प्रत्यहं पूजयाम् आस देवदेवं जनार्दनम् । मनसा कर्मणा वाचा प्रह्लादो भक्तिमान् इति
प्रह्लाद रोज मनाने, कृतीने आणि वाणीने भक्तीभावाने देवांचा देव जनार्दनाची पूजा करीत असे.
अथ पूजापरस्यास्य समवर्धन्त कालतः । विवेकानन्दवैराग्यविभवप्रमुखा गुणाः
त्याने पूजेच्या एकाग्रतेत राहिल्यावर, काळाच्या ओघात त्याच्यात विवेक, आनंद, वैराग्य आणि समृद्धी हे गुण वाढू लागले.
नाभ्यनन्दद् असौ भोगपूगं शुष्कम् इव द्रुमम् । न चारमत कान्तासु मृगो मरुमहीष्व् इव
त्याला सुखसंपत्तीच्या राशीत काहीच आनंद वाटला नाही, जसा कोरड्या झाडात कुणाला आनंद वाटत नाही; आणि तो स्त्रियांमध्येही भटकला नाही, जसा हरिण वाळवंटात भटकत नाही.
न रेमे लोकचर्चासु शास्त्रार्थकथनाद् ऋते । नाजायत रतिस् तस्य दृश्ये स्थल इवाब्जिनी
त्याला जगाच्या गप्पांमध्ये काहीच गोडी वाटली नाही, शास्त्रार्थाच्या चर्चा सोडून; त्याला दिसणाऱ्या गोष्टींमध्येही आनंद मिळाला नाही, जसे कोरड्या जमिनीवर कमळ उमलत नाही.
न विशश्राम चेतो ऽस्य भोगरोगानुरञ्जने । मुक्ताफलम् असंश्लिष्टं मुक्ताफल इवातले
त्याचे मन सुखाच्या रोगासारख्या आकर्षणात कधीच रमले नाही, जसे शिंपल्यावर मोती चिकटत नाही.
त्यक्तभोगाभिकलनं विश्रान्तिम् अथ नागतम् । चेतः केवलम् अस्यासीद् दोलायाम् इव योजितम्
सर्व भोगांची इच्छा सोडून, अजूनही खरी विश्रांती न मिळालेली, तिचं मन फक्त झुल्यावर ठेवावं तसं शांतपणे स्थिर होतं.
प्राह्लादीं तां स्थितिं कृष्णदेहः क्षीरोदकोटरात् । विवेद सर्वगतया तया परमकान्तया
दूधाच्या समुद्राच्या खोल भागातून कृष्णाच्या काळ्या देहाने, सर्वत्र पसरलेल्या आणि अत्यंत प्रिय अशा त्या परम आनंददायक अवस्थेचा अनुभव घेतला.
अथ पातालमार्गेण विष्णुर् आह्लादिताग्रगः । पूजादेवगृहं तस्य प्रह्लादस्य समाययौ
मग पाताळमार्गाने, आनंदाने भरलेला विष्णू, सर्वांत आनंदी असलेल्या प्रह्लादाच्या पूजेच्या देवळात पोहोचला.
विज्ञायाभ्यागतं देवं पूजया द्विगुणेद्धया । दैत्येन्द्रः पुण्डरीकाक्षम् आदरात् पर्यपूजयत्
देव आले आहेत हे ओळखून, दैत्यांचा राजा प्रह्लादाने द्विगुणित भक्तीने, कमळासारख्या डोळ्यांच्या त्या प्रभूची मोठ्या आदराने पूजा केली.
पूजागृहगतं देवं प्रत्यक्षावस्थितं हरिम् । प्रह्लादः परमप्रीतो गिरा तुष्टाव पुष्टया
पूजाघरात प्रत्यक्ष उभा असलेला हरि देव पाहून, प्रह्लादाच्या मनात अत्यंत आनंद भरून आला आणि त्याने प्रेमाने ठाम शब्दांत त्याची स्तुती केली.
त्रिभुवनभवनाभिरामकोशं सकलकलङ्कहरं परं प्रकाशम् । अशरणशरणं शरण्यम् ईशं हरिम् अजम् ईश्वरम् अच्युतं प्रपद्ये
तीनही लोकांच्या घरांना आनंद देणारा, सर्व दोष दूर करणारा, सर्वोच्च प्रकाश, निराश्रितांचा आधार, शरण देणारा, अजन्मा, अविनाशी, परमेश्वर अशा हरि चरणी मी शरण येतो.
