साधुवादगिरा सार्धं सिद्धसार्थसमीरिता । वितानकसमा व्योम्नः पुष्पवृष्टिः पपात ह
सज्जनांची सुंदर वाणी आणि सिद्धांच्या समूहासोबत आकाशातून जणू फुलांची छत्रासारखी वर्षा खाली पडली.
मन्दारकोशविश्रान्तभ्रमरद्वन्द्वनादिनी । मदिरामोदसौन्दर्यमुदितोन्मदमानवा
मंदार फुलांच्या कळ्यांमध्ये विसावलेल्या भुंग्यांच्या गुंजनाने भरलेली, मधुर सुगंध आणि सौंदर्यात आनंदलेली, उल्हासित आणि मोहित झालेली.
व्योमवातविनुन्नेव तारकाणां परम्परा । पतितेव धरापीठं स्वर्गस्त्रीहसितच्छटा
जणू आकाशातील वाऱ्याने उडवलेली ताऱ्यांची रांग पृथ्वीवर पडली आहे, किंवा जणू स्वर्गातील स्त्रियांच्या हास्याची प्रभा पृथ्वीवर पसरली आहे.
वृष्टिष्व् एकशरन्मेघलवावलिर् इव च्युता । हैय्यङ्गवीनपिण्डानाम् ईरितेव परम्परा
जणू एकाच ढगातून पडणाऱ्या पावसाच्या थेंबांची ओळ, किंवा जणू साजूक तुपाच्या गोळ्यांची एकामागून एक रांग खाली टाकली आहे.
हिमवृष्टिर् इवोदारा मुक्ताहारचयोपमा । ऐन्दवी रश्मिमालेव क्षीरोर्मीणाम् इवाततिः
ती धबधबा बर्फाच्या सरीसारखा भासला, मोत्यांच्या माळेसारखा शुभ्र, चंद्रकिरणांच्या प्रकाशासारखा किंवा दूधाच्या लाटांसारखा पांढरा शुभ्र होता.
किञ्जल्कामोदवलिता भ्रमद्भृङ्गकदम्बका । सीत्कारगायदामोदमधुरानिलदोलिता
कमळाच्या केसराचा सुगंध दरवळत होता, मधमाशांचा गुंजन आणि गाण्याने गोड वारा हलकेच वाहत होता, आणि मधमाशांचे झुंड सतत भिरभिरत होते.
प्रभ्रमत्केतकव्यूहा प्रसरत्कैरवोत्करा । प्रपतत्कुन्दवलया वलत्कुवलयालया
फुललेल्या केतकीच्या गुच्छांनी भोवती फेर धरला होता, उमललेल्या कुमुदिनींचे ढग पसरले होते, कुंदाच्या माळा खाली पडत होत्या आणि निळ्या कमळांच्या तलावात लहरी उमटत होत्या.
आपूरिताङ्गनारामगृहच्छादनचत्वरा । उद्ग्रीवपुरवास्तव्यवरनारीविलोकिता
सुंदर स्त्रियांच्या घरांचे अंगण आणि छतं भरून गेली होती, आणि शहरातील रहिवासी तसेच खिडकीतून मान उंचावून पाहणाऱ्या स्त्रिया हे दृश्य पाहत होत्या.
निरभ्रोत्पलसङ्काशव्योमवृष्टिर् अनाकुला । अदृष्टपूर्वा सर्वस्य जनस्य जनितस्मया
आकाशात निळ्या कमळासारखी, ढग नसलेली, अशी एक अद्भुत पाऊसधार पडू लागली. ही पावसाची गंमत कुणीही कधीच पाहिली नव्हती, त्यामुळे सगळ्यांच्या चेहऱ्यावर आश्चर्याने हास्य उमटले.
अदृष्टपूर्वा सिद्धौघकरोत्करसमीरिता । सा मुहूर्तचतुर्भागे पुष्पवृष्टिः पपात ह
कधीही न पाहिलेली, सिद्धांच्या समूहाच्या श्वासाने हललेली, अशी फुलांची वृष्टी चक्क एक प्रहराचा चौथा भागभर पडत राहिली.
