अस्थिपञ्जरम् आत्मीयं तथा रक्तान्त्रतन्तुकम् । एतावन्मात्रसारैक गृहीत्वा गच्छ देहक
हे देह, हाडांचा पिंजरा आणि रक्त व स्नायूंच्या जाळ्याशिवाय यात दुसरे काहीच नाही. हेच थोडेसे सार घेऊन, आता तू निघून जा.
पयःक्षोभप्रकारेभ्यस् स्नानेभ्यो ऽपि नमो नमः । नमो ऽस्तु व्यवहारेभ्यस् संसृतिभ्यो नमो ऽस्तु वः
पाण्याच्या हालचालीसारख्या विविध स्नानप्रकारांना मी पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो. व्यवहारांना आणि या जन्ममरणाच्या फेर्यांनाही मी नमस्कार करतो.
एते भवन्तस् सहजाः प्राक्तनास् सुहृदो मया । क्रमेण ज्योत्कृताः प्राणास् स्वस्ति वो ऽस्तु व्रजाम्य् अहम्
तुम्ही सर्व माझे जन्मजात आणि जुने मित्र आहात, जे हळूहळू माझ्या प्राणांमध्ये एकरूप झाले. मी आता निघतो आहे; तुम्हा सर्वांना शुभेच्छा असो.
भवद्भिस् सह चित्रासु मया बह्वीषु योनिषु । विश्रान्तं गिरिकुञ्जेषु भ्रान्तं लोकान्तरेषु च
तुमच्यासोबत मी अनेक जन्मांत विश्रांती घेतली, पर्वतांच्या दऱ्यांत भटकलो, आणि इतर जगांतही फिरलो.
क्रीडितं पुरपीठान्तर् उषितं पर्वतेषु च । स्थितं कार्यविलासेषु प्रस्थितं विविधाध्वसु
मी तुमच्यासोबत नगरांच्या भिंतीआत खेळलो, पर्वतांवर राहिलो, वेगवेगळ्या कामांत रमलो आणि अनेक प्रकारच्या वाटांवर प्रवास केला.
न तद् अस्ति जगत्कोशे भवद्भिस् सह यन् मया । न कृतं न हृतं नात्तं न दत्तं नावलम्बितम्
या जगाच्या खजिन्यात असं काहीच नाही, जे मी तुमच्यासोबत केलं नाही, घेतलं नाही, खाल्लं नाही, दिलं नाही किंवा ज्यावर मी अवलंबून राहिलो नाही.
इदानीं स्वां दिशं यान्तु भवन्तो याम्य् अहं प्रियाः । संयोगा विप्रयोगान्तास् सर्वे संसारवर्त्मनि
आता तुम्ही सर्वजण आपापल्या दिशांना जा, प्रियांनो, मी निघतो आहे. या संसाराच्या वाटेवर जिथे जिथे भेट होते, तिथे तिथे शेवटी वियोगच होतो.
अयं चाक्षुष आलोको विशत्व् आदित्यमण्डलम् । विशन्तु वनपुष्पाणि सौगन्ध्यानन्दसंविदः
हा डोळ्यांनी दिसणारा प्रकाश आता सूर्याच्या गोलात विलीन होऊ दे. जंगली फुलांनी त्यांच्या सुगंधाने आणि आनंदाने स्वतःच्या मूळ स्वरूपात परत जावे.
प्राणानिलास् तथा स्पर्शा विशन्त्व् अद्य प्रभञ्जनम् । विशन्त्व् आकाशकुहरं शब्दश्रवणपङ्क्तयः
प्राणवायू आणि स्पर्शाची जाणीव आज वाऱ्यात मिसळून जावी. ध्वनी आणि ऐकण्याच्या लहरी आकाशाच्या पोकळीत विलीन होऊ देत.
गलत्व् अग्नौ घृतम् इव चन्द्रे क्षीणवपुर् मनः
जसे तूप आगीत वितळते किंवा अमृत चंद्रात क्षीण होते, तसेच हे मनही आपले रूप गमावून विरघळून जावे.
सुखदुःखादयस् सर्वे प्रयान्तु स्वाम् अवस्थितिम् । तृष्णा शुष्यतु सारम्भा हेमन्त इव पद्मिनी
सुखदुःखांची सगळी अनुभूती त्यांच्या मूळ अवस्थेत जाऊ देत. तृष्णा आणि तिचा अस्वस्थपणा, जशी हिवाळ्यातील कमळ वाळून जाते, तशीच कोरडी पडू दे.
