मह्यं तुभ्यम् अनन्ताय तुभ्यं मह्यं शिवात्मने । नमो देवातिदेवाय पराय परमात्मने
माझ्या आणि तुझ्या—या दोघांच्या—अनंत स्वरूपाला, शुभ आत्म्यास, देवांपेक्षा श्रेष्ठ असलेल्या, परमात्म्याला नमस्कार.
गतघनम् इव पूर्णम् इन्दुबिम्बं गतकलनावरणं स्वम् एव रूपम् । स्ववपुषि मुदितं स्वयं स्वसंस्थं स्वयम् उदितं स्वरसं स्वयं नमामि
जसं निरभ्र चंद्रबिंब पूर्ण असतं, तसंच स्वरूप, कोणतीही कला किंवा आच्छादन नसलेलं, स्वतःच्या देहात आनंदी, स्वतःमध्ये स्थिर, स्वतःच प्रकट झालेलं आणि स्वतःच्या रसात न्हालेलं—त्याला मी नमस्कार करतो.
ॐ इत्य् आकारिताकारो विकारपरिवर्जितः । आत्मैवायं इदं सर्वं यत् किञ्चिज् जगतीगतम्
‘ॐ’ या नादातून प्रकटलेलं, सर्व विकारांपासून मुक्त असलेलं, हे सर्व जग—जे काही आहे ते—फक्त आत्माच आहे.
मेदोऽस्थिमांसमज्जासृगतीतो ऽप्य् एष चेतनः । अन्तरस्थो ऽपि सूर्यादीन् प्रकाशयति दीपकः
हा चेतना मेद, हाड, मांस आणि मज्जा यांच्याही पलीकडे असून, आतमध्ये असला तरी, सूर्य वगैरे सर्वांना दिव्यासारखी प्रकाश देतो.
उष्णीकरोति दहनं रसयत्य् अमृतो रसं । इन्द्रियानुभवान् भुङ्क्ते भोगान् इव महीपतिः
तो अग्नीप्रमाणे उष्णता देतो, अमृतासारखा रस अनुभवतो आणि राजा जसा सुखांचा आस्वाद घेतो तसा इंद्रियांचे अनुभव घेतो.
तिष्ठन्न् अपि हि नासीनो गच्छन्न् अपि न गच्छति । शान्तो ऽपि व्यवहारस्थः कुर्वन्न् अपि न लिप्यते
तो उभा असला तरी खरं तर उभा राहत नाही; बसला असला तरी बसत नाही; चालला असला तरी चालत नाही. शांत असूनही व्यवहारात राहतो; करत असला तरी त्याला काही चिकटत नाही.
पूर्वम् अद्य तथेदानीम् इहामुत्रोभयत्र च । पिहितो ऽपिहितो ऽप्य् एष समस् सर्वासु वृत्तिषु
पूर्वी, आत्ता किंवा नंतर; इथे, तिथे किंवा दोन्हीकडे; लपलेला असो किंवा उघड असो, हा सर्व अवस्थांमध्ये सारखाच राहतो.
उद्भवन्यग्भवाभावभावनाभिर् इतस् ततः । ब्रह्मादितृणपर्यन्तं जगद् आवर्तयन् स्थितः
निर्मिती, विलय आणि अनुपस्थिती या कल्पनांनी हे सर्वत्र, ब्रह्मापासून गवतापर्यंतचं जग फिरवत राहतं.
नित्यस्पन्दमयो नित्यम् अपि देवात् सदागतेः । स्थाणोर् अप्य् अक्रियो नित्यम् आकाशाद् अप्य् अलेपकः
हे नेहमीच हालचालीने भरलेलं असतं, तरीही कायम स्थिर राहतं; सतत निष्क्रिय, आणि आकाशापेक्षाही अधिक निर्मळ असतं.
मनांसि क्षोभयत्य् एष पल्लवान् इव मारुतः । वाहयत्य् अक्षपङ्क्तिं वा स्वाश्वालीम् इव सारथिः
हे वारा जसा पानं हलवतो तसं मनं हलवतं, आणि सारथी जसा आपल्या घोड्यांना चालवतो तसं इंद्रियांना चालवतं.
