तत एनं महादेवं पूजयिष्याम्य् अहं पुनः । पूजया बाह्यसम्भोगमहत्या बहुरत्नया
मग मी त्या महादेवाची पुन्हा एकदा, बाह्यरूपाने, अनेक रत्नांनी सजवलेल्या आणि मोठ्या समारंभाने पूजा करीन—
प्रह्लाद इति सञ्चिन्त्य सम्भारभरभारिणा । मनसा पूजयाम् आस माधवं कमलाधवम्
‘मी प्रह्लाद आहे’ असे मनाशी ठरवून, त्याने मनापासून कमळावर जन्मलेल्या माधवाची भरपूर समृद्ध नैवेद्याने पूजा केली.
रत्नार्घपात्रपटलैश् चन्दनादिविलेपनैः । धूपैर् दीपैर् विचित्रैश् च नानाविभवभूषणैः
रत्नजडित अर्घ्यपात्रांच्या रांगा, चंदन व इतर सुवासिक लेप, विविध प्रकारचे धूप, दिवे आणि अनेक प्रकारच्या शोभिवंत दागिन्यांनी त्याने पूजा केली.
मन्दारमालावलनैर् हेमाब्जपटलोत्करैः । कल्पवृक्षलतागुच्छै रत्नस्तबकमण्डलैः
मंदाराच्या माळा, सोन्याच्या कमळांच्या गुच्छा, कल्पवृक्षाच्या उंच वेलींनी आणि रत्नजडित खांबांच्या वर्तुळांनी त्याने सजावट केली.
पल्लवैर् देववृक्षाणां नानाकुसुमदामभिः । किङ्किरातैर् बुकैः कुन्दैश् चण्पकैर् असितोत्पलैः
देववृक्षांची कोवळी पाने, विविध फुलांच्या माळा, किङ्किरात, बुक, कुंद, चंपक आणि निळ्या कमळांच्या फुलांनी त्याने पूजा सजवली.
कल्हारैः कुमुदैः काशैः खर्जूरैश् चूतकिंशुकैः । अशोकैर् मदनैर् बिल्वैः कर्णिकारैः किरातकैः
कल्हार, कुमुद, काश, खजूर, आंबा, किंशुक, अशोक, मदन, बेल, कर्णिकार आणि किरातक यांच्या झाडांनी,
कदम्बैः कुकुरैर् नीपैस् सिन्धुवारैस् सयूथिकैः । पारिभद्रैर् गुग्गुलुभिर् विदुलैः कुय्यकोत्करैः
कदंब, कुकुर, नीप, सिंधुवर, युथिका, पारिभद्र, गुग्गुळ, विदुल आणि भरपूर कुय्यक यांच्या झाडांनी,
प्रियङ्गुपटलैः पाटैः पाटलैर् धातुपाटलैः । आम्रैर् आम्रातकैर् भव्यैर् हरीतकविभीतकैः
प्रियंगू, पाटल, पाट, पाटळ, धातुपाटल, आंबा, आम्रातक, सुंदर हरितकी आणि विभीतक यांच्या झाडांनी,
सालतालतमालानां लताकुसुमपल्लवैः । कोमलैः कलिकाजालैस् सहकारैस् सकुङ्कुमैः
साल, ताल आणि तमाळ यांच्या वेलींवरील फुलांनी व कोमल कळ्यांनी, तसेच सहकार आणि कुंकुम यांच्या नाजूक घड्यांनी,
केतकैस् सप्तपर्णैश् च तथेरामञ्जरीगणैः । विचित्रपालीवतजैर् नानाटङ्कतरूद्भवैः
केतकी, सप्तपर्ण, तसेच एरामंजिरीच्या घोसांनी, रंगीबेरंगी पालीवटाच्या आणि इतर अनेक सुंदर झाडांनी ती जागा सजलेली होती.
