आकाश व्यापणाऱ्या, हजार हातांच्या फांद्यांनी सजलेले एक अद्भुत वृक्ष त्या स्थळी उभे होते. त्याच्या फांद्यांमध्ये सूर्य आणि चंद्र यांच्या कुंडलांनी तो अलंकृत झाला होता, जणू काही साक्षात विश्वरूपच नृत्य करत आहे असे वाटत होते. त्या वृक्षाच्या पायथ्याशी एक महान पर्वताधिराज विराजमान होता, आणि वर आकाशात असंख्य तारे चमकत होते. मध्यभागी, फुलांनी गुंफलेल्या वेलींनी जणू दुसरीच पृथ्वी तयार केली होती. हा वृक्ष जणू सर्व वृक्षांचा आणि वनांचा पितामहच होता—त्याच्यामध्ये पृथ्वीवरील सर्व फळे, कोवळी पालवी आणि फुलांचा संग्रह एकत्र आला होता. त्याच्या फांद्यांवर फुलांच्या धुळीत लपलेली कळ्यांची घोस होती, जसे एखाद्या नदीच्या काठी सूर्यकिरणांनी आणि तारकांच्या जाळ्याने आकाश झाकले जावे. त्याच्या फांद्यांमध्ये सतत हालचाल करणारे पक्षी आणि त्यांची घरटी गजबजली होती, त्यामुळे पृथ्वीवर जणू जिवंत गावांची वस्तीच झाली आहे असे वाटत होते. फुलांच्या पताकांनी आणि वेलींच्या तोरणांनी सजलेला हा वृक्ष शुभ्र फुलांच्या राशीने उजळून निघाला होता. त्याच्या आतमधून तितर, हरणे, पोपट, कोकीळ आणि मैना यांच्या गोड आवाजांनी गूंज भरली होती. त्याच्या पोकळ फांद्यांमध्ये जणू दाट फुलांमागे लपवलेली खिडक्या होत्या. पक्ष्यांच्या चंचलतेने त्या पोकळ्या जणू वनदेवतांच्या अतिशय सुंदर अंतरगृहांसारख्या भासत होत्या. मधमाश्यांचे गुंजारव, सुवासिक लहरी, आणि फुलांच्या परागाने तो वृक्ष जणू पर्वतातून वाहणाऱ्या झऱ्यांप्रमाणे चमकत होता. फुलांच्या पानांची पावसाळी सर झुळझुळीत वाऱ्यात खेळत होती, आणि तो वृक्ष जणू शुभ्र मेघांनी वेढलेल्या पर्वतासारखा वाढत होता. हत्ती आपल्या गुडघ्यांनी आणि रुंद पाठांनी त्याच्या तळाशी घास घेत होते, पण तो वृक्ष आपल्या मजबुतीने पर्वतासारखा अढळ उभा होता. रंगबेरंगी पंखांचे पक्षी त्याच्या फांद्यांमध्ये वावरत होते, त्यामुळे तो जणू शिंगधारी पर्वतावर विविध जीवांची गर्दी झाली आहे, असे भासत होते. त्याच्या गुंफलेल्या फांद्यांच्या जाळ्याने जणू वनातील वाऱ्यांनी वेलींना नृत्य करायला लावले आहे, असे वाटत होते. जो कोणी इच्छा-रहित आहे तोच समाधानीपणे निघून जातो; त्या वृक्षाचे नृत्य जणू फुलांच्या हारांनी आणि वेलींनी गोलाकार फिरणाऱ्या नृत्याप्रमाणे दिसत होते. हा वृक्ष फक्त वेलींना प्रिय होता, म्हणून तो प्रेमाने परिपूर्ण झाला होता, जणू मतवाले मधमाशांचे गुंजन त्याचा मधुर गीत बनले होते. दूरवरून, नव्या फुलांनी सजलेला तो वृक्ष आकाशात विहरणाऱ्या सिद्धांना जणू कोकीळ आणि मधमाशांच्या गजराने स्वागत करत होता. इतर झाडे फळे आणि फुलांनी भरली होती, जणू त्यांची कळी आणि फुले हसत आहेत, अशी आनंदी झळाळी त्यांच्यात दिसत होती. तो वृक्ष जणू पारिजातकासारखा आकाशाकडे झेपावत होता; त्याच्या उंच फांद्या आणि घोस वरवर जात होत्या, जणू त्याचा खोड धाडसीपणे आकाशात उंचावत आहे. मधमाश्यांचे गुंजारव, दाट फुलांचे घोस यामुळे तो वृक्ष जणू इंद्राच्या हजार डोळ्यांच्या तेजाशी स्पर्धा करतो आहे, असे वाटत होते. चमकणाऱ्या फुलांच्या घोसांनी तो जणू नागमण्यांच्या फण्यांनी सजलेला आहे, आणि तो पृथ्वीवरून शेषनागासारखा