वेदवेदान्तसिद्धान्ततर्कपौराणगीतिभिः । यो गीतस् स कथं ह्य् आत्मा विज्ञातो याति विस्मृतिम्
जो वेद, वेदान्त, तर्क, पुराण आणि गीतेतील सिद्धांतांनी गातो, त्याने एकदा स्वतःला ओळखलं की, तो विसरू कसा शकतो?
सैवेह देव भोगाली सुभगापीयम् अद्य मे । अन्तर् न स्वदते स्वच्छे त्वयि दृष्टे परापरे
हे दैवी, आज हे सर्व सुखाचे वैभव मला मनापासून आवडते; पण आतून त्यात गोडी वाटत नाही, कारण तुझ्या या निर्मळ आणि सर्वोच्च रूपाचा मला अनुभव आला आहे.
त्वया विमलदीपेन भानुः प्रकटतां गतः । त्वया शीततुषारेण चन्द्रश् शिशिरतां गतः
तुझ्या निर्मळ प्रकाशामुळे सूर्य उजळून निघतो; तुझ्या शीतलतेमुळे चंद्र शांत आणि गारवा देणारा होतो.
त्वयैते गुरवश् शैलास् त्वयैते द्युचरा धृताः । त्वयैवेयं धरा धीरा त्वयैवाम्बरम् अम्बरम्
हे भव्य पर्वत तुझ्यामुळे उभे आहेत; हे आकाशातील जीव तुझ्यामुळे टिकून आहेत; ही स्थिर पृथ्वी तुझ्यामुळेच आहे; आणि आकाश आकाश म्हणून ओळखले जाते तेही तुझ्यामुळेच.
दिष्ट्या मत्ताम् असि प्राप्तो दिष्ट्या त्वत्ताम् अहं गतः । अहं त्वं त्वम् अहं देव दिष्ट्या भेदो ऽस्ति नावयोः
भाग्याने तू या आनंदात पोहोचलीस, आणि भाग्याने मी तुला मिळालो. मी म्हणजे तूच, आणि तू म्हणजे मीच, हे दैवी; आपल्या दोघांत कोणताही भेद नाही, हेही भाग्यानेच घडले.
अहं त्वम् इति शब्दाभ्यां पर्यायाभ्यां महात्मनः । तव वा मम वा साधो सम्पृक्ताभ्यां नमो नमः
हे महात्मा, 'मी' आणि 'तू' या परस्पर बदलता येणाऱ्या शब्दांनी ज्याचे वर्णन होते, त्या तुझ्या किंवा माझ्या स्वरूपाला, जे एकरूप झाले आहे, मी पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो.
नमो मह्यम् अनन्ताय निरहङ्काररूपिणे । नमो मह्यम् अरूपाय नमश् शमनसद्मने
माझ्या त्या अनंत, अहंकाररहित स्वरूपाला नमस्कार. माझ्या त्या निराकार, शांततेचे निवासस्थान असलेल्या स्वरूपाला नमस्कार.
मय्य् आत्मनि समे स्वच्छे साक्षिभूते निराकृतौ । दिक्कालाद्यनवच्छिन्ने स्वात्मन्य् एवेह तिष्ठति
माझ्या या आत्म्यात, जो सम, निर्मळ, साक्षीभावाने असलेला, निराकार आणि दिशा, काळ यांसारख्या कोणत्याही गोष्टींनी मर्यादित नसलेला आहे—इथे फक्त माझे स्वतःचेच स्वरूप वास करते.
मनः प्रक्षोभम् आयाति स्फुरन्तीन्द्रियसंविदः । शक्तिर् उल्लसति स्फारा प्राणापानप्रवाहिनी
मन अस्वस्थ होते; इंद्रियांची जाणीव चमकून उठते; प्राण आणि अपान यांच्या प्रवाहाला चालना देणारी शक्ती मोठ्या प्रमाणात प्रकट होते.
वहन्ति देहयन्त्राणि कृष्टान्य् आशावरत्रया । चर्ममांसास्थिदिग्धानि मनस्सारथिमन्ति च
हे शरीर म्हणजे एक यंत्र आहे, ते इच्छेच्या तीन दोऱ्यांनी ओढले जाते. या यंत्रावर त्वचा, मांस आणि हाडे लावलेली आहेत, आणि मन हे त्याचे सारथी आहे.
