शठेन भवता दीर्घं कालं देहगृहं मम । उपरुद्धम् अभूत् पूर्वं साधुसंसर्गवर्जितम्
कपटी मन, तुझ्यामुळे माझं हे देहरूपाचं घर खूप काळ अडवलं गेलं, कारण त्यात सत्पुरुषांचा संग नव्हता.
जडे प्रेतसमाकारे गते त्वयि मनश्शठे । सर्वसज्जनसंसेव्यं इदं देहगृहं स्थितम्
हे कपटी मन, जेव्हा तू अगदी जड आणि प्रेतासारखं होतं, तेव्हा हे शरीराचं घर सर्व सज्जनांच्या सेवेसाठी उरून राहतं.
पूर्वम् एवासि नास्य् एव सम्प्रत्य् अपि जडं शठम् । न भविष्यसि चेदानीं किं वेताल न लज्जसे
तू कधीच या शरीराचा खरा नव्हतास, आणि आत्ताही नाहीस; जड आणि कपटी आहेस. आता तरी थांबणार नाहीस का, वेताळा? तुला लाज वाटत नाही का?
सह तृष्णापिशाचीभिस् सह कोपादिगुह्यकैः । निर्गच्छ चित्तवेताल शरीरसदनान् मम
माझ्या शरीराच्या घरातून, मनाच्या वेताळा, तृष्णेच्या पिशाच्चांसोबत आणि रागादी गुह्यकांसोबत बाहेर पड.
दिष्ट्या विवेकमन्त्रेण निर्गतो देहमन्दिरात् । प्रमत्तचित्तवेतालः कुवृकः कन्दराद् इव
सुदैवाने, विवेकाच्या मंत्रामुळे, बेफिकीर मनाचा वेताळ शरीराच्या मंदिरातून निघून गेला, जसा एखादा वाईट वाघ गुहेतून बाहेर पडतो.
अहो नु चित्रं सुमहज् जडेन क्षणभङ्गिना । मनश्शठेन सर्वो ऽयं नीतो विवशतां जनः
अगदी आश्चर्यकारक आणि मोठं आहे! या जड, क्षणभर टिकणाऱ्या, कपटी मनामुळे सगळे लोक अगदी असहाय्य झाले आहेत.
कस् ते पराक्रमः किं ते बलं कस् ते समाश्रयः । यदि वल्गसि माम् एव जनतां बाधसे तथा
तुझं सामर्थ्य काय, तुझी ताकद काय, आणि तुझा आधार कोणता? जर तू माझ्यावर तुटून पडतोस, तर इतर लोकांनाही तसंच त्रास देतोस.
शठात्मैवासि न मया दीनचित्तक मार्यसे । मृतम् इत्य् अवबुद्धं त्वम् अद्य केवलम् अज्ञ हे
तू फक्त कपटी मनच आहेस, मी तुला जिंकू शकलो नाही, हे दु:खी मन; आज मला कळलं की, अज्ञानी, तू आता मेला आहेस.
एतावन्तम् अहं कालं त्वां ज्ञात्वा जीवदास्थितम् । क्लिष्टः प्रभूतभङ्गासु चिरं संसृतिरात्रिषु
एवढ्या काळापासून मी तुला जिवंत आहेस असं समजत होतो; या जन्ममरणाच्या रात्रींमध्ये मी खूप त्रास सहन केला, वारंवार तुटक अनुभवले.
चित्तं मृतं हि नास्तीह त्व् इत्य् अद्यावगतं मया । तेन त्वदाशां सन्त्यज्य तिष्ठाम्य् आत्मनि केवलः
आज मला खरेच उमगले आहे की, मन हे येथे मरण पावलेले नाहीच; म्हणून मी त्याच्यावरील आशा सोडून, फक्त स्वतःमध्येच स्थिर राहतो.
दिष्ट्या चित्तं मृतम् इति ज्ञातम् अद्य मया स्वयम् । न शठेन समं नीतं समग्रं जीवितं निजम्
सुदैवाने, आज मला स्वतःला कळले की मन मरण पावले आहे; त्या कपटी मनाच्या संगतीत माझे संपूर्ण आयुष्य गेले नाही.
