ममैतद् वपुर् आनीलं शङ्खचक्रगदाधरम् । सर्वसौभाग्यसीमान्तो ह्य् अस्मिञ् जगति वल्गति
माझे हे वाऱ्यासारखे रूप शंख, चक्र आणि गदा धारण करणारे आहे; या जगात सर्व सौभाग्याची परिसीमा याच्यात उजळते.
अहम् अस्मिन् समुद्भूतः पद्मासनगतस् सदा । निर्विकल्पसमाधिस्थः परां निर्वृतिम् आगतः
मी इथे जन्मलो आहे, नेहमी कमळाच्या आसनावर बसलेलो, विचारांच्या पलीकडील ध्यानात स्थिर झालो आहे आणि सर्वोच्च समाधान प्राप्त केले आहे.
अहं त्रिनेत्रयाकृत्या गौरीवक्त्राब्जषट्पदः । सर्गान्ते संहरामीदं कूर्मो ऽङ्गपटलं यथा
मी त्रिनेत्र असलेल्या रूपात, गौरीच्या कमळासारख्या मुखावर भुंगा झालो आहे; सृष्टीच्या शेवटी, कासव जसा आपली अंगं आत घेतो तसा मी हे जग मागे घेतो.
अहम् ऐन्द्रेण रूपेण त्रिलोकीमठिकाम् इमाम् । पालयामि क्रमप्राप्तां मठिकाम् इव तापसः
मी इंद्राच्या रूपाने, ही तीन लोकांची सृष्टी जशी योग्य वेळी आली आहे तशी, जसा एखादा तपस्वी आपल्या आश्रमाची काळजी घेतो तशी मी तिची रक्षा करतो.
अहं तृणलतागुल्मजालं रसतया स्थितः । उत्थापयामि चिद्भूमेः कूपाद् उरुलताम् इव
मी गवत, वेल, झुडुपांच्या गर्दीत सार म्हणून वास करतो आणि जशी वेल विहिरीतून वर काढतात तशी मी त्यांना चैतन्याच्या क्षेत्रातून वर आणतो.
स्वलीलार्थम् इदं चारु जगदाडम्बरं ततम् । मयाभिजातबालेन पङ्कक्रीडनकं यथा
माझ्या स्वतःच्या खेळासाठी हे सुंदर जग मी पसरवले आहे, जसे एखादे मूल चिखलात खेळते.
मयीदम् अर्प्यते सर्वं सत्तां मां प्राप्य गच्छति । मत्परित्यक्तम् एतच् च सद् अप्य् एव न किञ्चन
हे सर्व माझ्यात समर्पित होते; जेव्हा सर्व जीव मला प्राप्त होतात, तेव्हा ते माझ्यात विलीन होतात. आणि जर हे माझ्यापासून वेगळे राहिले, तरी ते खरेच काहीच नाही.
मयि स्फारे चिदादर्शे प्रतिबिम्बं यद् आगतम् । तद् अस्ति नेतरत् तस्मान् मत्तो ऽन्यन् नेह विद्यते
माझ्या या विशाल चैतन्याच्या आरशात जे प्रतिबिंब दिसते, तेच खरे आहे; माझ्याशिवाय इथे दुसरे काहीच नाही.
कुसुमेष्व् अहम् आमोदः पद्मपत्त्रेष्व् अहं छविः । छविष्व् अहं रूपकला रूपेष्व् अनुभवो ऽप्य् अहम्
फुलांत मी सुगंध आहे; कमळाच्या पानांत मी तेज आहे; त्या तेजात मी रूपाची कला आहे आणि रूपांत मीच अनुभव आहे.
यद् यत् किञ्चिद् इदं दृश्यं जगत् स्थावरजङ्गमम् । सर्वसङ्कल्परहितं तच् चित्तत्त्वम् अहं परम्
हे जग जे काही आपण पाहतो, जड असो वा सजीव, ते सर्व कल्पनांपासून मुक्त आहे; तीच श्रेष्ठ चैतन्याची मूळतत्त्व मीच आहे.
आप्या रसमयी शक्तिर् अण्वोघविवृतोदया । सा यथा दारुकुड्येषु तथाहं सर्ववस्तुषु
जशी ओतप्रोत रसाने भरलेली शक्ती सूक्ष्म आणि स्थूल रूपांनी प्रकट होते, आणि जशी ती लाकडात असते, तशीच मी सर्व वस्तूंमध्ये आहे.
