न मे भोगस्थितौ वाञ्छा न च भोगविवर्जने । यद् आयाति तद् आयातु यत् प्रयाति प्रयातु तत्
मला सुख मिळावं अशी इच्छा नाही, आणि सुख नसलं तरीही काही फरक पडत नाही; जे येतंय ते यावं, जे जातंय ते जाऊ द्यावं.
सुखेषु मम नापेक्षा नोपेक्षा दुःखवृत्तिषु । सुखदुःखान्य् उपायान्तु यान्तु वाप्य् अहम् एषु कः
मला आनंद मिळेल अशी अपेक्षा नाही, आणि दुःख आलं तरी मी त्याकडे दुर्लक्ष करतो असंही नाही; सुख-दुःख येऊ देत किंवा जाऊ देत—त्यांच्याशी माझा काय संबंध?
वासना विविधा देहे त्व् अस्तं वोदयम् एव वा । प्रयान्तु नाहम् एतासु न चैता मम काश्चन
शरीरातल्या वेगवेगळ्या वासनांना जसं वाटेल तसं उगवू देत किंवा मावळू देत; मी त्यांच्यात नाही, आणि त्या कुठल्याच माझ्या नाहीत.
एतावन्तम् अहं कालम् अज्ञानरिपुणोरुणा । हृत्वा विवेकसर्वस्वम् एकान्तम् अवपोथितः
इतक्या काळापासून मी अज्ञान या बलवान शत्रूने वाहून नेला गेलो, विवेक पूर्णपणे हरवला आणि एकटेपणात फेकला गेलो.
वैष्णवेन प्रसादेन स्वसमुत्थेन चारुणा । इदानीं स्वं परिज्ञाय मयैष परिपोथितः
आता विष्णूच्या कृपेने आणि माझ्या स्वतःच्या शुद्ध प्रयत्नाने, माझे खरे स्वरूप ओळखून मी ते एकटेपण दूर केले आहे.
अहङ्कारपिशाचो ऽयं शरीरतरुकोटरात् । परावबोधमन्त्रेण मयेदानीम् अपाकृतः
हा अहंकाराचा राक्षस, शरीर या झाडाच्या पोकळीत राहणारा, मी आता सर्वोच्च समजुतीच्या मंत्राने दूर केला आहे.
निरहङ्कारयक्षो ऽयं मच्छरीरमहाद्रुमः । पुण्यताम् अलम् आयातः प्रफुल्त इव राजते
आता अहंकाररहित झाल्यावर, माझे हे शरीररूपी महान झाड पवित्रतेला पोहोचले असून, फुलल्यासारखे तेजाने उजळून निघाले आहे.
प्रशान्तमोहदारिद्र्यो दुराशादोषसङ्क्षये । विवेकधनसम्भारात् स्थितो ऽस्मि परमेश्वरः
मोहाचं दारिद्र्य शांत झालं, व्यर्थ इच्छांच्या दोषांचा नाश झाला, विवेकाचं धन मिळालं, म्हणून मी आता परब्रह्मस्वरूपात उभा आहे.
ज्ञातं ज्ञातव्यम् अखिलं दृष्टा द्रष्टव्यदृष्टयः । तत् प्राप्तम् अधुना येन न प्राप्यम् इह शिष्यते
जगात जे काही जाणण्यासारखं होतं ते सगळं मी जाणलं; जे काही पाहण्यासारखं होतं ते सगळं मी पाहिलं. आता मी असं काही मिळवलं आहे, की ज्यामुळे या जगात अजून काही मिळवायचं उरलेलं नाही.
दिष्ट्या दूरोज्झितानर्थाम् अपेतविषयोरगाम् । संशान्तमोहनीहारां शान्ताशामृगतृष्णिकाम्
सुदैवाने मी दुःखांपासून दूर आलो आहे, विषयांच्या सर्पांपासून मुक्त झालो आहे, मोहाचा धुंद धूर आणि इच्छा-आकांक्षेचं मृगजळ शांत झालं आहे.
