्गैः । विधिविहितामलचित्रं लीलाचलम् अमरयुवतिलोकस्य
पांढरे, हिरवे, पिवळे, गुलाबी आणि शुभ्र अशा रंगांच्या क्रिस्टलच्या आणि रत्नांच्या, फुलांच्या राशीने सजलेल्या टेहळण्यांनी तो पर्वत सुंदर आणि निर्मळ असा दिसत होता, जणू देवयुवतींच्या खेळण्याचे एक अद्भुत लोकच आहे.
कुसुमापूर्णकल्पाभ्रकुन्तले तस्य मूर्धनि । कल्पागम् अहम् अद्राक्षं शिखाचक्रम् इव स्थितम्
त्याच्या डोक्यावर फुलांनी भरलेल्या ढगांचा मुकुट होता. त्या मुकुटावर मी कल्पयुगांचा वर्तुळ जणू शिखरावर ठेवलेला रत्नासारखा चमकत आहे असे पाहिले.
पुष्परेण्वभ्रवलितं रत्नस्तबकदन्तुरम् । उत्सेधनिर्जिताकाशं शृङ्गे शृङ्गम् इवार्पितम्
त्या वर्तुळावर फुलांच्या माळा, ढगांसारख्या रेषा आणि रत्नांच्या गाठींनी सजलेले होते. ते इतके उंच होते की आकाशही त्यासमोर फिके वाटत होते, जणू शिखरावर दुसरे शिखर ठेवले आहे.
ताराद्विगुणपुष्पौघं मेघद्विगुणपल्लवम् । रश्मिद्विगुणरेण्वभ्रं तडिद्द्विगुणपिञ्जरम्
त्यावर असंख्य फुले ताऱ्यांपेक्षा जास्त होती, पानांची गर्दी ढगांपेक्षा दाट होती, किरणांपेक्षा उजळ धूळ होती आणि विजेपेक्षा तेजस्वी सोनेरी झळाळी होती.
स्कन्धेषु किन्नरीगीतद्विगुणभ्रमरीस्वनम् । दोलालोलाप्सरोलोकद्विगुणीकृतसल्लतम्
त्याच्या उतारावर किन्नरींच्या गाण्यांपेक्षा दुप्पट गूंजणाऱ्या मधमाश्यांचा गूंज होता आणि अप्सरांच्या झुलत्या बागा अधिकच घनदाट आणि सुंदर वाटत होत्या.
सिद्धगन्धर्वसङ्घातद्विगुणाग्र्यविहङ्गमम् । रत्नकान्त्यच्छनीहारद्विगुणत्वग्वृतांशुकम्
तेथे सिद्ध आणि गंधर्व यांच्या झुंडींपेक्षा दुर्मीळ पक्ष्यांची संख्या दुप्पट होती, आणि रत्नांची चमक उत्तम रेशमी वस्त्रांपेक्षा अधिक उजळून निघाली होती.
चन्द्रबिम्बसमाश्लेषद्विगुणाग्र्यबृहत्फलम् । मूकसंलीनकल्पाभ्रद्विगुणीकृतपर्वकम्
त्या ठिकाणी चंद्राच्या पूर्णाकृतीला बिलगणारी मोठी फळे दुप्पट शोभिवंत दिसत होती, आणि शांत मेघांनी झाकलेली शिखरे दुप्पट भव्य वाटत होती.
सुरसंवलितस्कन्धं पत्त्रविश्रान्तकिन्नरम् । निकुञ्जकूजज्जीमूतं कच्छसुप्तसुरार्भकम्
त्या डोंगराच्या उतारांना देवतांनी वेढले होते, त्याच्या पानांवर किंनर विश्रांती घेत होते, कुंजांमध्ये मेघांचा गूंज ऐकू येत होता, आणि कपारीमध्ये देवांचे लहान मुले झोपलेली होती.
स्वाकारविपुलान् भृङ्गान् उत्सार्य वलयस्वनैः । अप्सरोभ्रमरीभिश् च गृहीतकुसुमान्तरम्
तेथे मोठे भुंगे बांगड्यांच्या आवाजाने दूर पळवले गेले, आणि अप्सरा-भुंगे फुलांच्या मधोमध जाऊन बसले होते.