परमां ताम् अहं सर्वपदार्थान्तरवर्तिताम् । उपेत्य संविद्वैचित्र्यं प्रतनोमि स्वयेच्छया
ती सर्वोच्च वस्तुस्थिती, जी सर्व पदार्थांच्या आत आहे, ती मी प्राप्त करून, माझ्या इच्छेने चैतन्याची विविधता प्रकट करतो.
घृतं यथान्तः पयसि रसशक्तिर् यथा जले । चिच्छक्तिस् सर्वभावेषु तथान्तर् अहम् आस्थितः
जसे दूधात तुप असते, किंवा पाण्यात रसाची शक्ती असते, तसेच मी, म्हणजे चैतन्यशक्ती, सर्व सत्त्वांच्या आत स्थिर आहे.
इदं जगत् त्रिकालस्थं चिति मय्य् एव संस्थितम् । चेत्योपचाररहितं वस्तुजातम् इवावनौ
हे संपूर्ण जग, जे तीनही काळात आहे, ते फक्त माझ्या चैतन्यातच आहे. यात 'वस्तू' असं काही वेगळं नाही, जसं पृथ्वीवर असलेल्या वस्तूंचा एक संच असतो.
भरिताशेषदिक्कुक्षिस् त्यक्तसङ्कोचविभ्रमः । सर्वस्थस् सर्वधर्ता च विराट् सम्राड् अहं स्थितः
सर्व दिशा जणू माझ्या उदरात सामावल्या आहेत, मी सर्व मर्यादा आणि गोंधळ सोडून दिला आहे, मी सर्वत्र आहे, सर्वांचा आधार आहे, आणि मीच हा विशाल, सर्वश्रेष्ठ सम्राट आहे.
अपूर्वम् अनिबद्धेन्द्रम् अशस्त्रदलितामरम् । अप्रार्थितं मे सम्प्राप्तं जगद्राज्यम् इदं ततम्
हे जगाचं राज्य, जे कधीच नव्हतं, कुणाच्याही अधीन नाही, कुणी जिंकू शकत नाही, आणि मी कधीच मागितलं नव्हतं, असं हे सर्वत्र पसरलेलं राज्य मला आपोआप मिळालं आहे.
अहो नु विततात्मास्मि न माम्य् आत्मात्मनात्मनि । कल्पान्तपवनोच्छून एकार्णव इवार्णवे
खरंच, मी सर्वत्र पसरलेला आत्मा आहे; माझं असं काही वेगळं अस्तित्व नाही, आत्म्यातील आत्म्यापासून वेगळं काही नाही, जसं कल्पाच्या शेवटी वाऱ्याने सर्व काही उडून गेल्यावर एकच महासागर उरतो.
नात्मन्य् अन्तम् अवाप्नोमि स्वच्छे ऽन्तस् स्वोदिते स्वयम् । क्षीरवारिनिधौ पङ्गुस् सरीसृप इव स्फुरन्
माझ्या आत कुठेही काही मर्यादा मला सापडत नाही; माझे अंतरंग अगदी निर्मळ आणि आपोआप उजळलेले आहे. मी जणू दूधाच्या समुद्रात पडलेल्या अपंग सरपटणाऱ्या प्राण्यासारखा हालचाल करतो.
स्वल्पेयं मठिका ब्राह्मी जगन्नाम्नी सुसङ्कटा । गजो बिल्व इवास्यां मे न माति विपुलं वपुः
हे ब्रह्माचे, जग असे नाव असलेले, छोटेसे घर फारच अरुंद आहे; जसे बेलाच्या फळात हत्ती मावत नाही, तसेच माझे विशाल रूप यात बसू शकत नाही.
विरिञ्चसदनात् पारे तत्त्वान्ते ऽप्य् आहरत् पदम् । प्रसरत्य् एव मे रूपम् अद्यापि न निवर्तते
ब्रह्मदेवाच्या निवासस्थानाच्या पलीकडे, सत्याच्या शेवटच्या टोकापर्यंतही माझे रूप पसरलेले आहे आणि ते अजूनही थांबत नाही, सतत वाढतच राहते.
