अपुनस्सङ्गमायाशु जगज्जालम् अवेक्ष्य सः । बद्धपद्मासनं स्थित्वा तत्रोवाचात्मनात्मनि
पुन्हा कधीही या जगाच्या जाळ्यात अडकायचं नाही, हे पाहून त्याने तिथे पद्मासन लावून बसला आणि स्वतःशीच मनात बोलू लागला.
राग नीरागतां गच्छ द्वेष निर्द्वेषतां व्रज । भवद्भ्यां सुचिरं कालम् इह प्रक्रीडितं मया
अरे आसक्ती, तू आता विरक्ती हो; द्वेषा, तू द्वेषमुक्त हो. तुमच्याबरोबर मी इथे खूप दिवस खेळलो आहे.
भोगा नमो ऽस्तु युष्मभ्यं जन्मकोटिशतान्य् अहम् । भवद्भिर् लालितो लोके लालकैर् इव बालकः
हे भोगांनो, तुम्हांस वंदन असो; कित्येक जन्मांच्या कोटींमध्ये तुम्ही मला या जगात जणू काही पालकांनी लाड केलेल्या लहान मुलासारखे जपले, वाढवले.
इमाम् अपि परां पुण्यां निर्वाणपदवीम् अहम् । येन विस्मारितस् तस्मै सुखायास्तु नमो नमः
ही जेव्हा मी परम पवित्र अशी निर्वाणाची अवस्था मिळवली, ज्यामुळे विस्मरण आले आणि त्यामुळे सुख मिळाले, त्या कारणाला पुन्हा पुन्हा नमस्कार असो.
त्वदुत्तप्तेन हे दुःख मयात्मान्विष्ट आदरात् । तस्मात् त्वदुपदिष्टो ऽयं मार्गो मम नमो ऽस्तु ते
हे दुःखा, तुझ्या जाळण्यामुळे मी मनापासून स्वतःचा शोध घेतला; म्हणूनच तू मला दाखवलेल्या या मार्गाला माझा नमस्कार असो.
त्वत्प्रसादेन लब्धेयं शीतला पदवी मया । दुःख नाम्नैव दुःखं त्वं सुखदात्मन् नमो ऽस्तु ते
तुझ्या कृपेने मला ही शीतल अवस्था मिळाली; दुःख हे फक्त नावापुरते दुःख आहे, प्रत्यक्षात तू सुख देणारा आहेस, तुला नमस्कार असो.
कल्याणम् अस्तु ते मित्र संसारासारजीविता । देह स्थितिर् इयं यामो वयम् आत्मीयम् आस्पदम्
मित्रा, तुझं जीवन या संसाराच्या मोहापासून मोकळं झालं आहे, म्हणून तुला शुभेच्छा असो. हे शरीर फक्त निवासस्थानासारखं राहिलं आहे आणि आपण आपल्याच स्वरूपात स्थिर आहोत.
प्रायो जडानां जन्तूनाम् अहो नु विषमा गतिः । देहेनापि वियुज्ये ऽहं भूत्वा जन्मशतान्य् अपि
मूढ जीवांची अवस्था खरंच कठीण असते; शरीरापासून वेगळं झाल्यावरही मी शेकडो जन्म घेतले आहेत.
मित्र काय मया न त्वं त्यज्यसे चिरबान्धव । त्वयैवात्मन्य् उपानीता स्वात्मज्ञानवशात् क्षतिः
मित्रा, शरीर, तू माझा जुना सोबती आहेस, मी तुला कधीच टाकून दिलं नाही. उलट, तुझ्यामुळेच आत्मज्ञान मिळालं आणि त्यामुळेच माझ्यात बदल झाला.
अधिगम्यात्मविज्ञानम् आत्मनाशः कृतस् त्वया । देहे नान्येन भग्नो ऽसि त्वयैवैतद् उपासितम्
आत्मज्ञान मिळवल्यावर स्वतःचाच नाश तुझ्यामुळे झाला. शरीरात दुसऱ्याने नाही, तर तुझ्याच उपासनेमुळे हे घडलं.