आपूरितसभालोके शान्ते कुसुमवर्षणे । इमान् सिद्धगणालापाञ् शुश्रुवुस् ते सभासदः
सभागृह लोकांनी भरलेले असताना आणि फुलांचा मंद पाऊस शांतपणे पडत असताना, तिथे असलेल्या सर्वांनी सिद्धांच्या गप्पा ऐकल्या.
आकल्पं सिद्धसेनासु भ्रमद्भिर् अभितो दिवम् । अपूर्वम् अद्य त्व् अस्माभिश् श्रुतं श्रुतिरसायनम्
सिद्धांच्या सैन्यात अनेक वर्षे आकाशात फिरताना, आज आम्ही काहीतरी अनोखे ऐकले—हे खरेच अमृतासारखे बोल होते.
यद् अनेन किलोदारम् उक्तं रघुकुलेन्दुना । वीतरागतया तद् धि वाक्पतेर् अप्य् अगोचरम्
रघुकुळाचा चंद्र ज्याने हे सांगितले, ते इतकं विरक्तपणानं बोललं आहे की, अगदी वाणीच्या अधिपतीलाही ते समजण्याच्या पलीकडचं आहे.
अहो वत महत् पुण्यम् अद्यास्माभिर् इदं श्रुतम् । वचो राममुखोद्भूतम् अमृताह्लादकं धियः
वा! आज आपल्याला किती मोठं पुण्य मिळालं — रामाच्या मुखातून उमटलेली, मनाला अमृतासारखी आनंद देणारी वाणी ऐकायला मिळाली.
उपशमामृतसुन्दरम् आदराद् अधिगतोत्तमतापदम् एष यत् । कथितवान् उचितं रघुनन्दनस् सपदि तेन वयं प्रतिबोधिताः
रघुवंशातील रामानं शांततेच्या अमृतासारख्या सुंदर आणि श्रेष्ठ अवस्थेचं योग्य वर्णन केलं; त्यामुळे आपण लगेचच जागृत झालो.
पावनस्यास्य वचसः प्रोक्तस्य रघुकेतुना । निर्णयं श्रोतुम् उचितं वक्ष्यमाणं महर्षिभिः
रघुकुळाचा ध्वज ज्याने ही पावन वाणी सांगितली, त्या वचनांचा निर्णय महान ऋषींनी सांगणार आहेत, तो ऐकणं आपल्याला योग्य आहे.
नारदव्यासपुलहप्रमुखा मुनिपुङ्गवाः । आगच्छताश्व् अविघ्नेन सर्व एव महर्षयः
नारद, व्यास, पुलह आणि इतर सर्व थोर ऋषी कोणतीही अडचण न येता तेथे आले.
पतामः परितः पुण्याम् एतां दाशरथीं सभाम् । नीरन्ध्रकनकाम्भोजां नलिनीम् इव षट्पदाः
चला, आपण सर्वजण या दशरथपुत्राच्या पवित्र सभेभोवती असे बसू, जसे मधमाशा निरंतर सुवर्ण कमळाभोवती गोळा होतात.
इत्य् उक्त्वा सा समस्तैव व्योमावासनिवासिनी । आपपात सभां तत्र दिव्या मुनिपरम्परा
असे म्हणून आकाशात राहणाऱ्या त्या सर्व दिव्य ऋषींच्या परंपरेने एकत्र येऊन त्या सभेत प्रवेश केला.
अग्रस्थितमरुत्पृष्ठरणद्वीणमुनीश्वरा । पयःपीनघनश्यामव्यासमेचकितान्तरा
समोर वाऱ्याच्या झुळुकीत उभे असलेले थोर ऋषी, वनातले पूज्यजन, आणि मेघासारखे गडद, जलयुक्त, सामर्थ्यवान व्यास यांच्या मध्ये मिसळलेले दिसत होते.