कुवलयदलशैलसन्निकाशं शरदमलाम्बरकोटरोपमानम् । भ्रमरतिमिरकज्जलाञ्जनाभं सरसिजचक्रगदाधरं प्रपद्ये
नीळ कमळाच्या पाकळी किंवा डोंगरासारखा दिसणारा, शरद ऋतूच्या निर्मळ आकाशासारखा वस्त्र असलेला, गडद भुंग्यांच्या झुंडीच्या काळ्या रंगासारखा, आणि कमळ, चक्र, गदा हातात असणाऱ्या त्या प्रभूच्या चरणी मी शरण येतो.
विचलदलिकलापकोमलाङ्गं सितदलपङ्कजकुट्मलाभशङ्खम् । श्रुतिरणितविरिञ्चचञ्चरीकं स्वहृदयपद्मजलाशयं प्रपद्ये
हलणाऱ्या मधमाशांच्या पंखासारखी कोमल अंग असलेला, पांढऱ्या उमलत्या कमळासारखा शंख असलेला, वेदांच्या गुंजारवाने कान गूंजणारा, आणि माझ्या हृदयाच्या कमळातील जलात वास करणाऱ्या त्या प्रभूच्या चरणी मी शरण येतो.
सितमणिगणतारकावकीर्णं स्मितधवलाननपीवरेन्दुबिम्बम् । हृदयमणिमरीचिजालगङ्गं हरिशरदम्बरम् आततं प्रपद्ये
मी त्या विशाल शरद आकाशाला शरण जातो, जेथे स्फटिकासारख्या ताऱ्यांनी आकाश सजले आहे, हसऱ्या, उजळ चेहऱ्यासारखा पूर्ण चंद्र तिथे फुलला आहे, आणि हृदयातील मौल्यवान तेजाची नदी तिथे वाहते.
त्रिभुवननलिनीसितारविन्दं तिमिरसमानविमोहदीपम् अग्र्यम् । जडतरम् अजडं चिदात्मतत्त्वं जगदखिलार्तिहरं हरिं प्रपद्ये
मी त्या हरिला शरण जातो, जो तीनही जगातील कमळांसाठी सर्वोत्तम दीप आहे, अज्ञानाचा अंधार दूर करणारा तेज आहे, जड आणि अजड अशा शुद्ध चैतन्याचा स्वरूप आहे, आणि संपूर्ण जगातील दुःख दूर करणारा आहे.
नवविकसितपद्मरेणुगौरं स्फुटकमलावपुषोपरूषिताङ्गम् । दिनगमसमयारुणाम्बराभं कनकनिभाम्बरसुन्दरं प्रपद्ये
मी त्या सुंदर सोन्यासारख्या रूपाला शरण जातो, ज्याचे अंग नव्याने उमललेल्या कमळाच्या परागाने उजळले आहे, ज्याचे शरीर स्वच्छ कमळावर विसावले आहे, आणि ज्याचे वस्त्र संध्याकाळच्या लाल आकाशासारखे तेजस्वी आहे.
अविरतहतसृष्टसर्गलीलं सततम् अजातम् अवर्धनं विशालम् । युगशतजरढाभिजातदेहं तरुतलशायिनम् अर्भकं प्रपद्ये
मी त्या लहान मुलाला शरण जातो, जो झाडाखाली झोपलेला आहे, ज्याची सृष्टीची लीला कधीही थांबत नाही, जो नेहमी अजन्मा, अपरिवर्तनीय आणि विशाल आहे, आणि ज्याचे शरीर शेकडो युगांच्या वृद्धत्वासारखे दिसते.
दितिसुतनलिनीतुषारपातं सुरनलिनीसततोदितार्कबिम्बम् । कमलजनलिनीजलावपूरं हृदि नलिनीनिलयं विभुं प्रपद्ये
माझ्या हृदयात कमळांच्या सरोवरासारखा जो सर्वव्यापी आहे, दैत्यांच्या कमळावर बर्फासारखा हलका पडणारा, देवांच्या कमळासाठी नेहमी उगवणारा सूर्य, आणि कमळातून जन्मलेल्या कमळासाठी जलाचा पूर असणारा, त्या सर्वव्यापी परमात्म्याच्या मी शरण जातो.
इति गुणबहुलाभिर् वाग्भिर् अभ्यर्चितो ऽसौ हरिर् असुरविनाशश् श्रीनिषण्णांसदेशः । जलद इव मयूरं प्रीतिमान् प्रीयमाणं कुवलयदलदेहः प्रत्युवाचासुरेन्द्रम्
अशा प्रकारे गुणांनी भरलेल्या स्तुतीच्या शब्दांनी पूजिला गेलेला, लक्ष्मीच्या बाजूला बसलेला आणि दैत्यांचा नाश करणारा हरि, ज्याचे शरीर निळ्या कमळाच्या पानासारखे आहे, जसा मेघ पाहून नाचणारा मोर आनंदी होतो तसा आनंदी होऊन, त्या दैत्यराजाला प्रेमाने उत्तर देऊ लागला.