रजोरहितसर्वाशां शीतलोपशमद्रुमाम् । प्राप्तो ऽस्मि विततां भूमिम् उन्नतां पारमार्थिकीम्
सर्व इच्छांच्या धुळीपासून मुक्त, शीतल आणि शांत अशा वृक्षासारख्या अवस्थेत, मी व्यापक आणि उन्नत अशी अंतिम सत्याची भूमी प्राप्त केली आहे.
स्तुत्या प्रणत्या विज्ञप्त्या शमेन नियमेन च । लब्धो ऽयं भगवान् आत्मा दृष्टश् चाधिगतस् स्फुटम्
स्तुती, नमस्कार, प्रार्थना, मनःशांती आणि नियम यांच्या सहाय्याने हा परमात्मा मिळवता येतो आणि स्पष्टपणे अनुभवता येतो.
अहङ्कारपदातीतश् चिरात् संस्मृतिम् आगतः । स्वभावो भगवान् आत्मा विष्णुर् ब्रह्म सनातनम्
अहंकाराच्या पलीकडे गेलेला हा स्वाभाविक, सनातन, परमात्मा — विष्णु, ब्रह्म — आता दीर्घकाळानंतर पुन्हा आठवणीत आला आहे.
इन्द्रियोरगगर्तेषु मरणश्वभ्रभूमिषु । तृष्णाकरञ्जकुञ्जेषु कामकोलाहलेषु च
इंद्रियांच्या खोल दरीत, मृत्यूच्या आणि अंधाराच्या प्रदेशात, तृष्णेच्या दाट झाडीत आणि इच्छांच्या गोंधळात,
वासनावनजालेषु जन्मकूपान्तरेषु च । दुःखदावाग्निदाहेषु दुष्कृताङ्गारभारिषु
वासनेच्या जाळ्यात, जन्माच्या खोल विहिरीत, दुःखाच्या प्रचंड आगीत आणि पापाच्या जड राखेत,
पातोत्पातदशालक्षैर् मज्जनोन्मज्जनभ्रमैः । आविर्भावतिरोभावैर् आशापाशविवेष्टनैः
अनेक संकटं आणि आपत्ती, बुडणं-उगवणं यांचा गोंधळ, दिसणं-लपणं अशा घडामोडी, आणि आशेच्या बंधनांनी मी गुंतलो होतो.
अहं चिरम् अहङ्कारद्विषा समवपोथितः । निशायाम् अल्पधैर्यात्मा पिशाचेनेव जङ्गले
मी फार काळ अहंकाररूपी शत्रूने चिरडला गेलो, माझं मन रात्रीच्या अंधारात घाबरट झालं होतं, जणू काही जंगलात एखाद्या पिशाच्चाने पछाडावं तसं.
स्वयम् एव त्वयेदानीं क्रियाशक्त्या स्वयैव हि । शौरिवाग्व्यपदेशेन विवेकश्रीर् विबोधिता
पण आता, तुझ्या स्वतःच्या कृतीच्या शक्तीने आणि शौरिरूप वाणीने, विवेकाची श्रीमंती जागी झाली आहे.
प्रबुद्धे भवतीशाने तम् अहङ्कारराक्षसम् । न पश्यामि विभो दीपे ज्वलिते तिमिरं यथा
जेव्हा परमेश्वर अंतर्यामी जागृत होतो, तेव्हा तो अहंकाररूपी राक्षस मला दिसत नाही, जसं दिवा लागला की अंधार नाहीसा होतो, तसं हे प्रभो.
तस्याहङ्कारयक्षस्य मनोविवरवासिनः । दीपस्येव प्रशान्तस्य न वेद्मि गतिम् ईश्वर
त्या अहंकार नावाच्या राक्षसाचा, जो मनाच्या गुहेत राहतो आणि ज्याचं अस्तित्व आता शांत झालेल्या दिव्यासारखं विझून गेलं आहे, त्याचा पुढे काय झाला हे मला माहीत नाही, हे ईश्वर.
दृष्ट एव त्वयीशाने पलायनपरायणः । सम्पन्नो मदहम्भावश् चौरस् सूर्योदये यथा
खरं सांगायचं तर, प्रभु, तुझं दर्शन होताच गर्व आणि अहंकाराचा चोर जसा सूर्य उगवल्यावर पळून जातो, तसाच लगेच निघून जातो.
