तद् गत्वा प्रविशाम्य् आशु देहम् एतं विवस्वतः । तदीयः पिङ्गलो देहम् उद्धरिष्यति मे ततः
मग मी लवकरच जाऊन विवस्वताचा हा देह घेतो; त्याचा पिंगट देह मला तिथून उचलून नेईल.
अथ वा किं ममैतेन शाम्याम्य् अहम् अविघ्नतः । निर्वामि स्वं पदं यामि को ऽर्थो मे देहलीलया
किंवा, मला याच्याशी काय घेणं-देणं? मी शांतपणे, कुठलाही अडथळा न येता, विरून जातो आणि माझ्या मूळ अवस्थेला पोहोचतो; मग या देहाच्या खेळाचा काय उपयोग?
इति सञ्चिन्त्य मनसा वीतहव्यो महामते । तूष्णीं स्थित्वा क्षणं भूयश् चिन्तयाम् आस भूतले
असं मनात विचार करून, विवेकवान वीतहव्य काही क्षण गप्प बसला आणि पुन्हा पृथ्वीवर विचार करू लागला.
उपादेयो हि देहस्य न मे त्यागो न संश्रयः । यादृशो देहसन्त्यागस् तादृशो देहसंश्रयः
खरं तर, मला देह न घ्यावा लागत नाही, न सोडावा लागत नाही; जसं देह सोडणं तसंच देह धरणं.
तद् यावद् अस्ति देहो ऽयं न यावद् अणुतां गतः । तावद् एनम् उपारुह्य किञ्चित् प्रविचराम्य् अहम्
जोपर्यंत हे शरीर आहे आणि अजून सूक्ष्म झालेलं नाही, तोपर्यंत मी या शरीराचा आधार घेऊन थोडा काळ फिरत राहीन.
पिङ्गलेन शरीरं स्वम् उद्धर्तुं तापनं वपुः । प्रविशामि नभस्संस्थं मकुरं प्रतिबिम्बवत्
पिंगला नाडीच्या जोरावर स्वतःचं शरीर उचलण्यासाठी, मी आकाशात आरशातल्या प्रतिबिंबासारखा प्रवेश करतो.
इत्य् असौ मुनिर् आदित्यं विवेशानिलरूपधृत् । पुर्यष्टकवपुर् भूत्वा शस्त्रपिण्डम् इवानलः
असा तो ऋषी वाऱ्याच्या रूपात, सूक्ष्म शरीर धारण करून, अग्नी जसा लोखंडाच्या गाठीमध्ये शिरतो तसा, सूर्याच्या आत गेला.
भगवान् रविर् अप्य् एनं हृद्गतं मुनिनायकम् । दृष्ट्वा सो ऽचिन्तयत् कार्यपौर्वापर्यम् उदारधीः
भगवान सूर्याने, आपल्या हृदयात वास करणारा तो ऋषीप्रमुख पाहिला आणि उदार मनाने योग्य क्रमाने काय करावे हे मनाशी विचार केले.
विन्ध्यकन्दरभूदेशम् अग्रं मुनिकलेवरम् । तृणोपलपरिच्छन्नं ददर्श गतसंविदम्
विंध्य पर्वतातल्या एका गुहेच्या तोंडाशी, गवत आणि पानांनी झाकलेलं, शुद्ध हरपलेलं त्या ऋषीचं शरीर त्याला दिसलं.
ऋषेश् चिकीर्षितं ज्ञात्वा भानुर् गगनमध्यगः । धरातो मुनिम् उद्धर्तुम् आदिदेशाग्रगं गणम्
त्या ऋषीचा हेतू ओळखून, आकाशात असलेल्या सूर्याने आपल्या मुख्य सेवकांना, त्या ऋषीला पृथ्वीवरून उचलायला सांगितलं.
वीतहव्यमुनेस् संवित् सा पुर्यष्टकरूपिणी । रविं वातमयी पूज्यं प्रणनामाशु चेतसा
वितहव्य ऋषीचं सूक्ष्म शरीर, मनापासून वाऱ्याचे स्वरूप असलेल्या पूज्य सूर्याला लवकरच वंदन करतं.