मनोहरारुकोद्भूतैर् मालतीमाधवीगणैः । नवशेफालिकाजालैस् सुवर्णसुमनोहरैः
मन मोहून टाकणाऱ्या अरुकाच्या, माळती आणि माधवीच्या फुलगुच्छांनी, ताज्या शेफालिकाच्या माळांनी आणि सोन्यासारख्या सुंदर फुलांनी ती जागा फुलून गेली होती.
भक्ष्यैर् भोज्यैस् तथा पानैर् लेह्यैः पेयैश् च पिच्छिलैः । रसैः फलैः पल्लवैश् च विविधास्वादजातिभिः
खाण्याच्या, चवीने खायच्या, प्यायच्या, चाटायच्या, घोटायच्या आणि मऊ पदार्थांनी, रसांनी, फळांनी, कोवळ्या पानांनी आणि अनेक स्वादिष्ट प्रकारांनी ती जागा भरलेली होती.
अंशुकैश् शयनैर् यानैर् महार्हैर् हेमविष्टरैः । गेयैर् नृत्तैर् वादनैश् च महार्हललनागणैः
मऊ वस्त्रांनी, आरामदायक शय्यांनी, सोन्याने मढवलेल्या मौल्यवान वाहनांनी, तसेच उत्तम गायक, नर्तक आणि वादक यांच्या गाण्यांनी, नृत्यांनी आणि वादनांनी ती जागा गूंजत होती.
उद्यानोपवनाभोगसमग्रविभवार्पणैः । सर्वसौन्दर्यसम्मानैस् स्वयम् आत्मार्पणैर् अपि
उद्यानं, बाग, सर्व प्रकारचं ऐश्वर्य, सौंदर्याची अनेक रूपं आणि स्वतःचंही अर्पण करून—
हरिं परमया भक्त्या जगद्विभवभव्यया । मनसा पूजयाम् आस प्रह्लादो ऽन्तःपुरे पतिम्
प्रह्लादानं आपल्या अंतरंग महालात, जगाच्या वैभवाने भरलेल्या मनाने आणि अत्यंत भक्तीने, हरिप्रभूंची पूजा केली.
अथ देवगृहे तस्मिन् बाह्यार्थैः परिपूर्णया । पूजया पूजयाम् आस दानवेशो जनार्दनम्
मग त्या देवालयात, दैत्यांचा राजा सर्व बाह्य वस्तूंनी परिपूर्ण अशा पूजेद्वारे जनार्दनाची पूजा करू लागला.
बहिर्दृश्येन तेनैव क्रमेण परमेश्वरम् । पुनः पुनः पूजयित्वा तुष्टिमान् दानवो ऽभवत्
त्या बाह्य आणि दिसणाऱ्या कृतींनी, योग्य क्रमाने, दैत्याने पुन्हा पुन्हा परमेश्वराची पूजा केली आणि समाधान पावला.
ततस् ततः प्रभृत्य् एव प्रह्लादः परमेश्वरम् । तथैव प्रत्यहं भक्त्या पूजयाम् आस पूर्णया
त्या वेळेपासून प्रह्लादाने दररोज परमेश्वराची पूर्ण भक्तीने पूजा करायला सुरुवात केली.
अथ तस्मिन् पुरे दैत्यास् ततः प्रभृति वैष्णवाः । सर्व एवाभवन् भव्या राजा ह्य् आचारकारणम्
मग त्या नगरातील सर्व दैत्य त्या दिवसापासून वैष्णव झाले; कारण राजा जसा वागतो तशी प्रजा वागते.
जगाम वार्त्ता गगनं देवलोकम् अथो हरिम् । विष्णोर् द्वेषं परित्यज्य भक्ता दैत्यास् स्थिता इति
ही बातमी आकाशात, देवांच्या लोकात आणि श्रीहरिपर्यंत पोहोचली की, 'दैत्यांनी विष्णूचा द्वेष सोडून भक्ती स्वीकारली आहे.'