अयं संविद्वपुर् अहं न क्वचिन् न कृतास्पदः । देहः पततु वोदेतु स्वयाभिमतयेच्छया
ही जाणीव म्हणजेच मी आहे, ती कुठेच स्थिर राहत नाही; शरीर पडो वा उडो, ते जशी इच्छा असेल तशी वागू दे.
चिराद् अहम् अहं जातस् स्वात्मलाभश् चिराद् अयम् । चिराद् उपशमं यामि कल्पस्यान्ते जगद् यथा
खूप काळानंतर मी खऱ्या अर्थाने 'मी' झालो आहे; खूप दिवसांनी मला माझे खरे स्वरूप मिळाले आहे; आता मी शांततेत जातो, जसे कल्पाच्या शेवटी जग शांत होते.
चिरात् संसारगामित्वाद् दीर्घसंसारवर्त्मनि । विश्रान्तो ऽस्मि चिरश्रान्तः कल्पस्यान्त इवानिलः
खूप काळ संसाराच्या लांब वाटेवर भटकत होतो; आता मी या दीर्घ श्रमातून विश्रांती घेतली आहे, जसा कल्पाच्या शेवटी वारा थांबतो.
सर्वातीताय सर्वाय तुभ्यं मह्यं नमो नमः । तेभ्यो ऽपि च नमो ऽस्त्व् एव ये त्वां मां प्रवदन्ति वा
सर्वांना ओलांडणाऱ्या, सर्वांमध्ये असणाऱ्या, तुला आणि मलाही पुन्हा पुन्हा नमस्कार असो. आणि जे लोक तुझी किंवा माझी महती सांगतात, त्यांनाही नमस्कार असो.
अखिलानन्तसम्भोगा न स्पृष्टा दोषदृष्टिभिः । जयत्य् अकृतसम्भारा साक्षिता परमात्मनः
सर्व अनंत सुखांचा अनुभव न घेणारा, दोष किंवा त्यांची जाणीव ज्याला स्पर्शत नाही, कोणतीही तयारी न करता फक्त साक्षीभावाने राहणारा तो परमात्म्याचा साक्षी विजयशाली आहे.
आत्मन् पुष्प इवामोदश् शस्त्रपिण्ड इवानलः । तिले तैलम् इवास्मिंस् त्वं सर्वत्र वपुषि स्थितः
जसा फुलात सुगंध असतो, लाकडात अग्नी असतो, किंवा तीळात तेल असतं, तसंच तू प्रत्येक देहात सर्वत्र वास करतोस.
हंसि पासि ददासि त्वम् अवस्फूर्जसि वल्गसि । अनहङ्कृतिरूपो ऽपि चित्रेयं तव मायिता
तू मारतोस, रक्षण करतोस, देतोस, गडगडतोस, उडी मारतोस — तरीही तुझ्या स्वरूपात अहंकार नाही, पण तुझ्या या अद्भुत मायेमुळे हे सगळं घडतं.
जयसीश ज्वलद्दीप्तिस् सर्वम् उन्मीलयञ् जगत् । जयस्य् अपगतारम्भं जगद् भूयो निमीलयन्
जय हो प्रभू, तुझ्या तेजस्वी प्रकाशाने सारा संसार उजळून टाकणाऱ्या! आणि जय हो, सर्व कृती मागे घेऊन पुन्हा जग बंद करणाऱ्या तुझ्या रूपाला!
परमाणोस् तवैवान्तर् इदं संसारमण्डलम् । वटश् च वटधानायां बभूवास्ति भविष्यति
तुझ्या अगदी लहान कणातही हा सारा संसाराचा गोळा आहे; जसा वडाच्या बीजात वडाचे झाड होते, आहे आणि होणार आहे.
हयद्विपरथाकारैर् यद्वत् खे दृश्यते ऽम्बुदः । तद्वद् आलक्ष्यसे देव पदार्थशतविभ्रमैः
जसा आकाशातील ढग घोडे, हत्ती, रथ अशा वेगवेगळ्या रूपात दिसतो, तसाच प्रभू, तूही असंख्य वस्तूंच्या भ्रमात दिसतोस.