वरं गुणनिधे दैत्यकुलचूडामहामणे । गृहाणाभिमतं भूयोजन्मदुःखोपशान्तये
गुणांचा सागर, दैत्यकुळातील महान रत्न, तुला जे हवे आहे ते वर माग, जेणेकरून पुन्हा पुन्हा जन्म घेण्याचे दुःख शांत होईल.
सर्वसङ्कल्पफलद सर्वलोकान्तरस्थित । यद् उदारतमं वेत्सि तद् एवादिश देव मे
सर्व इच्छा पूर्ण करणारा, सर्व जगांत वास करणारा प्रभु, तुला जे सर्वात श्रेष्ठ वाटते तेच मला सांग, मी ते नक्कीच देईन.
सर्वसम्भ्रमसंशान्त्यै परमाय फलाय च । ब्रह्मविश्रान्तिपर्यन्तो विवेको ऽस्तु तवानघ
हे पापरहित, सर्व अस्थिरता शांत होण्यासाठी आणि सर्वोच्च फळ मिळवण्यासाठी, तुझ्या विवेकाला ब्रह्मामध्ये पूर्ण विश्रांती मिळो.
इत्य् उक्त्वा दितिपुत्रेन्द्रं विष्णुर् अन्तरधीयत । कृतघर्घरनिर्ह्रादस् तरङ्गस् तोयधेर् इव
अशी वाणी बोलून, विष्णूने दितीच्या पुत्रांच्या राजापुढून समुद्राच्या लाटांसारखा गडगडणारा आवाज करत अदृश्य झाला.
विष्णाव् अन्तर्हिते देवे पूजायाः कुसुमाञ्जलिम् । पाश्चात्यं दानवस् त्यक्त्वा मणिरत्नपरिष्कृतम्
विष्णू अदृश्य झाल्यावर, त्या दानवाने पूजा करण्यासाठी ठेवलेली मौल्यवान रत्नांनी सजवलेली पश्चिमेकडील फुलांची अंजळी बाजूला ठेवली.
पद्मासनस्थो ऽथ मृदाव् उपविश्य वरासने । स्तोत्रपाठविधाव् अत्र चिन्तयाम् आस चिन्तया
नंतर तो पद्मासनात बसला, मऊ आणि उत्तम आसनावर स्थान घेतले आणि स्तोत्रपठण करताना खोल विचार करू लागला.
विचारवान् एव भवान् भवत्व् इति भवारिणा । देवेनोक्तो ऽस्मि तेनान्तः करोम्य् आशु विचारणाम्
माझ्या अस्तित्वाचा नाश करणाऱ्याने मला सांगितलं, 'तू विचारशील हो.' म्हणून मी आतून लगेचच विचार करायला सुरुवात करतो.
किम् अहं नाम तावत् स्यां यो ऽस्मिन् भुवनडम्बरे । वच्मि गच्छामि तिष्ठामि प्रयते चाहरामि च
या विशाल जगात, बोलतो, चालतो, उभा राहतो, प्रयत्न करतो आणि खातो, तो मी नेमका कोण आहे?
जगत् तावद् इदं नाहं सवृक्षवनपर्वतम् । यद् बाह्यं जडम् अत्यन्तं तत् स्यां कथम् अहं किल
हे जग, त्यातली झाडं, जंगलं, डोंगर—हे सगळं मी नाही. जे काही बाहेरचं आणि जड आहे, ते मी कसा असू शकतो?
असन्न् अभ्युत्थितो मूकः पवनैस् स्फुरति क्षणम् । कालेनाल्पेन विलयी देहो नाहम् अचेतनः
हे शरीर जड आहे, ते उगवून येतं, गप्प बसतं, वाऱ्यामुळे क्षणभर हलतं आणि लगेच काळानं नष्ट होतं—म्हणून मी ते जड शरीर नाही.
जडया कर्णशष्कुल्या कल्प्यमानः क्षणस्थया । शून्याकृतिश् शून्यभवश् शब्दो नाहम् अचेतनः
मी तो जड, क्षणभर टिकणाऱ्या कानाच्या पडद्याने निर्माण होणारा, रिकामा आणि निर्जीव असा ध्वनी नाही.