देवा विस्मयम् आजग्मुश् शक्राद्यास् समरुद्गणाः । गृहीता वैष्णवी भक्तिर् दैत्यैः किम् इति राघव
इंद्र आणि मरुतगणांसह सर्व देवांना मोठे आश्चर्य वाटले—'हे राघव, दैत्यांनी वैष्णव भक्ती कशी स्वीकारली?' असा प्रश्न त्यांनी विचारला.
क्षीरोदे भोगिभोगस्थं विबुधा विस्मयाकुलाः । जग्मुर् अम्बरम् उत्सृज्य हरिम् आहवशालिनं
देवता आश्चर्यचकित होऊन आकाश सोडून क्षीरसागराकडे गेल्या, जिथे पराक्रमी विष्णू शेषनागावर विश्रांती घेत होते.
तत्रैतं दैत्यवृत्तान्तं कथयाम् आसुर् अस्य ते । पप्रच्छुश् चैनम् आसीनम् अपूर्वाश्चर्यविस्मयात्
तेथे त्यांनी त्या दैत्यांच्या गोष्टी विष्णूंना सांगितल्या आणि इतके अद्भुत घडले म्हणून आश्चर्याने भरून, ते बसलेले असताना त्यांना विचारले.
किम् एतद् भगवन् दैत्या विरुद्धा ये सदैव ते । ते हि त्वन्मयतां याता मायेयम् इति भाव्यते
भगवंत, हे दैत्य कोण आहेत, जे नेहमीच तुमचे शत्रू होते? ते आता तुमच्यातच विलीन झाले आहेत असे वाटते — ही तुमची माया आहे का?
क्व किलात्यन्तदुर्वृत्ता दानवा दलिताद्रयः । क्व पाश्चात्यमहाजन्मलभ्या भक्तिर् जनार्दने
जे दानव फारच दुष्ट होते आणि पर्वत फोडणारे होते, तेच जनार्दनाच्या भक्तीला कसे पोहोचले, जी इतक्या मोठ्या जन्मांनंतरही क्वचित मिळते?
प्राकृतो गुणवाञ् जात इत्य् एषा भगवन् कथा । अकालपुष्पमालेव सुखायोद्वेजनाय च
भगवंत, साधारण माणूस गुणी म्हणून जन्मतो ही गोष्ट ऋतुबाह्य फुलासारखी वाटते — ती आनंददायक जरी असली, तरीसुद्धा गोंधळवणारी आहे.
नोपपन्नं हि यद् यत्र तत्र तन् न विराजते । मध्ये काचकलापस्य महामूल्यो मणिर् यथा
जेथे जे योग्य नाही, तेथे ते शोभत नाही; जसे काचांच्या राशीत एखादा मौल्यवान रत्न उठून दिसत नाही.
यो यो यादृग्गुणो जन्तुस् स ताम् एवैति संस्थितिम् । सदृशेष्व् अप्य् अजेषु श्वा न मन्ये रमते क्वचित्
प्रत्येक जीव आपल्या गुणांनुसारच स्थिती प्राप्त करतो; एकसारख्या दिसणाऱ्यांमध्येही कुत्रा आपल्या स्वभावाला न शोभणाऱ्या गोष्टींमध्ये कधीच रमण करत नाही.
न तथा दुःखयन्त्य् अङ्गे मज्जन्त्यो वज्रसूचयः । वैसादृश्येन सम्बद्धा यथैता वस्तुदृष्टयः
शरीरात वज्राच्या सुया घुसल्या तरी जशी तितकी वेदना होत नाही, तशीच आपल्या स्वभावाशी न जुळणाऱ्या वस्तूंच्या कल्पना मनाला अधिक त्रास देतात.
यद् यत्र क्रमसम्प्राप्तम् उपपन्नम् अनिन्दितम् । तद् एव राजते तत्र जले ऽम्भोजं न तु स्थले
जेव्हा एखादी गोष्ट योग्य वेळी, योग्य ठिकाणी, कुठलाही दोष न लागता घडते, तेव्हा ती तिथेच तेजस्वी दिसते—जसं पाण्यातील कमळ, पण जमिनीवर नाही.