असदभ्युत्थिते तस्मिन्न् अहङ्कारपिशाचके । शान्ते तिष्ठाम्य् अतिस्वस्थो निर्गोनास इव द्रुमः
तो खोटा अहंकाररूपी भूत शांत झाल्यावर, मी अगदी शांत आणि निर्धास्त राहतो, जणू काही फांद्या नसलेलं झाड जसं निवांत उभं असतं.
शाम्यामि परिनिर्वामि जागर्म्य् अस्मि प्रबोधवान् । तस्करेणावमुक्तो ऽस्मि निर्वृतो ऽस्मि चिराद् अयम्
आता मी शांत झालो आहे, पूर्णपणे निवळलो आहे, जागा आणि सजग आहे; त्या चोरट्याच्या तावडीतून सुटलो आणि खूप दिवसांनी खरी विश्रांती मिळाली आहे.
शैत्यम् अभ्यागतो ऽस्म्य् अन्तश् शान्ताशामृगतृष्णिकः । प्रावृडम्बुभरस्नातश् शान्तदाव इवाचलः
माझ्या अंतःकरणात आता शांतीचं गारवा आलं आहे, मृगजळासारखी व्यर्थ तृष्णा शांत झाली आहे. जसा पावसाळ्यातील पावसाने डोंगर धुऊन घेतो आणि त्यावरचा दावानळ शांत होतो, तशीच माझी स्थिती झाली आहे.
प्रमार्जिते ऽहम् इत्य् अस्मिन् पदे सार्थे विचारतः । को मोहः कानि दुःखानि काः कदाशाः क आतपः
‘मी पूर्णपणे शुद्ध झालो आहे’ या अवस्थेचा विचार करणाऱ्याला आता कोणता मोह उरतो, कोणती दुःखं राहतात, कोणत्या इच्छा येतात, किंवा कोणता ताप उरतो?
नरकस्वर्गमोक्षादिभ्रमास् सत्याम् अहङ्कृतौ । भित्ताव् एव प्रवर्तन्ते चित्रेहा न नभस्तले
नरक, स्वर्ग, मोक्ष आणि अशा इतर भ्रम फक्त अहंकार असताना निर्माण होतात; हे सगळे भिंतीवर उमटणाऱ्या चित्रांसारखे आहेत, आकाशात नाहीत.
अहङ्कारकलापीने चित्ते सारचमत्कृतिः । न राजते ऽंशुके म्लाने यथा कुङ्कुमरञ्जना
ज्याच्या मनात अहंकाराचा भर आहे, त्याला खरी गोडी किंवा आश्चर्य जाणवत नाही; जशी फिकट कापडावर कुंकवाचं रंग चांगला दिसत नाही, तसंच हे आहे.
निरहङ्कारजलदे तृष्णासारविवर्जिते । भाति चित्तशरद्व्योम्नि स्वच्छता कान्तिशालिनी
स्वतःच्या मनाच्या आकाशात, जिथे अहंकाराचं पाणी सुकलं आहे आणि इच्छा नावाचं काहीच उरलेलं नाही, तिथे शरद ऋतूच्या आकाशासारखी निर्मळ आणि तेजस्वी स्वच्छता चमकत असते.
निरहङ्कारपङ्काय सम्प्रसन्नान्तराय च । मह्यम् आनन्दसरसे तुभ्यम् आत्मन् नमो नमः
अहंकाराच्या चिखलापासून मुक्त आणि अंतःकरण शांत असलेल्या, आनंदाच्या सरोवरासारख्या माझ्या आत्मा, तुला मी पुन्हा पुन्हा वंदन करतो.
गताहङ्कारमेघाय शान्ताशादाववह्नये । मह्यम् आनन्दशैलाय विश्रान्ताय नमो नमः
जिथे अहंकाराचे ढग नाहीसे झाले आहेत आणि इच्छा जळून शांत झाली आहे, अशा विश्रांत, आनंदाच्या डोंगरासारख्या माझ्या आत्म्यास मी पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो.