कदाचित् परिघस्याभूद् अकाण्डं मण्डले महत् । कल्पान्त इव संसारे प्रजादुष्कृतदोषजम्
एकदा परिघाच्या राज्यावर मोठं आणि अचानक संकट आलं, जणू सृष्टीच्या शेवटी जसं होतं तसं, प्रजाजनांच्या वाईट कर्मांमुळे ते ओढवलं.
विनेशुर् जनतास् तत्र बह्व्यः क्षुत्क्षतजीविताः । ज्वलिते विपिने वह्नौ यथा भूतपरम्पराः
त्या ठिकाणी अनेक लोक उपासमारीने मरून गेले, जसं पेटलेल्या जंगलात एकामागोमाग एक प्राणी जळून जातात.
तद्दुःखं परिघो दृष्ट्वा विषादम् अतुलं ययौ । तत्याज चाखिलं राज्यं दग्धं ग्रामम् इवाध्वगः
ते दुःख पाहून परिघाला मोठा नैराश्य आलं आणि त्याने जळलेल्या गावासारखं आपलं सगळं राज्य सोडून दिलं.
प्रजानाशप्रतीकारेष्व् असमर्थो विरागवान् । जगाम विपिनं कर्तुं तपो जिनमुनीन्द्रवत्
आपल्या लोकांचा नाश थांबवायला असमर्थ असूनही, त्याच्या मनात विरक्ती होती. म्हणून तो जंगलीत गेला, जसा जिनमुनींप्रमाणे तप करण्यासाठी.
पौराणाम् अपरिज्ञातः कस्मिंश्चिद् दूरकानने । स उवास विरक्तात्मा लोकान्तर इवापरे
नगरातील लोकांना न कळता, तो कुठल्यातरी दूरच्या जंगलात राहू लागला. त्याचे मन सर्व आसक्तींपासून मोकळे होते, जणू तो दुसऱ्याच जगात वावरत होता.
तपश् चरञ् शान्तमतिर् दान्तः कन्दरमन्दिरः । स्वयं शीर्णानि शुष्काणि तत्र पर्णान्य् अभक्षयत्
तो शांतचित्ताने, संयमित राहून, एका गुहेत तप करत होता. तिथे तो स्वतःच पडलेली व सुकलेली पाने खायचा.
चिरं हुताशवच् छुष्कपर्णान्य् एवाथ भक्षयन् । पर्णाद इति नामासौ प्राप मध्ये तपस्विनाम्
खूप काळ तो फक्त सुकलेली पानेच खात राहिला, जणू अग्नी जसा इंधन जाळतो तसा. त्यामुळे सर्व तपस्वींमध्ये त्याला 'पर्णाद'—पाने खाणारा—असं नाव मिळालं.
ततः प्रभृति पर्णादनामा राजर्षिसत्तमः । जम्बुद्वीपे बभूवासौ विख्यातो मुनिसद्मसु
त्या वेळेपासून पर्णाद नावाचा तो श्रेष्ठ राजर्षी, जंबुद्वीपात सर्वत्र ऋषींच्या आश्रमांत प्रसिद्ध झाला.
ततो वर्षसहस्रेण तपसा दारुणात्मना । प्रापद् अभ्यासवशतो ज्ञानम् आत्मप्रसादजम्
मग, हजार वर्षे कठोर तप करून आणि सातत्याने साधना केल्यामुळे त्याला स्वतःच्या मनःशांतीतून उत्पन्न होणारे ज्ञान मिळाले.
बभूव विगतद्वन्द्वो नीरागस् समदर्शनः । निरीहो निरनुक्रोशो जीवन्मुक्तः प्रबुद्धधीः
तो द्वंद्वांपासून मुक्त, आसक्तिरहित, सर्वांना समदृष्टीने पाहणारा, उदासीन, कोणत्याही गोष्टीचा मोह किंवा दया नसलेला, जिवंतपणी मुक्त आणि जागृत बुद्धीचा झाला.
