हे ऐका, रघुवंशातील चंद्रासारख्या माझ्या मनात, गुरूच्या महानतेमुळेच या सर्व तेजस्वी गोष्टी उजळतात, असा भ्रम निर्माण होऊ नये. कारण, तुझ्या अस्तित्वामुळेच तुझ्या गुणांची महती सर्वत्र पसरते; हे सर्व तुझ्या स्वत्वाचीच सार्थकता आहे. त्या रात्री, त्यांच्या संवाद ऐकल्यानंतर, मी—रघुवंशाचा चंद्र—एकदा कदंब वृक्षाच्या टोकावर, पानं, फुलं, वेलींमध्ये विहार करत, शांत, पावसाविना, जणू एखाद्या शिखरावर विसावलेला ढग, अशा अवस्थेत एका खोलगट जागेत पोहचलो. तेथे मी दशूरा या तपस्वी, आत्मसंयमाचा नायक, प्रखर तेजाने अग्नीसारखा उजळलेला, पाहिला. त्याच्या शरीरातून निघणाऱ्या किरणांनी आसपासच्या अंकुरांना सुवर्णमय केले, आणि त्या प्रदेशाला सूर्याप्रमाणे तापविले. माझ्या आगमनाची जाणीव होताच, दशूराने आदरपूर्वक पाण्याचा अर्घ्य दिला, पानांचे आसन पसरले, आणि अत्यंत श्रद्धेने माझी पूजा केली. त्यानंतर, आम्ही दोघेही, दशूरा सूर्याप्रमाणे तेजस्वी, त्याच्या वंशाच्या कथा सांगत संवाद साधला—ज्या या संसाररूपी समुद्रातून पार नेण्याची क्षमता ठेवतात. त्या वृक्षाला मी पाहिले, ज्याच्या फांद्या, गडद कळ्यांनी भरलेल्या, वाऱ्यात हलत, त्याच्या फटीतून हास्य उमटत होते. दशूराच्या इच्छेने, त्या वृक्षाभोवती सर्व प्राणी आणि पक्षी जमा झाले, जणू वनात वेलांचा मंडप शोभा देत होता. त्याभोवती चवरीसारख्या चंद्रमय सुंदरता, वेलांच्या कडांवर भटकणाऱ्या, आणि शरद ऋतूच्या आकाशासारख्या चमकदार ढगांच्या गाठींनी झाकलेले होते. मोत्यांच्या ओळींनी, हिमकणांच्या रेषांसारखे, प्रत्येक अवयव फुलांच्या शुद्ध गाठींनी भरलेला होता. फुलांच्या पराग आणि चंदनाने पूर्णपणे अंघोळ केलेला, अखंड सौंदर्याने सजलेला, रुंद, स्पष्ट, लाल वस्त्रांनी अलंकृत होता. जणू विवाहासाठी सजलेला, फुलांच्या भाराने मोहक, वेलांची कन्या त्याची तयारी करत होती. वेलांच्या गुंडाळ्यांसारख्या मोकळ्या केसांनी, फुलांच्या गाठी आणि ध्वजांनी सजलेला, उत्सवातील शहरासारखा भासत होता. हरणांनी फुलांची धूळ पसरवली, आसपासची वनश्री दूर गेली, आणि तो वृक्ष जणू इतर वृक्षांमध्ये कुस्तीपटूप्रमाणे उभा होता. मोरांनी परागयुक्त फुलांची रेषा पसरवली, जणू पर्वतावरच्या तरुण साल वृक्षांमध्ये, संध्याकाळच्या ढगांच्या छायेत बसला होता. कोवळ्या लाल अंकुरांच्या हातांनी, थंड सावलीत विसावलेला, मत्तपणाने डोलणारा, त्याचा तेज शीतल दवाने चमकत होता. गडद फुलांच्या गाठी वनवाऱ्याने हलल्या, अर्धवट झोपलेल्या डोळ्यांनी, स्तनासारख्या गाठींनी शोभा वाढली. फुलांच्या गाठीतील केशराने कपडे लाल झाले, वेलांच्या