शरीराच्या उंच टेकाडावरून उगवलेली तरुणाईची मोहक वेल, मनरूपी मधमाशीला आपल्याकडे आकर्षित करून, पूर्णपणे मोहित करते. शरीराच्या वाताच्या उष्णतेतून निर्माण झालेल्या तरुण स्त्रीचे मृगजळ, मनरूपी हरिणाला धावत धावत धोकादायक दऱ्यांत पाडते. या तरुणाईचा उजाळा, शरीररूपी रात्रीतल्या चांदण्यासारखा आहे; मनरूपी सिंहाची अयाळ, जीवनाच्या महासागरातील लाट — ही तरुण स्त्री आता मला आकर्षित करत नाही. काही दिवसांसाठीच तरुणाई शरीररूपी अरण्यात फुलते; पण या क्षणभंगुर ऋतूत कधीही विश्वास ठेवू नये. जशी दुर्भाग्यवानाच्या हातातून क्षणातच इच्छा-पूर्ण करणारी माणिक्य घसरते, तशीच तरुणाईची पक्षी क्षणात शरीरातून उडून जाते. जेव्हा जेव्हा तरुणाई सर्वोच्च शिखर गाठते, तेव्हा इच्छा प्रचंड प्रमाणात उसळतात — पण शेवटी त्या नाशच घडवतात. जोपर्यंत तरुणाईची रात्र टिकते, तोपर्यंत वासना आणि द्वेषरूपी भुतं नाचत राहतात; हे सर्व काही संपत नाही, जोपर्यंत तरुणाईच अस्तास जात नाही. या दयनीय तरुणाईत, जी अनेक कर्तव्यांनी भरलेली आणि क्षणात नाहीशी होते, तिथे जसा मरणासन्न बालकावर दया दाखवावी, तशी दया दाखवावी. जो माणूस भ्रमाने या क्षणभंगुर तरुणाईत आनंद मानतो, पूर्णपणे मोहित होतो, तो मानवरूपी पशूच समजला जातो. जो गर्व, भ्रम आणि अहंकाराने मद्यपान केल्यासारखा तरुणाईची इच्छा करतो, तो मूर्ख लवकरच पश्चात्तापाला सामोरा जातो. हे कुलीन, ज्यांनी सहजपणे तरुणाईच्या संकटावर मात केली, तेच खरे धर्मात्मा, तेच खरे महात्मे, आणि तेच पृथ्वीवरील खरे पुरुष आहेत. महासागरात कितीही बलाढ्य मासे असले तरी तो सहज ओलांडता येतो; पण दोषांच्या लाटांनी अस्वस्थ झालेला नाश झालेल्या तरुणाईचा महासागर ओलांडता येत नाही. नम्रतेने सजलेली, सज्जनांची शरणस्थान, करुणेने उजळलेली, गुणांनी परिपूर्ण अशी उत्तम तरुणाई या जगात अत्यंत दुर्मिळ आहे — जणू आकाशातील वन. स्त्रीमध्ये काय सौंदर्य आहे? तिचे शरीर हे मांसाचे बाहुलं, ज्या अवयवांना यंत्रासारखी हालचाल आहे, आणि जिच्या सांगाड्यात केवळ स्नायू आणि हाडांचे गाठी आहेत. जर डोळ्यातून त्वचा, मांस, रक्त, वाफ आणि अश्रू वेगळे केले, आणि मग पाहिलं, तर काय आकर्षण उरतं? मग व्यर्थ भ्रमात का पडावं? इथे केस, तिथे रक्त — स्त्रीचं शरीर असंच असतं. मोठ्या मनाचा माणूस या तुच्छ गोष्टीचं काय करणार? जी अवयवं पुन्हा पुन्हा वस्त्र, सुवासिकांनी सजवली जातात, ती शेवटी सर्व शरीरात मांसभक्षक प्राण्यांनी भक्षण केली जातात. जिच्या उरःस्थळी मोत्यांची माळ चमकते, जणू मेरू पर्वताच्या शिखरांवर आणि उतारांवर चमकणाऱ्या गंगेच्या लाटा; तीच प्रिय उरःस्थळी, काळानुसार, स्मशानात किंवा दिशांच्या सीमेवर, कुत्र्यांनी खाल्ली जाते, जशी अंधाने लहान गोळी खाल्ली. जसा जंगलातील वासराच्या अंगावर मांस आणि रक्त लागलेलं असतं, तसंच स्त्रीच्या अंगावरही असतं; मग यात काय मिळवायचं आहे? स्त्रीचं दिसणारं आकर्षण केवळ कल्पनेत आहे; हेही इथे अस्तित्वात नाही, असंच मला