एकाकिन्यैव शुष्यन्त्या प्रशान्ते मयि दीनया । त्वया दुःखं न कर्तव्यं मातस् तृष्णे व्रजाम्य् अहम्
मी एकटीच शांत मनाने, कोरडी आणि हताश बसले आहे. आई तृष्णा, आता तू मला दुःख देऊ नकोस; मी निघून चाललो आहे.
क्षन्तव्याः काम भगवन् विपरीतापराधजाः । दोषा उपशमैकान्तं व्रजाम्य् आदिश माम् अलम्
हे कामदेवा, चुकीच्या वागण्यामुळे झालेले माझे दोष तू क्षमा कर. मी पूर्ण शांततेकडे जात आहे; मला आदेश दे, एवढेच पुरे.
चिराच् चिराय चेदानीम् अम्ब तृष्णे किलावयोः । वियोगो योगदोषेण प्रणामो ऽयम् अपश्चिमः
आई तृष्णा, जर इतक्या दिवसांनी, आता शेवटी आपल्या दोघांमध्ये योगाच्या सामर्थ्याने वेगळेपण आले असेल, तर हा माझा तुझ्यासाठी शेवटचा नमस्कार.
नमस् सुकृत सेव्याय भवते ऽस्तु त्वया पुरा । नरकेभ्यस् समुत्तार्य स्वर्गे ऽहम् अभियोजितः
जे सत्कर्म आणि सेवा करण्यायोग्य आहेस, तुला नमस्कार असो. तुझ्या मदतीने मी पूर्वी नरकातून बाहेर आलो आणि स्वर्गात पोहोचलो.
कुकार्यक्षेत्ररूढाय नरकस्कन्धवाहिने । शासनापुष्पभाराय नमो दुष्कृतशाखिने
दुष्कृत्यांच्या शेतात खोल रुजलेल्या, नरकांच्या ओझ्याने भरलेल्या, आज्ञेच्या फुलांनी सजलेल्या, वाईट कर्मांच्या फांदीस मी नमस्कार करतो.
येन सार्धं चिरं बह्व्यो भुक्ता दुष्कृतयोनयः । अद्य प्रभृत्य् अदृश्याय तस्मै मोहाय ते नमः
ज्याच्याबरोबर अनेक वाईट जन्मे दीर्घ काळ उपभोगली, आजपासून अदृश्य होणाऱ्या त्या मोहाला मी नमस्कार करतो.
प्रध्वनद्वंशमधुरवचसे पत्त्रवाससे । नमो गुहातपस्विन्यै वयस्यायै समाधिषु
जिच्या मधुर शब्दांनी नाश आणि विरघळ घडते, जी पानांत वास करते, जी लपलेली तपस्विनी आहे आणि ध्यानात सोबती आहे, तिला मी नमस्कार करतो.
संसाराध्वनि खिन्नस्य त्वं समाश्वासकारणम् । आसीर् वयस्या सुस्निग्धा सर्वशोकापहारिणी
संसाराच्या थकवणाऱ्या वाटेवर तूच दिलासादायक ठरलीस; प्रिय सखी, तू अत्यंत प्रेमळ होतीस आणि सर्व दुःख दूर करणारी होतीस.
सर्वसङ्कटखिन्नेन दोषेभ्यो द्रवता मया । त्वम् एका शोकनाशार्थम् आश्रिता परमा सखी
सर्व प्रकारच्या दुःखांनी त्रस्त होऊन आणि माझ्या दोषांमुळे मी अगदी गळून गेलो आहे. अशा वेळी, दुःखाचा नाश व्हावा म्हणून मी एकटी तुझीच आसरा घेतला आहे, तूच माझी खरीच श्रेष्ठ सखी आहेस.
वार्द्धकैकान्तसुहृदे दण्डकाष्ठाय ते नमः
वृद्धापकाळात एकमेव खरा सोबती असलेल्या तुझ्या या काठीस मी नमस्कार करतो.
