दृश्यदर्शननिर्मुक्तः केवलामलमूर्तिमान् । नित्योदितो निराभासो द्रष्टास्मि परमेश्वरः
दृश्य आणि पाहण्याच्या क्रियेपासून मुक्त, एकटा आणि निर्मळ स्वरूप असलेला, नेहमीच तेजस्वी आणि कोणत्याही रूपरंगाशिवाय, मीच तो पाहणारा, परमेश्वर आहे.
न कर्तास्मि न भोक्तास्मि द्रष्टैवास्मि निरामयः । कल्पनाविकलाकारकालकान्तकलामयः
मी कर्ता नाही, भोक्ता नाही; मी फक्त साक्षी आहे, सर्व दुःखांपासून मुक्त आहे. कल्पना, अकल्पना, काळ आणि काळाच्या अंशांनी मी बनलो आहे.
आभासमात्रम् उदितो नित्य आभास्यवर्जितः । भारूपैकस्वरूपो ऽस्मि स्वरूपेण जयाम्य् अहम्
मी फक्त नेहमीच प्रकट होणारा भास आहे, ज्यात काहीही प्रकट करायचे उरलेले नाही. मी अस्तित्वाच्या एकाच स्वरूपाचा आहे आणि माझ्या स्वतःच्या स्वरूपाने मी विजयी आहे.
चेत्यरञ्जनरिक्ताय विमुक्ताय महात्मने । प्रत्यक्चेतनरूपाय स्वरूपाय नमो ऽस्तु मे
ज्याच्या मनात कोणतीही वस्तूची रंगत नाही, जो मुक्त आहे, जो महान आत्मा आहे, आणि ज्याचे स्वरूप अंतर्मुख चेतना आहे, त्या माझ्या खऱ्या स्वरूपाला मी नमस्कार करतो.
चितये चेत्यमुक्ताय युक्त्या युक्ताय योग्यया । सर्वावभासरूपाय मह्यम् एव नमो नमः
माझ्या त्या स्वरूपाला पुन्हा पुन्हा नमस्कार—जे केवळ चेतना आहे, ज्याला कोणत्याही वस्तूचे बंधन नाही, योग्य विचाराने एकरूप झाले आहे, आणि सर्व प्रपंचाचा आधार आहे.
चेत्यनिर्मुक्तचिद्रूपं विष्वग्विश्वावपूरकम् । संशान्तसर्वसंवेद्यं संविन्मात्रम् अहं ततम्
मी सर्व विचारांपासून मुक्त असलेली शुद्ध चेतना आहे, जी सर्व दिशांना आणि या साऱ्या विश्वात व्यापलेली आहे. सर्व अनुभवांची गती शांत झाली आहे—फक्त निर्मळ जागरूकता, जी सर्वत्र पसरली आहे, तीच मी आहे.
आकाशवद् अनन्तो ऽहम् अप्य् अणोर् अणुर् आततः । नासादयन्ति माम् एतास् सुखदुःखदशादृशः
मी आकाशासारखा अनंत आहे, आणि अगदी लहानातल्या लहानापेक्षाही सूक्ष्म आहे, सर्वत्र पसरलेला आहे. सुख-दुःख यांसारख्या स्थिती मला स्पर्शही करू शकत नाहीत.
संवेदनम् असंवेद्यम् अचेत्यं चेतनं ततम् । न शक्ता मां परिच्छेत्तुम् भावाभावा जगद्गताः
जाणीव आणि अज्ञान, विचारात येणारे आणि न येणारे, हे सगळे माझ्याने व्यापलेले आहेत. या जगात असणे किंवा नसणे, या गोष्टी मला कधीच मर्यादित करू शकत नाहीत.
अथ वैते जगद्भावाः परिच्छिन्दन्तु माम् इमम् । यथाभिमतम् एते हि मत्तो न व्यतिरेकिणः
किंवा या जगातील सगळ्या गोष्टी मला जशा वाटेल तसे ठरवू देत; कारण त्या कधीच माझ्यापासून वेगळ्या नाहीत.
यदि स्वभावभूतेन वस्तुना वस्तु मीयते । ह्रियते दीयते वापि तत् किं कस्य किल क्षतम्
जर एखाद्या वस्तूचं मोजमाप किंवा देणं-घेणं तिच्या स्वभावानुसारच होत असेल, तर यात कोणाचं काय नुकसान होईल?
