चिद् एवैकम् अहं सर्वं स्पर्शनैषणपूर्वकम् । करोमि मात्रासंस्पर्शं शरीरेण न किञ्चन
मीच एकटं चैतन्य आहे, सर्व काही मीच आहे, हे सर्व स्पर्श आणि इच्छेने जोडलेलं आहे; पण शरीरानं मी काहीच करीत नाही, कारण कोणत्याही प्रकारच्या स्पर्शाला मी कधीच लागून राहत नाही.
किम् अनेन शरीरेण काष्ठलोष्टसमेन मे । अशेषजगदेकात्मा चिद् अहं चेतनात्मकः
या शरीराचा मला काय उपयोग, जे लाकडासारखं किंवा मातीच्या गोळ्यासारखं आहे? मी चैतन्य आहे, अखंड जगाचा एकमेव आत्मा, आणि माझ्यातच चेतना आहे.
अहं चिद् अम्बरे भानाव् अहं चिद् भूतपञ्जरे । सुरासुरेषु चिद् अहं स्थावरेषु चरेषु च
मी आकाशात चैतन्य आहे, मी सूर्यांत चैतन्य आहे, मी पंचमहाभूतांच्या पिंजऱ्यात चैतन्य आहे; देवांमध्ये आणि दानवांमध्ये, स्थिर आणि चल सर्वांमध्ये मीच चैतन्य आहे.
चिद् अस्तीह द्वितीया हि कल्पनैव न विद्यते । द्वित्वस्यासम्भवाल् लोके कश् शत्रुः कश् च वा सुहृत्
इथे फक्त चैतन्यच आहे; दुसरं काही असं फक्त कल्पनेतच आहे, प्रत्यक्षात नाही. या जगात द्वैत शक्यच नाही, मग शत्रू कोण आणि मित्र कोण?
बडिनाम्नश् शरीरस्य च्छिन्ने शिरसि भासुरे । चितस् तत् किं भवेच् छिन्नं सर्वलोकावपूरणात्
बडी नावाच्या देहाचं डोकं कापलं आणि ते उजळून निघालं, तरी चैतन्याचं काय? जे सगळ्या जगात व्यापून आहे, त्याला कापता येईल का?
चिता सञ्चेतितो द्वेषो द्वेषो भवति नान्यथा । तस्माद् द्वेषादयस् सर्वे भावाभावाश् चिदात्मकाः
चैतन्यानेच द्वेष निर्माण होतो; नाहीतर द्वेष असतच नाही. म्हणून द्वेष असो वा नसो, हे सगळे भाव चैतन्याच्याच स्वरूपाचे आहेत.
न चितो व्यतिरेकेण प्रविचार्यापि किञ्चन । अन्यद् आसाद्यते स्फाराद् अस्मात् त्रिभुवनोदरात्
चैतन्यापलीकडे काहीही, अगदी खोल शोधलं तरी, सापडत नाही. या तिन्ही लोकांच्या विशाल पोटातून दुसरं काहीच उगवत नाही.
न द्वेषो ऽस्ति न रागो ऽस्ति न मनो नास्य वृत्तयः । चिन्मात्रस्यातिशुद्धस्य विकल्पकलना कुतः
ना द्वेष आहे, ना आसक्ती आहे, ना मन आहे, ना त्याच्या हालचाली आहेत; कारण अगदी शुद्ध चैतन्यासाठी कोणतेही कल्पनांचे किंवा विचारांचे बांधकाम असूच शकत नाही.
चिद् अहं सर्वगो व्यापी नित्यानन्दमयात्मकः । विकल्पकलनातीतो विकल्पांशविवर्जितः
मी चैतन्य आहे, सर्वत्र व्यापलेला, अनंत, ज्याचे स्वरूप कायमचा आनंद आहे; मी सर्व कल्पनांच्या पलीकडे आहे, आणि कोणत्याही कल्पनेच्या कणांपासून मुक्त आहे.
चितश् चिद् इति यन् नाम निर्नामाया न नाम तत् । शब्दात्मिकैषा चिच्छक्तिः परिस्फुरति सर्वगा
'चेतना' किंवा 'ज्ञाता' ही नावे त्या नाव नसलेल्या सत्याला लागू पडत नाहीत; ही शब्दरूप असलेली चैतन्यशक्ती सर्वत्र उजळून निघते.