उत्सार्य देहसदनान् मनश्शठम् अहं क्षणात् । अयं स्वस्थस् स्थितो ऽस्म्य् अन्तर्वेतालपरिवर्जितः
क्षणातच मी या देहाच्या घरातून कपटी मनाला दूर केले आणि आता मी अंतःकरणात शांत, मनाच्या भुतांच्या त्रासापासून मुक्त असा उभा आहे.
चित्तवेताललब्धेन चिरं कालं मयोद्धताः । कृता विकारा विविधास् स्वयं कृत्वा हसामि यान्
मनाच्या भुताच्या प्रभावाखाली मी खूप काळ अस्वस्थ होतो आणि अनेक प्रकारचे विकार निर्माण केले; आता ते सर्व मी केले आहेत हे पाहून मी स्वतःच त्यावर हसतो.
चिरान् निपतितो दिष्ट्या विचारासिवराङ्कितः । हृद्गेहाच् चित्तवेतालस् तालोत्तालसमुन्नतिः
शुभेच्छेने, विचाररूपी तलवारीने छिन्न झालेला मनाचा भुतकाळ अखेर हृदयाच्या घरातून खाली पडला आहे, त्याच्या सगळ्या गोंधळासह.
प्रशान्तचित्तवेताले पवित्रां पदवीं गते । दिष्ट्या शरीरनगरे सुखं तिष्ठामि केवलः
मनाचा भुतकाळ शांत झाला, पवित्र मार्ग गाठला, आणि या सौभाग्याने मी आता शरीररूपी नगरीत एकटा आणि सुखाने राहतो आहे.
मृतं मनो मृताश् चिन्ता मृतो ऽहङ्कारराक्षसः । विचारमन्त्रेण समस् स्वस्थस् तिष्ठामि केवलः
मन मरण पावले, चिंता संपल्या, अहंकाररूपी राक्षसही नाहीसा झाला; विचाररूपी मंत्राने मी शांत, स्वस्थ आणि एकटा राहतो आहे.
किं मनो मे ममाशाः काः को मे ऽहङ्कारको भवेत् । दिष्ट्या व्यर्थं कलत्रं मे नष्टम् एतद् अशेषतः
माझ्यासाठी मन म्हणजे काय? मला कोणत्या इच्छा आहेत? माझा अहंकार निर्माण करणारा कोण आहे? या सगळ्या खोट्या गोष्टी सौभाग्याने पूर्णपणे नष्ट झाल्या आहेत.
एकस्मै कृतकृत्याय नित्याय विमलात्मने । निर्विकल्पचिदाख्याय मह्यम् एव नमो नमः
त्या एकाच मला पुन्हा पुन्हा नमस्कार असो, जो सर्व काही साध्य केलेला, शाश्वत, निर्मळ स्वभावाचा आणि अखंड चैतन्य म्हणून ओळखला जातो.
न ममाशा न कर्माणि न संसारो न कर्तृता । न भोक्तृता न देहो मे मह्यम् एव नमो नमः
माझ्या ठिकाणी कोणतीही इच्छा नाही, कोणतेही कर्म नाही, संसार नाही, कर्तेपणा नाही, भोक्तेपणा नाही, आणि देहही नाही—त्या माझ्या स्वतःलाच नमस्कार असो.
नाहम् आत्मा न चाकाशो न चैवायम् अहं स्वयम् । मम नास्ति व्यवच्छेदो मह्यम् एव नमो नमः
मी आत्मा नाही, आकाश नाही, आणि हे 'मी' देखील नाही; माझ्या ठिकाणी कोणतीही मर्यादा नाही—त्या माझ्या स्वतःलाच नमस्कार असो.
नीरूपाय निराख्याय प्रकाशायामलात्मने । स्वयम् आत्मैकसंस्थाय मह्यम् एव नमो नमः
जो निराकार, वर्णन करता येणार नाही असा, तेजस्वी, निर्मळ स्वभावाचा आणि स्वतःच्याच स्वरूपात स्थिर आहे, त्या माझ्या स्वतःलाच नमस्कार असो.