भानुनाथाभ्यनुज्ञातो मानपूर्वकम् अग्रगम् । विवेश पिङ्गलाकारं विन्ध्यकन्दरगामिनम्
सूर्यदेवांनी मानपूर्वक परवानगी दिल्यावर, तो मुख्य सेवक विंध्य पर्वतातल्या गुहेकडे जाणाऱ्या पिंगला नाडीत शिरला.
पिङ्गलो ऽसौ नभस् त्यक्त्वा कुञ्जकुञ्जरसुन्दरम् । प्राप विन्ध्यवनं प्रावृण्मत्ताभ्राम्बरभासुरम्
तो पिंगट, आकाश सोडून, तरुण हत्तीप्रमाणे सुंदर दिसणारा, पावसाने वेडावलेल्या ढगांनी उजळलेल्या विंध्याच्या जंगलात पोहोचला.
उद्दधार धराकोशान् नखनिष्कृष्टभूधरः । कलेवरं मुनेः पङ्कान् मृणालम् इव सारसः
त्याने नखांनी पर्वत उचलून, पृथ्वीचे ढग बाहेर काढले, जणू एखादा राजहंस चिखलातून कमळाचे देठ ओढतो तसा.
मौनं पुर्यष्टकम् अथ स्वं विवेश कलेवरम् । नभस्तलपरिश्रान्तो विहङ्गम इवालयम्
मग सूक्ष्म शरीराने आपले स्थूल शरीर गाठले, जणू आकाशात भटकून दमलेला पक्षी आपल्या घरट्यात परततो तसा.
प्रणम्याशु मिथो मूर्ती वीतहव्यनभश्चरौ । बभूवतुस् स्वकार्यैकतत्परौ तेजसां निधी
त्यांनी एकमेकांना पटकन वंदन केले आणि दोघेही, आकाशात विटहव्यासारखे फिरणारे, आपल्या कामात पूर्णपणे मग्न झाले; दोघेही तेजाचा खजिना होते.
जगाम पिङ्गलो व्योम मुनिश् च विमलं सरः । तारकाकारकुमुदं सूर्यांशुकचदाकृति
पिंगळ आकाशात गेला आणि तो ऋषी निर्मळ सरोवराकडे गेला. ते सरोवर जणू ताऱ्यांनी भरलेल्या आकाशासारखे दिसत होते, त्यातले कमळ ताऱ्यांसारखे आणि त्यावर पडलेली किरणे सूर्याच्या प्रकाशासारखी वाटत होती.
वीतहव्यो ममज्जाशु सरस्य् उत्फुल्लपङ्कजे । पङ्कपल्वललीलान्ते वने कलभको यथा
वीतहव्य त्या फुललेल्या कमळांनी भरलेल्या सरोवरात पटकन बुडाला, जसे एखादा तरुण हत्ती जंगलातल्या चिखलट तलावाच्या काठावर खेळायला जातो.
तत्र स्नात्वा जपं कृत्वा पूजयित्वा दिवाकरम् । तपोभूषितया तन्वा पूर्ववत् पुनर् आबभौ
तेथे स्नान करून, जप करून आणि सूर्याची पूजा करून, तो पुन्हा पूर्वीसारखा प्रकट झाला, त्याचे शरीर तपस्येच्या तेजाने शोभून निघाले होते.
मैत्र्या तया समतया परया च शान्त्या सत्प्रज्ञया मुदितया कृपया श्रिया च । युक्तो मुनिस् सकलसङ्गविमुक्तचेता विन्ध्ये सरित्तटगतो दिनम् एव रेमे
मैत्री, समता, श्रेष्ठ शांती, खरी बुद्धी, आनंद, दया आणि समृद्धी यांनी युक्त असा तो ऋषी, सर्व आसक्तींपासून मुक्त मनाने, विंध्य पर्वतातल्या नदीच्या काठावर त्या दिवसापुरता आनंदाने रमला.
दिनान्ते स समाधातुं पुनर् एव मनो मुनिः । विवेश काञ्चिद् विततां विजनां विन्ध्यकन्दराम्
दिवसाच्या शेवटी तो ऋषी पुन्हा एकदा ध्यानात मग्न झाला आणि आपलं मन दूरवरच्या, प्रशस्त अशा विंध्य पर्वतातील एकांत गुहेत ओढून घेतलं.