भवानां भूरिभङ्गानाम् अभावाय भवाधिपः । भव भावविमुक्तात्मा भावाभावबहिष्कृतः
अनेक रूपांच्या नाशासाठी तूच या सृष्टीचा स्वामी आहेस; सर्व अवस्थांपासून मुक्त असलेला, असणे आणि नसणे या दोन्हींपासून दूर असलेला आत्मा म्हणून तूच असावास.
जहि मानं मदं कोपं कालुष्यं क्रूरतां तथा । न महान्तो निमज्जन्ति प्राकृते गुणसङ्कटे
अहंकार, गर्व, राग, मनाचा कलुषपणा आणि क्रूरता हे सगळं सोडून दे. मोठ्या मनाचे लोक साध्या गुणांच्या दलदलीत कधीच बुडत नाहीत.
प्राक्तनीर् दीर्घदौरात्म्यदशास् स्मृत्वा पुनः पुनः । को ऽहं किं तद् बभूवेति हस मुक्ताच्छटासितम्
पूर्वीचे ते दुःखद काळ पुन्हा पुन्हा आठव, आणि स्वतःला विचार, 'मी कोण होतो? ते काय होतं?'—आणि खरी मोकळी हसू चेहऱ्यावर आण.
ते प्रयातास् समारम्भा गतास् ते दग्धवासराः । येषु चिन्तानलज्वालाजालजीर्णो भवान् अभूत्
ते सगळे उद्योग गेले, ते दिवसही निघून गेले आणि जळून गेले, ज्यात तू चिंता आणि काळजीच्या आगीत होरपळला होतास.
अद्य त्वं देहनगरे राजा स्फारमनोरथः । न दुःखैर् गृह्यसे नापि सुखैर् व्योम करैर् इव
आज तू या देहरूपी नगरीचा राजा आहेस, मोठ्या इच्छा मनात आहेत; तुला ना दुःखं पकडतात, ना सुखं जखडतात, जसं आकाश सूर्य-चंद्राच्या किरणांनी स्पर्शलं जात नाही.
अद्येन्द्रियदुरश्वांस् त्वं जित्वा जितमनोगजः । भोगारीन् अभितो भङ्क्त्वा साम्राज्यम् अधितिष्ठसि
आज तू इंद्रियांच्या उधळ्या घोड्यांना वश केले आहेस, मनरूपी हत्तीला जिंकले आहेस आणि सर्व बाजूंनी भोगरूपी शत्रूंना मोडून टाकले आहेस, म्हणून तू राज्याचा खरा मालक झाला आहेस.
अपाराम्बरपान्थस् त्वम् अजस्रास्तमयोदयः । अवभासकरो नित्यं बहिर् अन्तश् च भास्करः
तू या अनंत आकाशाचा प्रवासी आहेस, तुझ्या उदयास्ताला कधीच अंत नाही; तू नेहमीच प्रकाशमान आहेस, बाहेर आणि आत दोन्हीकडे सूर्याप्रमाणे चमकत असतोस.
सर्वदैवासि संसुप्तश् शक्त्या संवेद्यसे विभो । भोगालोकनलीलार्थं कामिन्या कामुको यथा
सर्व देव झोपले असतानाही तू नेहमीच अस्तित्वात आहेस; तुझ्या शक्तीमुळे, हे प्रभो, आनंद आणि प्रकाशाच्या खेळासाठी, जशी प्रेयसी आपल्या प्रियकराला ओळखते तशीच तुझी ओळख होते.
दृक्क्षुद्राभिर् उपानीतं दूराद् रूपमधु त्वया । पीयते स्वीकृतं शक्त्या नेत्रवातायनस्थया
दृष्टीच्या मधमाशांनी दूरवरून आणलेले रूपरूपी मध तू डोळ्यांच्या खिडकीत बसून, तुझ्या शक्तीने स्वीकारून, आस्वादतोस.
ब्रह्माण्डकोटरोद्वान्ताः प्राणापानचरास् त्वया । गतागतैर् ब्रह्मपुरे सम्प्रेक्ष्यन्ते प्रतिक्षणम्
अनेक ब्रह्मांडांच्या कडा, ज्या तुझ्या श्वासोच्छ्वासाने ओलांडल्या जातात, त्या ब्रह्मपुरात प्रत्येक क्षणी येतात आणि जातात, आणि तू त्या पाहतोस.