भृग्वङ्गिरःपुलस्त्यादिमुनिनायकमण्डिता । च्यवनोद्दालकोशीरशरलोमादिपालिता
भृगु, अंगिरस, पुलस्त्य यांसारख्या प्रमुख ऋषींनी शोभलेली, आणि च्यवन, उद्दालक, शिर, शरलोम व इतरांनी जपलेली होती.
परस्परपरामर्शाद् दुस्संस्थानमृगाजिना । लोलाक्षमालावलया सुकमण्डलुधारिणी
एकमेकांच्या स्पर्शाने मृगाची कातडी विस्कटलेली, डोळे सतत हलणारे, माळा आणि बांगड्या डोलणाऱ्या, त्यांनी सहजपणे आपले पूजा मंडळ सांभाळले होते.
तारावलिर् इवान्योऽन्यं कृतशोभातिशायिनी । कौसुमी वृष्टिर् अन्येव द्वितीयेवार्कमण्डली
जणू ताऱ्यांची रांग एकमेकांपेक्षा अधिक सुंदर दिसणारी, जणू फुलांची सर, किंवा दुसरे एखादे सूर्याचे मंडळ.
ताराजाल इवाम्भोदो व्यासो ह्य् अत्र व्यराजत । तारौघ इव शीतांशुर् नारदो ऽत्र व्यराजत
जणू आकाशातील ताऱ्यांचे जाळे, तसेच व्यास तिथे उजळून निघाले; आणि ताऱ्यांच्या गर्दीसारखे, नारद तिथे तेजस्वी दिसले.
देवेष्व् इव सुराधीशः पुलस्त्यो ऽत्र व्यराजत । आदित्य इव देवानाम् अङ्गिराश् च व्यराजत
देवतांमध्ये जसा देवांचा राजा तेजाने उजळतो, तसाच पुलस्त्य तिथे प्रकट झाला. आणि देवांमध्ये जसा सूर्य तेजस्वी असतो, तसाच अङ्गिरा तिथे चमकला.
अथास्यां सिद्धसेनायां पतन्त्यां नभसो रसात् । उत्तस्थौ मुनिसम्पूर्णा तदा दाशरथी सभा
तेव्हा सिद्ध ऋषींची ती सभा आकाशातून पृथ्वीवर येत असताना, त्या वेळी दशरथपुत्राची, ऋषींनी भरलेली सभा वर उचलली गेली.
मिश्रीभूता विरेजुस् ते नभश्चरमहीचराः । परस्परवृताङ्गाभा भासयन्तो दिशो दश
आकाशात आणि पृथ्वीवर वावरणारे ते सर्वजण एकत्र मिसळले आणि एकमेकांच्या अंगांनी वेढलेले, दहा दिशांना उजळून टाकू लागले.
वेणुघण्टावृतकरा लीलाकमलधारिणः । दूर्वाङ्कुराक्रान्तशिखास् सचूडामणिमूर्धजाः
त्यांच्या हातात वेणू आणि घंटा सुशोभित होत्या, खेळकर कमळे त्यांनी धरली होती, त्यांच्या केसांमध्ये दुर्वेची कोवळी पाती आणि मुकुटात रत्नजडित कड्या होत्या.
जटाकटप्रकपिला मौलिमालितमस्तकाः । प्रकोष्ठगाक्षवलया माणिक्यवलयान्विताः
त्यांच्या डोक्यावर जटांचा गुंता होता, त्या जटा कपिल ऋषींच्या केसांसारख्या गुंडाळलेल्या होत्या; त्यांच्या हातांवर सुंदर कड्या होत्या, काही कड्यांमध्ये माणिक्य रत्नं जडलेली होती.
चीरवल्कलसंवीतास् स्रक्कौशेयावगुण्ठिताः । विलोलमेखलापाशाश् चलन्मुक्ताकलापिनः
त्यांनी झाडाच्या सालीची वस्त्रं आणि काठकोर लंगोट घातलेली होती, रेशमी हारांनी अंग झाकलं होतं; त्यांच्या कमरेला मोकळ्या दोऱ्यांची मेखला होती आणि चालताना मोत्यांच्या माळा हलत होत्या.