अतिदुःखितवद् देहगेहे कर्मकरस् सदा । सम्राड् इवात्मनि स्वास्थ्यसंस्थितो भोगभुग् विभुः
हे नेहमी शरीररूपी घरात कष्ट करणाऱ्या दुःखी माणसासारखं वागतं, पण स्वतःमध्ये सम्राटासारखं सुखात आणि सामर्थ्याने रममाण राहतं.
एष एव सदान्वेष्यस् स्तुत्यो ध्यातव्य एव च । जरामरणसम्मोहाद् अनेनोत्तीर्य गम्यते
हेच नेहमी शोधावं, गौरवावं आणि ध्यानात घ्यावं लागतं; याच्यामुळे वार्धक्य आणि मृत्यूच्या मोहातून आपण पार जाऊ शकतो.
सुलभश् चायम् अत्यन्तं सुज्ञेयश् चाप्तबन्धुवत् । शरीरपद्मकुहरे सर्वेषाम् एव षट्पदः
हे मिळवायला अगदी सोपं आहे आणि जवळच्या मित्रासारखं सहज समजतं येतं; सर्वांच्या शरीररूपी कमळाच्या गुहेत हा मधमाशीप्रमाणे वास करतो.
अनाकृष्टो ऽप्य् अनाहूतस् स्वदेहाद् एव लभ्यते । मनाग् एवोपहूतो ऽपि क्षणाद् भवति सम्मुखः
हे न बोलावता किंवा ओढून न घेताही स्वतःच्या शरीरात सहज सापडतं; जर थोडंसंही आवाहन केलं, तर क्षणात समोर प्रकट होतं.
नास्य संसेव्यमानस्य सर्वसम्पत्तिशालिनः । धनानाम् ईश्वरस्येव स्मयो गर्वो ऽथ वा भवेत्
या सर्व संपत्तीने परिपूर्ण असलेल्या गोष्टीची सेवा करणाऱ्याला, धनाच्या मालकासारखी गर्व किंवा अहंकार कधीच येत नाही.
आमोद इव पुष्पेषु तैलं तिलकणेष्व् इव । रसजातिष्व् इवास्वादो देवो देहेषु संस्थितः
जसा फुलांमध्ये सुगंध असतो, तसाच तीळामध्ये तेल असतं आणि वेगवेगळ्या रसांमध्ये चव असते, तसंच सर्व देहांमध्ये दैवी तत्त्व वास करते.
अविचारवशाद् एष हृदयस्थो ऽपि चेतनः । न ज्ञायते चिराद् दृष्ट इष्टबन्धुर् इवाग्रगः
विचार न केल्यामुळे, जरी हे चैतन्य हृदयातच असतं, तरी ते खूप काळ ओळखलं जात नाही, जणू काही आवडता मित्र समोर उभा असला तरी दिसत नाही.
विचारणात् परिज्ञाते एतस्मिन् परमेश्वरे । अभ्युदेति परानन्दो लब्धे प्रियजने यथा
जेव्हा विचार करून या परमेश्वराचं खरं स्वरूप ओळखलं जातं, तेव्हा जसं प्रिय व्यक्ती भेटल्यावर आनंद मिळतो, तसा सर्वोच्च आनंद उत्पन्न होतो.
अस्मिन् दृष्टे परे बन्धाव् उद्दामानन्ददायिनि । आयान्ति दृष्टयस् तास् ता याभिर् बन्धो विलीयते
या परम आनंद देणाऱ्या खऱ्या मित्राचं दर्शन झाल्यावर, ज्या अनुभूतींमुळे बंधन नाहीसं होतं, त्या अनुभूती येतात.
त्रुट्यन्ति सर्वतः पाशाः क्षीयन्ते सर्वशत्रवः । न कृन्तन्ति मनांस्य् आशा गृहाणीव दुराखवः
सर्व बंधने तुटतात, सर्व शत्रू संपतात; इच्छा मनाला छेदू शकत नाहीत, जशी वाईट बांधलेल्या घराने काही धरून ठेवता येत नाही.