दग्धेन्धन इवार्चिष्मान् निस्स्नेह इव दीपकः । निर्मन्दर इवाम्भोधिर् गतार्क इव वासरः
जसा जळण संपल्यावर ज्वाला शांत होते, तसा तेल नसल्यानं दिवा विझतो, मंदार पर्वत नसताना समुद्र शांत असतो, किंवा सूर्य मावळल्यावर दिवस संपतो—
शरदीव घनस् स्वैरं प्राप्तसर्गान्तकल्पवत् । ओङ्कारान्ते ऽस्तमननं प्रशाम्याम्य् आत्मनात्मनि
शरद ऋतूत जसा मेघ आपोआप विरघळतो, किंवा सृष्टीचा शेवट जसा आपोआप येतो, तसंच ओंकाराच्या शेवटी मी पूर्ण शांत होतो, आणि स्वतःला स्वतःमध्ये विलीन करतो.
व्यपगताखिलकार्यपरम्परस् सकलदृश्यदशातिगतस्थितिः । प्रणवशान्त्यनुसंसृतिशान्तधीर् विगतमोहमलो ऽयम् अहं स्थितः
सर्व कृतींच्या साखळ्या संपल्या आहेत, सर्व दृश्यांपलीकडे मी स्थिर आहे, ओंकाराच्या शांततेमुळे माझं मन शांत झालं आहे, मोह आणि मळ नाहीसा झाला आहे—असा मी ठामपणे उभा आहे.
एवं कलितवान् अन्तः प्रशान्तमननैषणः । शनैर् उच्चारयंश् चारु प्रणवप्राप्तिभूमिकः
अशा प्रकारे, आतून पूर्णपणे शांत झाल्यावर, सर्व इच्छा आणि चंचलता मनातून काढून टाकून, त्याने हळूहळू आणि मधुरपणे पवित्र ॐचा उच्चार केला आणि त्या अवस्थेला पोहोचला.
सबाह्याभ्यन्तरान् सर्वान् सूक्ष्मान् स्थूलतरान् अपि । त्रैलोक्यकल्पितांस् त्यक्त्वा सङ्कल्पान् कल्पकल्पितान्
त्याने बाहेरच्या आणि आतल्या, सूक्ष्म आणि स्थूल अशा सर्व कल्पना, तसेच केवळ विचाराने निर्माण झालेल्या त्रिलोकातील सगळ्या संकल्पना पूर्णपणे सोडून दिल्या.
तिष्ठन्न् अक्षुभिताकारश् चिन्तामणिर् इवात्मनि । सम्पूर्ण इव शीतांशुर् विश्रान्त इव मन्दरः
तो स्वतःमध्ये इच्छापूर्ती रत्नासारखा स्थिर राहिला, शीतल चंद्रासारखा पूर्ण आणि मंदार पर्वतासारखा विश्रांत.
कुम्भकारगृहे चक्रं संरोधितम् इव भ्रमात् । अम्भोधिर् इव सम्पूर्णस् स्तिमितस्फारनिर्मलः
मडक्याच्या कारागिराच्या घरात थांबलेल्या चाकासारखा, किंवा पूर्ण, स्थिर, उसळणारा आणि निर्मळ समुद्रासारखा तो शांत होता.
शान्ततेजस्तमःपुञ्जं विगतार्केन्दुतारकम् । अधूमाभ्ररजस् स्वच्छम् अनन्तं शरदीव खम्
शांत तेज आणि अंधार यांचा एकत्रित समूह, जिथे सूर्य, चंद्र किंवा तारे नाहीत, धूर, ढग किंवा धूळ नसलेले, शरद ऋतूतील आकाशासारखे निर्मळ आणि अनंत असे ते स्वरूप होते.
सह प्रणवपर्यन्तदीर्घनिस्स्वनतन्तुना । जहाव् इन्द्रियतन्मात्रजालं गन्धम् इवानिलः
त्या अखंड ओंकाराच्या दीर्घ नादासह त्याने इंद्रिय आणि त्यांच्या सूक्ष्म गुणांचे जाळे सोडून दिले, जसे वारा सुगंध मागे टाकतो.
