त्या वनात एक अद्भुत कदंब वृक्ष उभा होता, ज्याचे मुकुट वाऱ्याने विस्कटले होते आणि त्यावर असंख्य मधमाशा गुंजारव करत होत्या; त्याच्या पर्णांनी जणू आकाशाचा चेहरा पुसला जात होता. त्याच्या फुलांच्या लांब, पिवळसर घोसांना जणू ताज्या पानांच्या विड्याने सजलेले मुख मिळाले होते, आणि मधमाशांच्या गोंगाटात तो वृक्ष हसत असल्यासारखा भासत होता. मंजिळांच्या खेळकर फुलांच्या परागाने तयार झालेले वर्तुळ जणू पूर्ण चंद्राच्या तेजासारखे चमकत होते. दाट शाखांच्या रांगा, कुसुमवनात तितरांच्या कुजनाने आणि किन्नरांच्या गीताने गूंजत, तो वृक्ष जणू सिद्धांच्या दिव्य मार्गासारखा उंचावला होता. त्याच्या पानांच्या आसनावर बसलेल्या मोरांच्या घोसांनी वृक्ष सजला होता; आकाश इंद्रधनुष्य आणि मेघांनी शोभले आहे असे वाटत होते. प्रत्येक उतारावर, उंच-खालच्या पांढऱ्या चवरी आणि तितरांच्या मागे चालणाऱ्या पूर्ण चंद्रांनी जणू वर्षभर चंद्रांनी भरले आहे असे भासत होते. तितरांचा चिवचिवाट, कोकिळांचा मधुर आवाज, आणि जीवाजीव पक्ष्यांचा गूंजणारा रड आवाज, या सर्वांनी वृक्ष जणू पूर्ण स्वरात गात असल्यासारखा वाटत होता. कदंब पक्ष्यांच्या घोसांनी त्यांच्या घरटीत खेळत, सिद्ध लोक स्वर्गाच्या गुहेत विसावले होते; जणू संपूर्ण जग त्या वृक्षाभोवती वेढले आहे. कांतीमय फुलांच्या घोसांनी, मूंगा-लाल देठ आणि मधमाशांसारख्या डोळ्यांनी, तो वृक्ष जणू अप्सरांच्या संगतीने स्वर्गासारखा दिसत होता. फुलांच्या ढिगातून उडणाऱ्या अस्थिर परागाने, इंद्रधनुष्य घेऊन, काळ्या फुलांच्या घोसांनी तो वृक्ष जणू वीजेसह मेघासारखा भासत होता. अनेक हातांसारख्या शाखांनी आकाश व्यापले होते; जणू विश्वरूप स्वतःच चंद्र-सूर्याच्या कुंडल्यांनी सजून नृत्य करत होता. त्याच्या पायाशी महान पर्वतराज बसला होता, वर आकाशात तारे गर्दी करून होते; मध्ये जणू फुलांच्या वेलांनी विणलेली दुसरी पृथ्वी भासत होती. सर्व वृक्षांचे आणि वनांचे पितामह, पृथ्वीवर एकाच ठिकाणी फळ, कोवळ्या कळ्या आणि फुलांचा संग्रह होता. फुलांच्या धुळीत लपलेल्या कळ्यांनी जणू सूर्यकिरण आणि तारांच्या जाळ्याने आकाश नदीकिनाऱ्यावर झाकले आहे असे वाटत होते. शाखा अस्थिर पक्ष्यांनी आणि घरट्यांनी भरलेल्या, पृथ्वी जणू जीवंत गावी लोकांनी भरली आहे असे भासत होती. फुलांच्या झेंड्यांनी आणि वेलांच्या मंडपांनी सजलेला, पांढऱ्या फुलांच्या ढिगांनी चमकत, फुलांची प्रचंड संपत्ती ओसंडून वाहत होती. तितर, हरिण, पोपट, कोकिळ, आणि तारा पक्ष्यांच्या आवाजांनी भरलेला, फुलांच्या घोसाखाली लपलेल्या फांद्या जणू खिडक्या आहेत असे वाटत होते. पक्ष्यांच्या मस्तपणाने भरलेल्या गुहेत जणू वनदेवींच्या सर्वात सुंदर अंतरगृहासारखा अनुभव येत होता. मधमाशांचा गुंजारव, सुगंधाच्या लाटा, आणि फुलांच्या परागाच्या ढिगांनी जणू पर्वतराजावरून वाहणाऱ्या नद्यांचे प्रवाह चमकत होते. वाऱ्यात खेळणाऱ्या पाकळ्यांच्या वर्षावाने वेढलेला, तो वृक्ष जणू पांढऱ्या मेघांनी वेढलेल्या पर्वतासारखा वाढत होता. हत्तींच्या