दृश्यदर्शननिर्मुक्तः केवलामलमूर्तिमान् । नित्योदितो निराभासो द्रष्टास्मि परमेश्वरः
दृश्य आणि पाहण्याच्या क्रियेपासून मुक्त, एकटा आणि निर्मळ स्वरूप असलेला, नेहमीच तेजस्वी आणि कोणत्याही रूपरंगाशिवाय, मीच तो पाहणारा, परमेश्वर आहे.
न कर्तास्मि न भोक्तास्मि द्रष्टैवास्मि निरामयः । कल्पनाविकलाकारकालकान्तकलामयः
मी कर्ता नाही, भोक्ता नाही; मी फक्त साक्षी आहे, सर्व दुःखांपासून मुक्त आहे. कल्पना, अकल्पना, काळ आणि काळाच्या अंशांनी मी बनलो आहे.
आभासमात्रम् उदितो नित्य आभास्यवर्जितः । भारूपैकस्वरूपो ऽस्मि स्वरूपेण जयाम्य् अहम्
मी फक्त नेहमीच प्रकट होणारा भास आहे, ज्यात काहीही प्रकट करायचे उरलेले नाही. मी अस्तित्वाच्या एकाच स्वरूपाचा आहे आणि माझ्या स्वतःच्या स्वरूपाने मी विजयी आहे.
चेत्यरञ्जनरिक्ताय विमुक्ताय महात्मने । प्रत्यक्चेतनरूपाय स्वरूपाय नमो ऽस्तु मे
ज्याच्या मनात कोणतीही वस्तूची रंगत नाही, जो मुक्त आहे, जो महान आत्मा आहे, आणि ज्याचे स्वरूप अंतर्मुख चेतना आहे, त्या माझ्या खऱ्या स्वरूपाला मी नमस्कार करतो.
चितये चेत्यमुक्ताय युक्त्या युक्ताय योग्यया । सर्वावभासरूपाय मह्यम् एव नमो नमः
माझ्या त्या स्वरूपाला पुन्हा पुन्हा नमस्कार—जे केवळ चेतना आहे, ज्याला कोणत्याही वस्तूचे बंधन नाही, योग्य विचाराने एकरूप झाले आहे, आणि सर्व प्रपंचाचा आधार आहे.
चेत्यनिर्मुक्तचिद्रूपं विष्वग्विश्वावपूरकम् । संशान्तसर्वसंवेद्यं संविन्मात्रम् अहं ततम्
मी सर्व विचारांपासून मुक्त असलेली शुद्ध चेतना आहे, जी सर्व दिशांना आणि या साऱ्या विश्वात व्यापलेली आहे. सर्व अनुभवांची गती शांत झाली आहे—फक्त निर्मळ जागरूकता, जी सर्वत्र पसरली आहे, तीच मी आहे.
आकाशवद् अनन्तो ऽहम् अप्य् अणोर् अणुर् आततः । नासादयन्ति माम् एतास् सुखदुःखदशादृशः
मी आकाशासारखा अनंत आहे, आणि अगदी लहानातल्या लहानापेक्षाही सूक्ष्म आहे, सर्वत्र पसरलेला आहे. सुख-दुःख यांसारख्या स्थिती मला स्पर्शही करू शकत नाहीत.
संवेदनम् असंवेद्यम् अचेत्यं चेतनं ततम् । न शक्ता मां परिच्छेत्तुम् भावाभावा जगद्गताः
जाणीव आणि अज्ञान, विचारात येणारे आणि न येणारे, हे सगळे माझ्याने व्यापलेले आहेत. या जगात असणे किंवा नसणे, या गोष्टी मला कधीच मर्यादित करू शकत नाहीत.
अथ वैते जगद्भावाः परिच्छिन्दन्तु माम् इमम् । यथाभिमतम् एते हि मत्तो न व्यतिरेकिणः
किंवा या जगातील सगळ्या गोष्टी मला जशा वाटेल तसे ठरवू देत; कारण त्या कधीच माझ्यापासून वेगळ्या नाहीत.
यदि स्वभावभूतेन वस्तुना वस्तु मीयते । ह्रियते दीयते वापि तत् किं कस्य किल क्षतम्
जर एखाद्या वस्तूचं मोजमाप किंवा देणं-घेणं तिच्या स्वभावानुसारच होत असेल, तर यात कोणाचं काय नुकसान होईल?