विजहार यथाकामं त्रिलोकीमठिकाम् इमाम् । सिद्धसाध्यैस् समं साधो सहंसो ऽलिर् इवाब्जिनीम्
तो या त्रैलोक्यांत जिथे हवे तिथे, सिद्ध आणि साध्य लोकांसोबत, कमळाच्या तलावात हंस आणि मधमाशा जसे विहरतात तसे, मुक्तपणे फिरू लागला.
एकदा तस्य सदनं हेमचूडमहीपतेः । प्राप रत्नविनिर्माणं मेरोश् शृङ्गम् इवापरम्
एकदा हेमचूड राजाचा रत्नांनी सजवलेला राजवाडा, मेरू पर्वताच्या दुसऱ्या शिखरासारखा भासू लागला.
ते तत्र प्राक्तने मित्रे पूजाम् अकुरुतां मिथः । पूर्णां विज्ञातविज्ञेयौ मौर्ख्यगर्ताद् विनिर्गते
ते दोघे जुने मित्र तिथे एकमेकांची मनापासून पूजा करू लागले, कारण दोघांनीही पूर्ण ज्ञान मिळवले होते आणि अज्ञानाच्या गर्तेतून बाहेर आले होते.
अहो नु मम कल्याणैः फलितं बत पावनैः । सम्प्राप्तवान् अहं यत् त्वाम् इत्य् अन्योऽन्यम् अथोचतुः
अरे, माझ्या पुण्याईचे फळ आज मिळाले, कारण मी तुला भेटायला आलो आहे—असे ते एकमेकांना म्हणाले.
आलिङ्गितशरीरौ ताव् अन्योऽन्यानिन्दिताकृती । एकासने विविशतुश् चन्द्रार्काव् इव भूधरे
ते दोघे एकमेकांना मिठी मारून, कुठलाही दोष नसलेल्या आपल्या रूपांसह, एकाच आसनावर बसले, जणू काही चंद्र आणि सूर्य पर्वतावर एकत्र आले आहेत.
परमानन्दम् आयातं चेतस् त्वद्दर्शनेन मे । चन्द्रबिम्ब इवोन्मग्नम् अन्तश्शीतलतां गतम्
तुझं दर्शन झाल्यावर माझ्या मनाला अत्यंत आनंद मिळाला आहे, जणू काही चंद्राचं पूर्ण बिंब पाण्यात बुडालं तरी त्याची आतली शीतलता पुन्हा मिळते.
अकृत्रिमं सुहृत्प्रेम वियोगे शतशाखताम् । प्रयाति पल्वलतटे छिन्नरूढ इव द्रुमः
खऱ्या मैत्रीचं प्रेम वेगळं झाल्यावर शेकडो फांद्यांसारखं पसरतं, जसं नदीकाठी असलेलं झाड छाटलं तरी नवी पालवी फुटते.
विस्रब्धांस् तान् कथालापांस् ता लीलास् तच् च चेष्टितम् । संस्मृत्य प्राक्तनं साधो हृष्याम्य् एव पुनः पुनः
त्या मोकळ्या गप्पा, खेळकर लीला आणि पूर्वीच्या आठवणी आठवून, हे सज्जना, माझं मन पुन्हा पुन्हा आनंदित होतं.
ज्ञानम् एतन् मया प्राप्तं त्वया ज्ञानं यथानघ । माण्डव्यस्य प्रसादेन परमात्मप्रसादजम्
हे ज्ञान मला तुझ्या माध्यमातून मिळालं, जसं तुला पापरहित मांडव्याच्या कृपेने आणि परमात्म्याच्या कृपेने ज्ञान मिळालं.