अस्थिपञ्जरम् आत्मीयं तथा रक्तान्त्रतन्तुकम् । एतावन्मात्रसारैक गृहीत्वा गच्छ देहक
हे देह, हाडांचा पिंजरा आणि रक्त व स्नायूंच्या जाळ्याशिवाय यात दुसरे काहीच नाही. हेच थोडेसे सार घेऊन, आता तू निघून जा.
पयःक्षोभप्रकारेभ्यस् स्नानेभ्यो ऽपि नमो नमः । नमो ऽस्तु व्यवहारेभ्यस् संसृतिभ्यो नमो ऽस्तु वः
पाण्याच्या हालचालीसारख्या विविध स्नानप्रकारांना मी पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो. व्यवहारांना आणि या जन्ममरणाच्या फेर्यांनाही मी नमस्कार करतो.
एते भवन्तस् सहजाः प्राक्तनास् सुहृदो मया । क्रमेण ज्योत्कृताः प्राणास् स्वस्ति वो ऽस्तु व्रजाम्य् अहम्
तुम्ही सर्व माझे जन्मजात आणि जुने मित्र आहात, जे हळूहळू माझ्या प्राणांमध्ये एकरूप झाले. मी आता निघतो आहे; तुम्हा सर्वांना शुभेच्छा असो.
भवद्भिस् सह चित्रासु मया बह्वीषु योनिषु । विश्रान्तं गिरिकुञ्जेषु भ्रान्तं लोकान्तरेषु च
तुमच्यासोबत मी अनेक जन्मांत विश्रांती घेतली, पर्वतांच्या दऱ्यांत भटकलो, आणि इतर जगांतही फिरलो.
क्रीडितं पुरपीठान्तर् उषितं पर्वतेषु च । स्थितं कार्यविलासेषु प्रस्थितं विविधाध्वसु
मी तुमच्यासोबत नगरांच्या भिंतीआत खेळलो, पर्वतांवर राहिलो, वेगवेगळ्या कामांत रमलो आणि अनेक प्रकारच्या वाटांवर प्रवास केला.
न तद् अस्ति जगत्कोशे भवद्भिस् सह यन् मया । न कृतं न हृतं नात्तं न दत्तं नावलम्बितम्
या जगाच्या खजिन्यात असं काहीच नाही, जे मी तुमच्यासोबत केलं नाही, घेतलं नाही, खाल्लं नाही, दिलं नाही किंवा ज्यावर मी अवलंबून राहिलो नाही.
इदानीं स्वां दिशं यान्तु भवन्तो याम्य् अहं प्रियाः । संयोगा विप्रयोगान्तास् सर्वे संसारवर्त्मनि
आता तुम्ही सर्वजण आपापल्या दिशांना जा, प्रियांनो, मी निघतो आहे. या संसाराच्या वाटेवर जिथे जिथे भेट होते, तिथे तिथे शेवटी वियोगच होतो.
अयं चाक्षुष आलोको विशत्व् आदित्यमण्डलम् । विशन्तु वनपुष्पाणि सौगन्ध्यानन्दसंविदः
हा डोळ्यांनी दिसणारा प्रकाश आता सूर्याच्या गोलात विलीन होऊ दे. जंगली फुलांनी त्यांच्या सुगंधाने आणि आनंदाने स्वतःच्या मूळ स्वरूपात परत जावे.
प्राणानिलास् तथा स्पर्शा विशन्त्व् अद्य प्रभञ्जनम् । विशन्त्व् आकाशकुहरं शब्दश्रवणपङ्क्तयः
प्राणवायू आणि स्पर्शाची जाणीव आज वाऱ्यात मिसळून जावी. ध्वनी आणि ऐकण्याच्या लहरी आकाशाच्या पोकळीत विलीन होऊ देत.
गलत्व् अग्नौ घृतम् इव चन्द्रे क्षीणवपुर् मनः
जसे तूप आगीत वितळते किंवा अमृत चंद्रात क्षीण होते, तसेच हे मनही आपले रूप गमावून विरघळून जावे.