ततो जहौ तमोमात्रं प्रतिभातम् इवान्तरे । उत्तिष्ठत् प्रस्फुरद्रूपं प्राज्ञः कोपलवं यथा
मग त्याने अंतरातील उरलेले अंधाराचे अंशही सोडून दिले, जसे शहाणा मनुष्य मनात उसळणारा रागाचा क्षीण लवलेश सहज दूर करतो.
प्रतिभातं ततस् तेजो निमेषार्धं विचार्य सः । जहौ बभूव च तदा न तमो न प्रकाशकम्
त्याने त्या तेजाचा क्षणभर विचार केला आणि तेही सोडून दिले; त्या वेळी तिथे ना अंधार उरला, ना प्रकाश.
ताम् अवस्थाम् अथासाद्य मनसा तन् मनस्तृणम् । स्फुरितं न मनाग् एव निमेषार्धाद् अशातयत्
ती अवस्था मिळाल्यावर त्याने आपल्या मनानेच मनाला गवतासारखे क्षुल्लक मानले आणि विचारांची जी लहरी उठतात, त्या डोळ्याच्या पापणीच्या अर्ध्या क्षणातच पूर्णपणे विरघळून गेल्या.
ततो ऽङ्गसंविदं स्वस्थां प्रतिभासम् उपागताम् । सद्योजातशिशुज्ञानसमाम् अकलनामलाम्
त्यानंतर त्याला आपल्या देहाची जाणीव अगदी स्वच्छ, सहज आणि नवजात बाळाच्या ज्ञानासारखी निष्पाप, कल्पनाशून्य आणि निर्मळ वाटू लागली.
निमेशार्धार्धभागेन कालेनाकलनः प्रभुः । जहौ चितश् चेत्यदशां स्पन्दशक्तिम् इवानिलः
डोळ्याच्या पापणीच्या अर्ध्या क्षणाच्या भागातच त्या प्रभूंनी सर्व कल्पना ओलांडून जाण्याची स्थिती गाठली आणि जाणणाऱ्याची अवस्था सोडून दिली, जशी वारा आपली हालचाल करण्याची शक्ती सोडून देतो.
पश्यन्तीपदम् आसाद्य सत्तामात्रात्मकं ततः । सुषुप्तपदम् आसाद्य तस्थौ मेरुर् इवाचलः
मग त्याने केवळ अस्तित्वस्वरूप असलेल्या पश्यंती अवस्थेला गाठले आणि त्यानंतर गाढ झोपेच्या अवस्थेत स्थिर राहिला, जसा मेरू पर्वत हलत नाही.
ततस् सुषुप्तसंस्थानस्थित्या स्थित्वा विभुर् मनाक् । सुषुप्ते स्थैर्यम् आसाद्य तुर्यरूपम् उपाययौ
नंतर, तो सर्वस्वी स्वामी थोडा वेळ गाढ झोपेच्या अवस्थेत स्थिर राहिला आणि त्या स्थितीत पूर्ण शांतता मिळवून, त्यानंतर त्याने चतुर्थ अवस्थेत प्रवेश केला.
निरानन्दो ऽपि सानन्दस् सच् चासच् चापि तत्र सः । आसीन् नकिञ्चित् किञ्चिच् च प्रकाशस् तिमिरं तथा
तेथे तो आनंदाशिवाय असूनही आनंदी होता; अस्तित्वात असूनही नव्हता; काहीच नव्हता आणि काहीतरी होता; प्रकाशही होता आणि अंधारही.
अचिन्मयं चिन्मयं च नेति नेति यद् उच्यते । तत् ततस् सम्बभूवासौ मद्गिराम् अप्य् अगोचरः
जे न शुद्ध चेतना आहे, न अचेतन, 'हे नाही, ते नाही' असे ज्याचे वर्णन होते, तिथून तो उदयास आला, माझ्या शब्दांपलीकडे पोहोचणारा.
तद् असौ सुषमं स्थानं पदं परमपावनम् । सर्वभावान्तरगतम् अभूत् सर्वविवर्जितम्
तीच ती पूर्ण समत्वाची अवस्था, अत्यंत पवित्र स्थान, सर्व अवस्थांमध्ये असलेली, पण सर्व भेदांपासून मुक्त.