सुरकिन्नरगन्धर्वविद्याधरवरान्वितम् । जगद्वार्क्षीम् इव गतं दशाम् आकाशपूरणीम्
त्या वृक्षावर देव, किन्नर, गंधर्व आणि विद्याधर यांसारखे श्रेष्ठ लोक भरले होते, जणू काही तो जगाचा वृक्ष आकाशभर पसरला आहे.
नीरन्ध्रकलिकाजालं नीरन्ध्रमृदुपल्लवम् । नीरन्ध्रविकसत्पुष्पं नीरन्ध्रफलमालितम्
त्याच्या कळ्यांचे घोस एकमेकांत गुंतलेले, कोवळ्या पालवीत कुठेही तुटकपणा नव्हता, फुलांचे गुच्छ सलग उमललेले आणि फळेही अगदी जुळून आलेली होती.
नीरन्ध्रमञ्जरीपुञ्जं नीरन्ध्रमणिगुच्छकम् । नीरन्ध्रांशुकरत्नाढ्यं लताविकसनाकुलम्
त्याच्या मंजिऱ्यांचे पुंजके सलग होते, रत्नांच्या गुच्छांत कुठेही तुटवडा नव्हता, त्याच्या वेलींवर सलग धागे आणि रत्नांनी सजलेली गर्द फुले फुलली होती.
सर्वर्तुकुसुमापूरैस् सर्वर्तुफलपल्लवैः । सर्वामोदरजःपुञ्जैः परं वैचित्र्यम् आगतम्
त्या वृक्षावर सर्व ऋतूंची फुले, फळे आणि कोवळी पालवी फुलली होती, सर्वत्र सुगंधाचे लाटा पसरल्या होत्या आणि त्यात अनोखी विविधता दिसत होती.
तस्य कच्छेषु कुञ्जेषु लतापत्त्रेषु पर्वसु । पुष्पेष्व् आलयसंलीनान् विहगान् दृष्टवान् अहम्
त्या काठीच्या बगिच्यांत, काठावर, वेलींवरच्या पानांवर, फांद्यांवर आणि फुलांत मी घरट्यांत रमलेले पक्षी पाहिले.
निशानाथकलाखण्डमृणालशकलैधितान् । अजनाभ्यब्जिनीकन्दभोजनान् ब्रह्मसारसान्
त्यांत ब्रह्महंस होते, त्यांच्या चोची अर्ध्या चंद्रासारख्या चमकत होत्या, ते अजन्म्याच्या नाभीतील कमळाच्या कंदावर उपजीविका करत होते.
विरिञ्चरथहंसानां पोतकान् सामगायिनः । ओंकारवेदसुहृदो ब्राह्मपद्मबिसाशिनः
त्या ब्रह्माच्या रथातील हंसांची पिल्ले सामगान गात होती, वेद आणि ओंकार यांची मैत्रीण होती, आणि ते ब्रह्मकमळाच्या बिसावर खात होती.
उद्गीर्णमन्त्रनिचयान् स्वाहाकारनिजस्वनान् । सुस्थिरैकतडित्पुञ्जनीलमेघसमोपमान्
ते मंत्रांचे समूह उच्चारायचे, स्वतःच्या स्वाहा म्हणायच्या, आणि एकाच वीजेच्या चमकांनी सजलेल्या गडद निळ्या मेघांसारखे भासत होते.
देवान् इवाज्यपान् नित्यं यज्ञवेदीलतादलान् । शुकान् कार्शानवाञ् श्यामाञ् शिशूञ् शिखिशिखाशिखान्
मी देवांसारखे, नेहमी सोमरस पिणारे, यज्ञवेदीवर वाढणाऱ्या वेलीसारखे, पोपट, सडपातळ आणि काळे, लहान मुले, आणि मोराच्या तुऱ्यांसारखे केस असलेले असे अनेक जण पाहिले.
गौरीरक्षितबर्हौघान् कौमारान् वरबर्हिणः । स्कन्दोपन्यस्तनिश्शेषशैवविज्ञानकोविदान्
मी गौरीने राखलेले मोरांचे थवे, तारुण्यातील सुंदर मोर, स्कंदाने दिलेले सर्व ज्ञान ज्यांना अवगत आहे असे, आणि शैव तत्त्वज्ञानात पारंगत असलेले असे अनेक पाहिले.