आकाश पाहण्यास उत्सुक आहे. त्याचे रूप फुलांच्या धुळीने झाकलेले होते, जणू दुसरा शंकरच उभा आहे, आणि फळांनी भरलेल्या सावलीने तो सर्व ऋषींमध्ये आदर निर्माण करत होता, जसे शंकर करतो. त्याच्या दाट पर्णफांद्यांनी नैसर्गिक भिंती, आणि फुलांनी भरलेल्या वेलींनी मंडप तयार केला होता. तो कदंब वृक्ष जणू आकाशातील नगरासारखा उभा होता, पक्ष्यांच्या थव्यांनी गजबजलेला, जणू तेच त्याचे नागरिक. त्या वेळी, त्या ज्ञानी पुरुषाने आनंदाने भारावलेले मन घेऊन, फळे आणि कोवळी पाने यांनी समृद्ध असा, जणू फुलांचा पर्वतच उभा आहे, असा तो वृक्ष पाहिला. मग तो कदंब वृक्ष, जो वनाचा आधारस्तंभ होता, त्यावर चढला—जसा विष्णू समुद्रातून उगवणाऱ्या कल्पवृक्षावर चढला होता, तसा. त्या वेळी, एका फांदीच्या टोकावर, जी आकाशात पोचली होती, ती एक स्त्री फांदीच्या टोकावर मोकळ्या जागेत प्रवेशली, जणू माकडाचा मन फांदीच्या टोकावर पोहोचल्यासारखे. मग ती तिथे, कोवळ्या पानांच्या मऊ शय्येवर बसली आणि क्षणभर आजूबाजूच्या दिशांकडे आश्चर्याने पाहू लागली. तिला सुंदर काठांनी सजलेल्या नद्यांच्या रांगा, पर्वतशिखरे—जणू मोठ्या डोंगरांचे उभार—स्पष्ट आकाशात मेघांनी झाकलेली, आणि मंद हालणारी निळ्या कमळे दिसली. निळसर-हिरव्या गवताने आच्छादलेली, फुलांसारखी फिकट रंगाची अंगकांती असलेली, समुद्राच्या पाण्याने भरलेली कलशी घेऊन त्या स्त्रिया नगरीला सजवत होत्या. हातात फुललेली कमळे, सुवासिक वाऱ्यांनी चेहऱ्यासारख्या, गावांमध्ये कावळ्यांचा गजर आणि धबधब्यांचा निनाद पैंजणांसारखा गूंजत होता. आकाश त्यांच्या मुकुटासारखे, पृथ्वी त्यांच्या पायाप्रमाणे, वनरांगा त्यांच्या केसांच्या रेषा, जंगले त्यांच्या रुंद कंबरेप्रमाणे, आणि चंद्र-सूर्य त्यांच्या कुंडलांसारखे होते. शेतजमिनी आणि चंदनाच्या वनांनी त्यांचे चिन्ह होते, आणि त्यांच्या शिखरांवर हिम आणि मेघांची शुभ्र वस्त्रे पसरली होती. समुद्राच्या पाण्याच्या ताज्या शोभेसारखे, झाडांनी गजबजलेली ही जंगले जणू जगाचे अंतरगृह होते. वसंताच्या पाण्याने धुतलेली वस्त्रे, सूर्याच्या केशररंगी किरणांनी अलंकृत, विविध फुलांनी सजलेली आणि चंद्रप्रकाशासारख्या चंदनाने लेपलेली होती. आकाशातील वेलांच्या पानावर बसून, वनवेलांच्या धारांनी आणि वाऱ्यांनी वेढलेला, तो आनंदाने तीनही लोकांच्या स्त्रिया पाहू लागला, जणू प्रत्येक दिशा सतत फुलांनी सजली आहे. त्या दिवसापासून, त्या तपस्वी आश्रमात तो "कदंब दाशूर" म्हणून प्रसिद्ध झाला—तीव्र तपस्येत स्थिर राहणारा वीर. तिथे, वेलांच्या पानावर बसून, त्याने क्षणभर दिशांकडे पाहिले आणि मग सर्व दिशांपासून मन मागे घेत, कमलासन धारण केले. त्याला सर्वोच्च तत्त्वाची जाणीव नव्हती; तो केवळ कर्मफळ अर्पण करण्याच्या भावनेने कर्मकांड करीत होता. वनात राहून, वेलांच्या पानावर बसून, त्याने सर्व यज्ञ मनानेच क्रमाने पार पाडले. तिथे, दहा वर्षे, त्याने गायी, घोडे, मानव यांसारख्या यज्ञांनी, विपुल दान देऊन, देवांची मानसिक पूजा केली. कालांतराने, जेव्हा त्याचे मन शुद्ध झाले, तेव्हा आत्म्याच्या कृपेने उत्पन्न झालेले ज्ञान त्याच्या अंतरात्म्यात जबरदस्तीने प्रवेशले.