पानांमध्ये खिडक्या दडलेल्या. नव्या उमललेल्या वेलांच्या सौम्य डोलण्यामध्ये, संपूर्ण निवास वेलांनी सजलेला, जणू मस्तपणाने विश्रांती घेत होता. कुक्कुट पक्ष्यांच्या गाण्यांनी, मधमाशीसारख्या हसऱ्या डोळ्यांनी, वनदेवींचे समूह अनिश्चित कळ्यांकडे पाहत होते. प्रेमाच्या थकव्याला सौम्य दवाने आराम दिला, आणि फुलांची धूळ वातावरणात मिसळली. फुलांच्या आतील खोलगट जागेत, काही अंतरंग खेळ सुरु होते, सर्व बाजूंनी मत्त मधमाशांच्या गुंजनाने वेढलेले. वनशहराच्या दूरच्या गुंजन ऐकण्यासाठी, क्षणभर कान उंचावले, कोवळ्या अंकुरांची चावण क्षणभर थांबली. पानाच्या कडांवर आकर्षक डोके ठेवून, समुद्रावर कमरपट्टा सारखी लहरी चंद्रप्रकाशाकडे पाहिले. वनश्रीच्या कन्या, जणू सौंदर्याचा मूर्तिमंत अवतार, आणि गवताच्या अंकुरात झोपलेली हरणे, पानांच्या गाठीमध्ये विश्रांती घेत होती. फांद्यांच्या वर्तुळात, पक्षी आपल्या पिलांसह विश्वासाने झोपलेले, आणि पिकलेली फळे जवळ पडलेली. फुलांच्या गाठीमध्ये, गोंधळलेल्या मधमाशा भटकत होत्या, आणि कडांवर निळ्या तरुण पानांच्या गाठी, कमळाच्या डोळ्यांसारख्या रेशीम धाग्यांनी जोडलेल्या. संपूर्ण वनश्री सुगंधित, वरचे ढग फुलांच्या गाठींमध्ये बदललेले, जमिनीवर फुलांची धूळ, आणि फळ मिळवण्यासाठी वाकलेले. अधिक काय सांगावे? त्या वृक्षावर एकही पान नाही, जे खाल्ले किंवा उपभोगले गेले नाही. प्रत्येक पानावर हरणे गडद सावलीत झोपलेली, प्रत्येक फटीत पक्षी दडलेले, त्या वृक्षराजावर. त्या वृक्षाच्या गुणांनी भरलेल्या दृश्याकडे पाहताना, माझा आनंद जणू मोठ्या उत्सवासारखा झाला. मग, ज्ञानाच्या प्रकाशाने उजळलेल्या इतर कथा सांगून, मी त्याच्या पुत्राला पुन्हा सर्वोच्च जागृतीकडे नेले. तेथे, आम्ही एकमेकांना अद्भुत कथा सांगत, ती रात्र प्रियकरांसारखी क्षणात निघून गेली. पहाट झाली, रात्रीचा दव विरळ झाला, आणि आकाशातील पक्ष्यांच्या हलचालींमुळे तारे मंद झाले. मग मी, माझ्या मुलांसह, दशूराच्या नगरीतून आकाशमार्गाने निघालो, आणि हर पर्वताजवळील नदीकडे गेलो. इच्छित स्नान केल्यानंतर, आकाशात प्रवेश करून, ऋषींच्या सभेत सामील होऊन, सुखाने राहिलो. हे रघुवंशातील आनंदा, 'दशूरा' नावाची ही कथा तुला सांगितली; जरी ती जगाच्या प्रतिबिंबासारखी दिसते, तरी ती वास्तवासारखी वाटूनही असत्य आहे. हीच 'दशूरा' कथा मी तुला सांगितली आहे, राघव, या जगाच्या भीषण आणि मायावी स्वरूपाचे दर्शन घडवण्यासाठी. म्हणून, असत्य आणि आकर्षक सत्य दोन्ही सोडून, दशूरा तत्त्वज्ञानाच्या समजुतीने नेहमी व्यापक मनाने, आत्मसंपन्न राहा.