वाटतं, कारण भ्रमच त्याचा एकमेव कारण आहे. मद्याप्रमाणे, जी अस्थिर आहे, तशीच स्त्री, जी प्रचंड आनंद देते — यात काय फरक आहे? ज्यांचे मन स्त्रियांच्या मोहात गुंतलेले असते, हे ऋषी, ते कितीही संयमाने प्रयत्न केले तरी जागृती साधू शकत नाहीत. केस आणि काजळाने सजलेल्या स्त्रिया, नेहमीच स्वभावाने तीक्ष्ण असतात; जणू दुष्कृत्यांच्या अग्नीच्या ज्वाळा, त्या पुरुषांना गवतासारखे जाळतात. ज्यांनी सहज तरुणाईच्या संकटावर मात केली, तेच वंदनीय, तेच महात्मे, आणि तेच पृथ्वीवरील खरे पुरुष आहेत. दूरूनही, जरी मोहक दिसल्या तरी, स्त्रिया नरकाच्या अग्नीच्या लाकडासारख्या आहेत — सुंदर, तरीही कठोर आणि भयंकर. तिचे डोळे, केसांच्या सावलीतून चमकणाऱ्या तारांसारखे; तिचं मुख पूर्ण चंद्रासारखं, आणि ती उमललेल्या कमळांच्या घोसासारखी हसते. खेळकर पण कठोर, ती प्रयत्नांचा नाश घडवते; रात्रींची राणी, मनाला अत्यंत मोहिनी लावणारी. फुलांसारखी गोड, मनमोहक, तिच्या कोवळ्या हातांमध्ये नवीन पानांची कोमलता; तिच्या भुवया मधमाशांसारख्या वक्र, आणि तिची उरःस्थळी फुलांच्या घोसासारखी. तिचे अंग फुलांच्या केसरासारखे फिकट, पुरुषांच्या नाशाचा हेतू असलेली; ही प्रिय, विषारी वेल, अत्यंत असहाय्यता देते. केवळ श्वास किंवा उसास्याने, नागपाशकारिणीसारखी, ती प्रिय जीवाला बाहेर काढते, जशी हत्तीच्या हाताने नागाला त्याच्या बिलातून ओढले जाते. काम नावाच्या शिकाऱ्याने भोळ्यांसाठी जाळं पसरवलं आहे; स्त्रिया पुरुषांच्या अंगांना बांधणाऱ्या सापळ्या आहेत, जे पक्ष्यांसारखे आहेत. रुंद नितंब असलेल्या स्त्रीच्या आकांक्षेने मद्यपान केलेला मनरूपी हत्ती, हे ब्राह्मण, वासनेच्या साखळ्यांनी बांधलेला, जणू मुका होतो. जन्माच्या तळ्यातील मास्यासारख्या पुरुषांसाठी, जे कर्माच्या पोकळीत फिरतात, स्त्री म्हणजे आमिष लावलेला गळ, आणि वाईट सवयी म्हणजे त्याचा दोरा. स्त्रिया पुरुषांसाठी बंधन आहेत, जशी घोड्यांसाठी दोरी, हत्तींसाठी साखळी, किंवा कमळासाठी चिखल. हे ऋषी, हा भोगांचा प्रदेश विविध आणि अद्भुत आहे; तो इथेच स्त्रियांवर अवलंबून राहून सर्वोच्च स्थिती गाठतो. मी स्त्रियांच्या पासून सदैव मुक्त राहू इच्छितो, ज्या सर्व दोषरत्नांचा सुंदर पेटारा आहेत, आणि सतत दुःखाची साखळी आहेत. उरःस्थळी, डोळ्याला, नितंबाला, भुवयांना काय उपयोग — जेव्हा ते केवळ मांस आहे, त्यात काहीही खरा सार नाही? इथे मांस, रक्त, हाडं आहेत; हे ब्राह्मण, काहीच दिवसांत स्त्रीचं शरीर नष्ट होतं. ज्या स्त्रिया कधीकाळी त्यांच्या पतींनी कापसासारख्या कोमलतेने जपल्या, त्या शरीरं आता पितृभूमीत विखुरलेल्या अवस्थेत पडलेल्या आहेत. अशा प्रकारे, या श्लोकांच्या अनुक्रमाने, शरीर, तरुणाई आणि स्त्रीसौंदर्य यांचा क्षणभंगुर आणि भ्रममय स्वभाव, तसेच त्यातून निर्माण होणारे बंधन, दुःख आणि नाश याचे वर्णन केले आहे. यातून खरे पुरुष, महात्मे आणि धर्मात्मे हेच आहेत, ज्यांनी या मोहाच्या महासागरावर सहज विजय मिळवला आहे.