सर्वदा सर्वम् एवाहं सर्वकृत् सर्वसङ्गतः । चेत्यम् अस्त्य् अहम् एवैतन् न किञ्चिद् अपि चोदितम्
सर्व काळ मीच सर्व आहे, सर्व करतो, सर्वांमध्ये एकरूप आहे; जे काही जाणण्यासारखं आहे, ते मीच आहे—याशिवाय दुसरं काहीही नाही.
किं सङ्कल्पविकल्पाभ्यां चिद् अचिच् चाहम् एकभाः । सङ्क्षोभयाम्य् अहं तावच् छाम्याम्य् आत्मनि पावने
ठरवणं किंवा शंका यांचा काय उपयोग? मी चैतन्य आणि अचैतन्य, एकच तेज आहे; मी हवे तितका हालचाल करतो आणि मग माझ्या शुद्ध स्वरूपात शांत होतो.
इति सञ्चिन्तयन्न् एव बडिः परमकोविदः । अकारार्धार्धमात्रार्थं भावयन् ध्यानम् आस्थितः
अशा प्रकारे विचार करत, अत्यंत पारंगत बडि अर्धाक्षराचा अर्थ आणि त्यातील सूक्ष्म भाव मनाशी धरून ध्यानात मग्न झाला.
संशान्तसर्वसङ्कल्पः प्रशान्तकलनागणः । निश्शङ्कम् अतिदूरास्तचेत्यचिन्तकचिन्तनः
सर्व इच्छा शांत झाल्या, मनातील कल्पना थांबल्या, भीतीपासून मुक्त होऊन, त्याचे विचार कुठेही दूरच्या गोष्टींकडे वळत नाहीत, बाह्य वस्तूंबद्दल तो विचार करत नाही.
ध्यातृध्येयध्यानहीनो निर्मनाश् शान्तवासनः । बभूवावातदीपाभो बडिः प्राप्तमहापदः
ध्यान करणारा, ध्यानाचा विषय आणि ध्यान — या तिघांपासून तो मोकळा झाला, त्याचे मन निर्मळ आणि इच्छा शांत झाल्या. बडी वाऱ्यापासून झाकलेल्या दिव्यासारखा झाला, कारण त्याने सर्वोच्च अवस्था मिळवली.
उपशान्तमनास् तत्र रत्नवातायने बडिः । अवसद् बहुकालं स समुत्कीर्ण इवोपलात्
मन पूर्णपणे शांत झाल्यावर बडी त्या रत्नांनी सजवलेल्या मंडपात खूप काळ तसाच बसून राहिला, जणू काही तो जमिनीत खोलवर रुतलेल्या दगडासारखा स्थिर होता.
प्रशमितैषणया परिपूर्णया मननदोषदशोज्झितयोच्चया । बडिर् अराजत निर्मलसत्तया विघनम् अच्छतयेव शरन्नभः
सर्व इच्छा संपल्या, मन पूर्ण समाधानी झाले, विचारांची त्रुटी दूर झाली, बडी शुद्ध आणि निर्मळ स्वरूपाने तेजस्वी झाला, जणू काही निरभ्र शरद ऋतूतील आकाशासारखा स्वच्छ आणि विशाल दिसत होता.
अथ ते दानवास् तत्र बडेर् अनुचरास् तदा । तद्गृहं स्फाटिकं सौधम् उच्चैर् आरुरुहुः क्षणात्
त्या वेळी बडीचे सेवक असलेले दानव तेथे आले आणि क्षणातच उंच, पारदर्शक अशा त्याच्या राजवाड्यात चढले.
डिम्बाद्या मन्त्रिणो वीरास् सामन्ताः कुकुहादयः । सुराद्याश् चैव राजानो वृत्राद्या बलहारिणः
डिंबा आणि इतर मंत्री, शूरवीर, कुहुहासारखे सरदार, सुरा वगैरे राजे, वृत्रासारखे बलाढ्य योद्धे तिथे एकत्र जमले.
हयग्रीवादयस् सभ्याश् शुकुन्दाद्याश् च बन्धवः । लुडङ्गाद्याश् च सुहृदः पल्मूलाद्याश् च लालकाः
हयग्रीवासारखे मान्यवर, शुकुंदासारखे नातेवाईक, लुडंगासारखे मित्र, पळमूळासारखे लाडकेही तिथे उपस्थित होते.