सर्वदा सर्वम् एवाहं सर्वकृत् सर्वसङ्गतः । चेत्यम् अस्त्य् अहम् एवैतन् न किञ्चिद् अपि चोदितम्
सर्व काळ मीच सर्व आहे, सर्व करतो, सर्वांमध्ये एकरूप आहे; जे काही जाणण्यासारखं आहे, ते मीच आहे—याशिवाय दुसरं काहीही नाही.
किं सङ्कल्पविकल्पाभ्यां चिद् अचिच् चाहम् एकभाः । सङ्क्षोभयाम्य् अहं तावच् छाम्याम्य् आत्मनि पावने
ठरवणं किंवा शंका यांचा काय उपयोग? मी चैतन्य आणि अचैतन्य, एकच तेज आहे; मी हवे तितका हालचाल करतो आणि मग माझ्या शुद्ध स्वरूपात शांत होतो.
इति सञ्चिन्तयन्न् एव बडिः परमकोविदः । अकारार्धार्धमात्रार्थं भावयन् ध्यानम् आस्थितः
अशा प्रकारे विचार करत, अत्यंत पारंगत बडि अर्धाक्षराचा अर्थ आणि त्यातील सूक्ष्म भाव मनाशी धरून ध्यानात मग्न झाला.
संशान्तसर्वसङ्कल्पः प्रशान्तकलनागणः । निश्शङ्कम् अतिदूरास्तचेत्यचिन्तकचिन्तनः
सर्व इच्छा शांत झाल्या, मनातील कल्पना थांबल्या, भीतीपासून मुक्त होऊन, त्याचे विचार कुठेही दूरच्या गोष्टींकडे वळत नाहीत, बाह्य वस्तूंबद्दल तो विचार करत नाही.
ध्यातृध्येयध्यानहीनो निर्मनाश् शान्तवासनः । बभूवावातदीपाभो बडिः प्राप्तमहापदः
ध्यान करणारा, ध्यानाचा विषय आणि ध्यान — या तिघांपासून तो मोकळा झाला, त्याचे मन निर्मळ आणि इच्छा शांत झाल्या. बडी वाऱ्यापासून झाकलेल्या दिव्यासारखा झाला, कारण त्याने सर्वोच्च अवस्था मिळवली.
उपशान्तमनास् तत्र रत्नवातायने बडिः । अवसद् बहुकालं स समुत्कीर्ण इवोपलात्
मन पूर्णपणे शांत झाल्यावर बडी त्या रत्नांनी सजवलेल्या मंडपात खूप काळ तसाच बसून राहिला, जणू काही तो जमिनीत खोलवर रुतलेल्या दगडासारखा स्थिर होता.
प्रशमितैषणया परिपूर्णया मननदोषदशोज्झितयोच्चया । बडिर् अराजत निर्मलसत्तया विघनम् अच्छतयेव शरन्नभः
सर्व इच्छा संपल्या, मन पूर्ण समाधानी झाले, विचारांची त्रुटी दूर झाली, बडी शुद्ध आणि निर्मळ स्वरूपाने तेजस्वी झाला, जणू काही निरभ्र शरद ऋतूतील आकाशासारखा स्वच्छ आणि विशाल दिसत होता.
अथ ते दानवास् तत्र बडेर् अनुचरास् तदा । तद्गृहं स्फाटिकं सौधम् उच्चैर् आरुरुहुः क्षणात्
त्या वेळी बडीचे सेवक असलेले दानव तेथे आले आणि क्षणातच उंच, पारदर्शक अशा त्याच्या राजवाड्यात चढले.
डिम्बाद्या मन्त्रिणो वीरास् सामन्ताः कुकुहादयः । सुराद्याश् चैव राजानो वृत्राद्या बलहारिणः
डिंबा आणि इतर मंत्री, शूरवीर, कुहुहासारखे सरदार, सुरा वगैरे राजे, वृत्रासारखे बलाढ्य योद्धे तिथे एकत्र जमले.