गुडघ्यांनी आणि मोठ्या पाठांनी पायाशी दाबलेला, तो वृक्ष जणू स्वतःच्या उतारांनी धरलेला पर्वतराजासारखा स्थिर उभा होता. विविध रंगाच्या पंखांच्या पक्ष्यांच्या घोसांनी, फांद्यांच्या गुहेत फिरत, तो जणू शिंग असलेल्या पर्वतावर विविध जीवांची गर्दी आहे असे भासत होता. त्याच्या अस्थिर फांद्यांच्या जाळ्याने जणू वनातील वेलांना नृत्य करायला लावले आहे, असे वाटत होते. कामनाहीन, संतुष्ट व्यक्तीच तेथून निघतो; फुलांच्या हारांनी वेलांचे गोल नृत्य जणू वृक्ष स्वतः नाचत आहे असे भासत होते. फक्त वेलांना प्रिय असल्याने, प्रेमाचा स्वाद ओसंडून वाहत होता; मधमाशांच्या नशेच्या आवाजात जणू वृक्ष मधुर गीत गात आहे असे वाटत होते. दूरवरून, नव्या फुलांनी सजून, आकाशात प्रवास करणाऱ्या सिद्धांना, कोकिळांचा आवाज आणि मधमाशांच्या घोसांनी जणू स्वागत केले जात होते. वृक्षांचे फळ आणि फुलांनी भरलेल्या फांद्या जणू आनंदात हसत आहेत, त्यांच्या कळ्या आणि फुलांच्या उजळ तेजात हर्ष व्यक्त करत आहेत. पारिजात वृक्षासारखे, त्याच्या शाखा आणि घोस आकाशाकडे झेप घेत, त्याचा खांब उंचावून जणू आकाशात धाव घेत आहे असे भासत होते. मधमाशांचा गुंजारव आणि दाट फुलांच्या घोसांनी, तो वृक्ष जणू इंद्राच्या हजार डोळ्यांच्या अद्वितीय तेजाशी स्पर्धा करू इच्छितो असे भासत होता. चमकणाऱ्या फुलांच्या घोसांनी, नागाच्या मण्यांच्या फणासारखे, तो वृक्ष जणू शेषनागासारखा पृथ्वीवरून आकाश पाहण्यासाठी उभा होता. धुळीने माखलेली त्याची आकृती जणू दुसरा शंकर आहे; फळांनी भरलेल्या छायेत, सर्व ऋषींना जणू शंकरासारखी भयमिश्रित श्रद्धा वाटत होती. दाट पर्णांच्या शाखांनी नैसर्गिक भिंती तयार केल्या, फुलांनी भरलेल्या वेलांनी मंडप उभारले, आणि कदंब वृक्ष जणू आकाशातील एक नगरी, पक्ष्यांच्या घोसांनी नागरिकांसारखी गर्दी करत उभा होता. त्या वेळी, तो ज्ञानी पुरुष, आनंदाने मन शांत झालेला, फळ आणि कोवळ्या पानांनी भरलेला, फुलांचा पर्वतासारखा कदंब वृक्ष पाहतो. तो कदंब वृक्षावर चढतो, जणू वनाचा खांब पृथ्वीवर उभा आहे; विष्णूंनी समुद्रातून उगवलेल्या कल्पवृक्षावर चढल्यासारखे. तेथे, आकाशात झेप घेणाऱ्या फांदीच्या टोकावर, ती स्त्री मोकळ्या जागेत प्रवेश करते, जणू माकडाच्या मनासारखी फांदीच्या शेवटी. मग, नव्या पानांच्या मऊ, ताज्या आसनावर बसून, ती काही क्षण सभोवतालच्या दिशांना आश्चर्याने पाहते. ती सुंदर किनाऱ्यांनी सजलेल्या नद्यांच्या रांगा, मोठ्या पर्वतांच्या शिखरांना डोंगरांच्या उरांसारखे, स्वच्छ आकाशात मेघांनी झाकलेले दृश्य, आणि हलके हलके डुलणाऱ्या निळ्या कमळांना पाहते. निळ्या-हिरव्या गवताने सजलेले, फुलांसारखी फिकट अंग असलेले, समुद्राच्या जलाने भरलेली कलशे घेऊन, ते शहर सजवले होते. फुललेली कमळे हातात, सुगंधी वाऱ्यांनी चेहरा, गावांमध्ये कावळ्यांचा किलबिल, आणि धबधब्यांचा आवाज जणू पैंजणांसारखा गूंजत होता. आकाश मुकुट, पृथ्वी पाय, वन रेषा केस, जंगल रुंद कंबर, आणि चंद्र-सूर्य कुंडल्या – अशा अद्भुत रूपात ती प्रकृती पाहते.