तद् एवाथानुसन्धानम् अत्यजत् समम् इन्द्रियैः । चेतसा कथयाम् आस दृष्टलोकपरावरः
मग त्याने आपली जिज्ञासा आणि इंद्रिये दोन्ही मागे घेतली आणि ज्याचं मन जगाच्या बाह्य आणि अंतरंग स्वरूपाला समजलं आहे, अशा स्थितीत तो मनाशी विचार करू लागला.
पूर्वम् एवेन्द्रियगणो मया परिहृतस् स्फुटम् । इदानीं चिन्तया नार्थः पुनर् विततया मम
पूर्वी मी आपली सर्व इंद्रिये स्पष्टपणे आवरली होती; आता, पुन्हा पुन्हा विचार करत राहण्यात काहीच अर्थ उरलेला नाही.
अस्ति नास्तीति कलनां भङ्क्त्वा मृद्वीं लताम् इव । शेषे तु बद्धसंस्थानं तिष्ठाम्य् अचलशृङ्गवत्
'आहे' की 'नाही' या कल्पनांचा नाजूक वेल तोडून टाकला आहे; आता मी डोंगराच्या कडेसारखा स्थिर आणि अढळ राहिलो आहे.
उदितो ऽस्तङ्गत इव स्वस्तङ्गत इवोदितः । समस् समरसाभासस् तिष्ठामि स्वस्थतां गतः
मी असा उभा आहे की जणू काही उगवलेलो असूनही मावळलो आहे, किंवा मावळलेलो असूनही पुन्हा उगवतो आहे. सर्व अवस्थांमध्ये मी समतेने, एकसारखा भासतो, कारण मी मनःशांती मिळवली आहे.
प्रबुद्धो ऽपि सुषुप्तस्थस् सुषुप्तस्थः प्रबुद्धवान् । तुर्यम् आलम्ब्य कार्यान्तं तिष्ठामि स्तम्भितस्थितिः
मी जागा असूनही गाढ झोपेत आहे, आणि गाढ झोपेत असूनही जागा आहे. त्या चौथ्या अवस्थेला धरून, सर्व कृती संपेपर्यंत मी हलचल न करता स्थिर राहतो.
स्थिरस् स्थाणुर् इवैकान्ते स्वान्तान्ते सर्वतस् स्थिते । सत्त्वसामान्यसाम्ये हि तिष्ठाम्य् अपगतामयः
मी एकाकी स्थळी स्थिर, खांबासारखा हलत नाही, आणि माझे अंतरात्मा सर्वत्र स्थिर आहे. मी शुद्ध स्वरूपाच्या समतेत, सर्व दुःखांपासून मुक्त राहतो.
इति सञ्चिन्त्य स ध्याने पुनस् तस्थौ दिनानि षट् । ततः प्रबोधम् आपन्नः क्षणसुप्त इवाध्वगः
अशा प्रकारे विचार करत तो ध्यानात रमला आणि सहा दिवस तसाच बसून राहिला. नंतर, जणू एखादा प्रवासी थोडा वेळ झोपून जागा होतो, तसा तो पूर्णपणे जागृत झाला.
एवंसिद्धस् स भगवान् वीतहव्यो महातपाः । विजहार चिरं कालं जीवन्मुक्ततया तया
अशा प्रकारे सिद्ध झाल्यावर, पूज्य वीतहव्य, ज्यांनी मोठ्या तपाने जीवन घडवले होते, त्यांनी जिवंत असतानाच मुक्तीची अवस्था अनुभवली आणि खूप काळ आनंदाने जगले.
वस्तु नाभिननन्दासौ न निनिन्द कदाचन । न जगाम तथोद्वेगं न च हर्षम् अवाप ह
त्यांनी कधीही कोणत्याही वस्तूचा आनंद घेतला नाही किंवा निंदा केली नाही; त्यांना कधीही मनात खिन्नता आली नाही, किंवा विशेष आनंदही मिळाला नाही.