अद्य कच्चिद् अदुःखस् त्वं कच्चिद् विश्रान्तवान् असि । परमे कारणे मेराव् इव भूमण्डलाधिप
आज तू दुःखरहित आहेस ना? तू सर्वश्रेष्ठ कारणात, जसा मेरू पर्वतावर पृथ्वीचा राजा विश्रांती घेतो, तशी विश्रांती तुला मिळाली आहे का?
कच्चित् परमकल्याण स्वात्मारामतया तव । प्रसादो जायते चित्ते शरदीव सरोऽम्भसि
हे अत्यंत शुभस्वरूपा, तुझ्या मनाला स्वतःच्या आनंदात, जसा शरद ऋतूत तळ्याचं पाणी शांत असतं, तशी शांती मिळते आहे का?
कच्चित् करोषि समया सुप्रसन्नगभीरया । दृष्ट्या सुभग कार्याणि कार्याण्य् एव नराधिप
हे भाग्यवान राजन, तू तुझ्या स्पष्ट आणि खोल दृष्टीने योग्य वेळी उत्तम कृत्ये करतोस ना?
निराधिव्याधयो धीराः कच्चित् सम्पन्नशालयः । जनतास् तव देशेषु तिष्ठन्ति विगतज्वरम्
तुझ्या देशात शहाणे लोक रोगरहित आणि चिंता नसलेले आहेत ना? त्यांची घरं समृद्ध आहेत आणि तुझ्या प्रजेला कोणताही त्रास नाही ना?
कच्चिद् उद्दामफलिनी फलिनीव लतानता । धरा तव फलापूरैर् भृशं धारयति प्रजाः
तुझी धरती भरपूर फळांनी लगडलेल्या वेलीसारखी, आपल्या फळांनी लोकांना भरभरून पोसते आहे का?
कच्चित् तव दिगन्तेषु चन्द्रस्येवांशुपञ्जरम् । तुषारनिकराकारं प्रसृतं पावनं यशः
तुझं निर्मळ कीर्ती चंद्राच्या शीतल किरणांसारखी, सर्व दिशांना शुभ्र हिमाच्या चमकासारखी पसरली आहे का?
कच्चिद् गुणशतैर् एता दिशो निर्विवरीकृताः । त्वया सरोऽम्भसा बन्धो बिसानाम् इव भित्तयः
तुझ्या शेकडो गुणांनी, जसं तळ्यातलं पाणी कमळाच्या देठांमधले सगळे जागा भरून टाकतं, तसं सर्व दिशा गुणांनी भरून गेल्या आहेत का?
कच्चित् कलमकेदारकोणस्थाणुषु हर्षुलाः । प्रतिग्रामं कुमार्यस् ते गायन्त्य् आनन्ददं यशः
फुललेल्या केळीच्या शेतांच्या कडेला उभ्या असलेल्या आनंदी तरुणी, प्रत्येक गावात तुझं आनंद देणारं कीर्तन गातात का?
कुशलं तव धान्येषु धनेषु विभवेषु च । भृत्येष्व् अथ कलत्रेषु पुत्रेषु नगरेषु च
तुझ्याकडे धान्य, संपत्ती, ऐश्वर्य, नोकर, पत्नी, मुले आणि शहर या सर्व गोष्टी सुखरूप आहेत ना?
आधिव्याधिविहीनेयं कच्चित् कायलता तव । फलं फलति पुण्याख्यं यद् इहामुत्र चोदितम्
तुझे शरीर आजार आणि वेदना यांपासून मुक्त आहे ना? या जगात आणि पुढच्या जन्मात पुण्य म्हणून जे फळ सांगितले आहे, ते तुला मिळत आहे ना?
आपातरमणीयेषु पर्यन्तात्यन्तवैरिषु । कच्चिद् विषयसर्पेषु सविरागं मनस् तव
जे विषय सुरुवातीला मनाला आनंद देतात पण शेवटी मोठे शत्रू ठरतात, अशा विषयांच्या सापांमध्ये तुझे मन विरक्त राहते का?