अयं नामाहम् इत्य् अन्तः कुतो निरवलम्बना । अपर्यन्ताकृतेर् एषा किलासीत् स्वल्पता मम
'मी हा अमुक नाव असलेला आहे' अशी कल्पना आत कशी येईल, जेव्हा काही आधारच नाही? माझ्या या अनंत रूपामुळेच माझ्यातील लहानपण फक्त कल्पनेतच होते.
भवान् अयम् अहं चायम् इति मिथ्यैव विभ्रमः । को देहः को ऽप्य् अदेहो वाप्य् अपारवपुषश् चितः
‘हे जग आहे, हा मी आहे’ अशी जी समजूत आहे, ती निव्वळ भ्रमच आहे. अनंत चैतन्याला शरीर आहे किंवा नाही, असं काही लागूच पडत नाही.
वराकाः पेलवधियो बभूवुर् मे पितामहाः । ये साम्राज्यम् इदं त्यक्त्वा रेमिरे ऽर्थविभूतिषु
माझे पूर्वज कमकुवत बुद्धीचे आणि दयनीयच होते; त्यांनी हे साम्राज्य सोडून केवळ धनसंपत्ती मिळवण्यातच आनंद मानला.
क्वेयं किल महादृष्टिर् भरिता ब्रह्मबृंहिता । क्व सरीसृपभीमाभी रती राज्यविभूतिभिः
ब्रह्माने व्यापलेली आणि विस्तारलेली ही महान दृष्टी कुठे, आणि राजसत्तेच्या सुखात, जणू एखाद्या घाबरलेल्या सरपटणाऱ्या प्राण्यासारखा, रमण्याचा आनंद कुठे!
अनन्तानन्तसम्भोगा परोपशमशालिनी । शुद्धेयं चिन्मयी दृष्टिर् जयत्य् अखिलदृष्टिषु
ही शुद्ध, चैतन्याने भरलेली दृष्टी, अनंत सुखांनी परिपूर्ण आणि परम शांततेने युक्त, सर्व इतर दृष्टींपेक्षा श्रेष्ठ ठरते.
सर्वभावान्तरस्थाय चेत्यमुक्तचिदात्मने । प्रत्यक्चेतनरूपाय मह्यम् एव नमो नमः
सर्व प्राण्यांच्या अंतर्यामी असलेल्या, शुद्ध चैतन्यस्वरूप, माझ्याच अंतरात्मा असलेल्या त्या परमात्म्याला मी पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो.
जयाम्य् अहम् अहं जातो जीर्णसंसारसंसृतिः । प्राप्तः प्राप्तो मयात्मायं जीवामि च जयामि च
आता मी जिंकले आहे; मी नव्याने जन्मलो आहे, जुन्या संसाराच्या फेरातून मुक्त झालो आहे. माझ्या खऱ्या स्वरूपाची मला प्राप्ती झाली आहे; मी जगतो आणि विजयीही आहे.
इदम् उत्तमसाम्राज्यं बोधं सन्त्यज्य शाश्वतम् । न रमे ऽहम् अरम्यासु राज्यदुःखविभूतिषु
सर्वोच्च ज्ञानाच्या शाश्वत साम्राज्याचा त्याग केल्यावर, राजसत्तेतील सुखदुःख आणि वैभव यात मला काहीच आनंद वाटत नाही.
दारुवारिदृषन्मात्रे लुलुभे यो धरातले । धिग् वराकम् अनात्मज्ञं तं पितामहकीटकम्
या पृथ्वीवर लाकूड आणि पाण्यात दिसणाऱ्या गोष्टींमध्येच ज्याला आसक्ती आहे, त्या आज्ञानी, दीन जीवाला—जणू पितामहाच्या लाकडातील किड्यासारखा—शर्म वाटावी.
अविद्यैकात्मभिर् द्रव्यैर् अविद्यामयम् आज्यपम् । अज्ञेन सन्तर्पयता किं नाम गुरुणा कृतम्
अज्ञानातून बनलेल्या वस्तूंनी, अज्ञानमय आहुती अज्ञान असलेल्या व्यक्तीला दिल्यावर, गुरूने खरं तर काय साधलं?