अस्मिन् दृष्टे जगद् दृष्टं श्रुते ऽस्मिन् सकलं श्रुतम् । स्पृष्टे चास्मिञ् जगत् स्पृष्टं स्थिते ऽस्मिन् संस्थितं जगत्
हे पाहिल्यावर जग दिसते; हे ऐकल्यावर सर्व काही ऐकले जाते; हे स्पर्शल्यावर जग स्पर्शले जाते; हे उभे राहिल्यावर जग उभे राहते.
एष जागर्ति सुप्तानां प्रहरत्य् अविवेकिनाम् । हरत्य् आपदम् आर्तानां वितरत्य् अमहात्मनाम्
तो झोपलेल्यांमध्ये जागा असतो, विवेक नसलेल्यांना पराभूत करतो, दुःखी लोकांचे दुःख दूर करतो आणि ज्यांच्यात मोठेपण नाही त्यांना मोठेपण देतो.
विचरत्य् एष लोकेषु दीप एव जगत्स्थितौ । विलसत्य् एष भोगेषु प्रस्फुरत्य् एष वस्तुषु
तो या जगात दिव्यासारखा संचार करतो; भोगांमध्ये आनंद घेतो आणि वस्तूंमध्ये तेजाने प्रकटतो.
आत्मनात्मानम् एवान्तश् शान्तेनानुभवन् भवी । स्थितस् सर्वेषु देहेषु तिक्तत्वं मरिचेष्व् इव
स्वतः शांत मनाने, तो आपल्या अंतरात्म्यात स्वतःचाच अनुभव घेतो आणि सर्व शरीरांमध्ये जसा कडवटपणा कडू पदार्थांत असतो तसा तो सर्वत्र असतो.
चेतनाकलनारूपी सबाह्याभ्यन्तराश्रितः । जगत्पदार्थसम्भारसत्तासामान्यम् आस्थितः
तो चेतना आणि विचारांचा स्वरूप असलेला, बाहेर आणि आत दोन्हीकडे वास करणारा, जगातील सर्व वस्तूंच्या अस्तित्वाचा सामान्य आधार आहे.
एष शून्यत्वम् आकाशे स्पन्द एष सदागतौ । प्रकाशश् चैष तेजस्सु पयस्य् एष रसः परः
आकाशात तो शून्यता आहे, गतीमध्ये तो स्पंदन आहे, तेजात तो प्रकाश आहे आणि पाण्यात तो श्रेष्ठ रस आहे.
काठिन्यम् अवनाव् एष औष्ण्यम् एष हुताशने । शैत्यम् एष निशानाथे सत्ता चैष जगद्गणे
पृथ्वीमध्ये तो कठीणपणा आहे, अग्नीत तो उष्णता आहे, चंद्रात तो शीतलता आहे आणि सर्व जगात तो अस्तित्व आहे.
मषीपिण्डे यथा कार्ष्ण्यं शौक्ल्यं हिमकणे यथा । यथा पुष्पेषु सौगन्ध्यं देहे देहपतिस् तथा
जसा शाईच्या गाठीमध्ये काळेपणा असतो, हिमाच्या कणात पांढरटपणा असतो, आणि फुलांमध्ये सुगंध असतो, तसाच देहात देहाचा स्वामी आहे.
यथा सर्वगता सत्ता कालस् सर्वगतो यथा । यथा सर्वगतं व्योम विभुस् सर्वगतस् तथा
जशी सर्वत्र अस्तित्वाची छाया असते, काळ सर्वत्र असतो, आणि आकाश सर्वत्र पसरलेलं असतं, तसाच आत्मा देखील सर्वत्र आहे.
प्रभुशक्तिर् महीपस्य सर्वदेशगता यथा । रूपालोकमनस्कारमुक्तं सत्त्वं तथात्मनः
जशी राजाची सत्ता त्याच्या सगळ्या राज्यात पसरलेली असते, तशीच आत्म्याची खरी ओळख रूप, प्रकाश किंवा मनाच्या कल्पनांपासून मुक्त असते आणि ती सर्वत्र आहे.