निर्विकाराय नित्याय निरंशाय निरात्मने । सर्वस्मै सर्वकार्याय मह्यम् एव नमो नमः
जो कायम एकसारखा, बदल न होणारा, अखंड, कोणत्याही भागांशिवाय, स्वतःपणाशिवाय, सर्वत्र व्यापलेला आणि सर्व क्रियांचा मूळ आहे, अशा स्वतःलाच मी पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो.
समां सर्वगतां सूक्ष्मां जगदेकप्रकाशिनीम् । सत्ताम् उपागतो ऽस्म्य् अन्तर् मह्यम् एव नमो नमः
सर्वत्र समान, सर्वव्यापी, अती सूक्ष्म आणि संपूर्ण जग प्रकाशित करणाऱ्या त्या अस्तित्वाला मी माझ्या अंतर्यात प्राप्त झालो आहे—त्या स्वतःलाच मी पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो.
साद्रिद्यूर्वीनदीशाङ्गं नाहम् एवाहम् एव वा । जगत् सर्वपदार्थाढ्यं मह्यम् एव नमो नमः
मी पर्वत, पृथ्वी, नदी, दिशा यांचे अवयव असलेला नाही, किंवा मी स्वतःही नाही; हे जग आणि त्यातील सर्व वस्तूंनी भरलेले असले तरी, त्या स्वतःलाच मी पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो.
व्यपगतमननं शमाभिरामं प्रकटितविश्वम् अविश्वम् अप्य् अनन्तम् । स्वयम् अजम् अजरं गुणाद् अतीतं वपुर् अहम् अच्युतम् ऐश्वरं नमामि
ज्याच्या मनात कोणतेही विचार राहत नाहीत, शांततेत आनंद देणारा, जग म्हणून प्रकट होणारा पण प्रत्यक्षात जग नसलेला, अनंत, अजन्मा, वृद्धत्वरहित, गुणांपलीकडचा, अविनाशी आणि सर्वशक्तिमान असा स्वतःचा जो खरा स्वरूप आहे, त्याला मी नमस्कार करतो.
एवं विचार्य बुद्ध्यान्तः पुनर् इत्थं विचार्यते । तत्त्वविद्भिर् महाबाहो ज्ञेय आत्मा महात्मभिः
असं मनानं विचार करून, पुन्हा असं वाटतं — हे महाबाहो, सत्य जाणणाऱ्यांनी, मोठ्या मनाच्या लोकांनी आत्मा ओळखावा.
आत्मैवेदं जगद् इति सत्यं चित्तेन मार्जितम् । उत्थितं स्यात् कुतश् चित्तम् अहो चित्रम् अवस्तु यत्
हे जग म्हणजे आत्माच आहे — हे खरं, मनाने शुद्ध झालेलं. पण मन कुठून येतं? खरंच, जे वस्तू नाही असं काही तरी किती अद्भुत आहे!
अविद्यात्वाद् अचित्त्वाच् च समायात्वात् सदैव हि । मृतं नास्त्य् एव वा चित्तं भ्रमाद् अन्यत् खपुष्पवत्
अज्ञानामुळे, मन नसल्यामुळे आणि माया असल्यामुळे, मन कधीच खरं अस्तित्वात नसतं; ते फक्त भ्रम आहे, जसं आकाशात फूल नसतं.
सिद्धस् स्थाणुपरिस्पन्दो नौगतस्य यथा शिशोः । अबुद्धस्य न बुद्धस्य तथा चित्तम् असन्मयम्
सिद्ध पुरुषाचं मन स्थिर असतं, जसं झाडाभोवती शांतता असते किंवा एखादं मूल अजून होडीत चढलेलं नसतं तसं. ज्याला जागृती नाही त्याचं मन असत्याचं बनलेलं असतं, जागृताला तसं नसतं.
मौर्ख्यमोहभ्रमे शान्ते चित्तं नोपलभामहे । चक्रारोहभ्रमस्यान्ते पर्वतस्पन्दनं यथा
मूर्खपणा, मोह आणि गोंधळ शांत झाल्यावर आपल्याला मन जाणवत नाही, जसं फिरत्या चाकाचा भास संपला की पर्वताची हालचाल उरलेली नसते.