हयग्रीवादयस् सभ्याश् शुकुन्दाद्याश् च बन्धवः । लुडङ्गाद्याश् च सुहृदः पल्मूलाद्याश् च लालकाः
हयग्रीवासारखे मान्यवर, शुकुंदासारखे नातेवाईक, लुडंगासारखे मित्र, पळमूळासारखे लाडकेही तिथे उपस्थित होते.
कुबेरयमशक्राद्या उपायनकरास् सुराः । यक्षा विद्याधरा नागास् सेवावसरकाङ्क्षिणः
कुबेर, यम, शक्र यांसारखे देव भेटवस्तू घेऊन आले; यक्ष, विद्याधर, नाग हेही सेवा करण्याची संधी मिळावी म्हणून तिथे आले होते.
रम्भातिलोत्तमाद्याश् च चामरिण्यो वराङ्गनाः । सरितस् सागराश् शैला दिशश् च विदिशस् तथा
रंभा, तिलोत्तमा आणि इतर अप्सरा, तसेच चामरी जातीच्या सुंदर स्त्रिया, नद्या, समुद्र, डोंगर, दिशा आणि उपदिशा — हे सर्व तिथे आले.
सेवार्थम् आययुस् तस्य तं प्रदेशं तदा बडेः । अन्ये च बहवस् सिद्धास् त्रैलोक्योदरवासिनः
हे सर्व बडी यांच्या सेवेसाठी त्या ठिकाणी आले; आणि त्रैलोक्याच्या गाभ्यात राहणारे इतर अनेक सिद्ध पुरुषही तिथे जमले.
ध्यानमौनसमाधिस्थं चित्रार्पितम् इवाचलम् । नमत्किरीटावलयो ददृशुर् बडिम् आदृताः
त्यांनी ध्यान, मौन आणि समाधीत मग्न, अद्भुत चित्रांनी सुशोभित आणि पर्वतासारखा स्थिर असलेल्या बडींना पाहिले आणि आपले मुकुट असलेली मस्तके नम्रतेने वाकवून त्यांना वंदन केले.
तं दृष्ट्वा कृतकर्तव्याः प्रणेमुस् ते महासुराः । विषादविस्मयानन्दभयमन्थरतां ययुः
त्यांना पाहून त्या महान असुरांनी आपले कर्तव्य पूर्ण केल्यासारखे वाटले, त्यांनी वंदन केले आणि दु:ख, आश्चर्य, आनंद, भीती या भावांनी ते जड झाले.
मन्त्रिणो ऽथ विचार्यात्र किं प्राप्तम् इति दानवाः । भार्गवं चिन्तयाम् आसुर् गुरुं सर्वविदां वरम्
मंत्र्यांनी तिथे काय घडले याचा विचार केला आणि दानवांनी सर्वज्ञानी असलेल्या आपला गुरु भृगुश्रेष्ठ यांचा मनात विचार सुरू केला.
चिन्तनानन्तरं दैत्या भार्गवं भासुरं पुरः । ददृशुः कल्पितप्राप्तं गन्धर्वनगरं यथा
विचार केल्यानंतर दैत्यांना भासणारा, तेजस्वी भृगु त्यांच्या समोर जणू काही अचानक प्रकट झाला, जसा गंधर्वांचे शहर अचानक दिसते.
पूज्यमानो ऽसुरगणैर् निविष्टो गुरुविष्टरे । ददर्श ध्यानमौनस्थं भार्गवो दानवेश्वरम्
असुरांच्या समूहांनी सन्मानित केलेला आणि गुरुंच्या आसनावर बसलेला भृगु, ध्यान आणि मौनात मग्न असलेल्या दानवांच्या राजाला पाहतो.
विश्रम्य स क्षणम् इव प्रेमवान् अवलोक्य च । बडिं विचारयन् दृष्ट्या परिक्षीणभवभ्रमम्
त्यांनी क्षणभर विसावा घेतला आणि प्रेमाने पाहत, बडीकडे दृष्टीने विचार केला, त्याच्या मनातील संसाराच्या भ्रमाचा क्षय ओळखला.
देहरश्मिशतैर् दन्तदीप्तिभिः क्षीरसागरे । क्षिपन्न् इव सभाम् आह हसन् वाक्यम् इदं गुरुः
गुरूंनी, त्यांच्या दातांच्या शतावधी किरणांनी जणू सभेला क्षीरसागरासारखा प्रकाश दिला, आणि हसत हसत असे बोलले.