एका शांत क्षणात, मी स्वतःला चिंतेच्या विचारांच्या फेरगड्यात झपाटल्यासारखा अनुभवतो—पाण्यातील जुने पान, वाऱ्यातील कोरडे गवत, किंवा आकाशातील शरद ऋतूतील ढगाप्रमाणे मी हलतो, हेलकावे खातो. आपली खरी स्थिरता गाठता येत नाही, आणि विचारांच्या जाळ्यात अडकलेला, मी पक्ष्यांसारखा गोंधळलेला आहे. पिता, या तृष्णेच्या अग्नीने मी इतका जळत आहे की, अमृत मिळाले तरी मला दिलासा मिळेल, अशी आशाही वाटत नाही. माझ्या मनाचा घोडा, तृष्णेने वेडावलेला, दूरदूर पळतो, पुन्हा पुन्हा परततो, आणि दिशांच्या टोकांवर झपाट्याने भटकतो. ही तृष्णा, जडतेला बांधलेली, सतत वरखाली हलते; ती नेहमीच अस्वस्थ, गाठीदार, आणि केंद्राशिवाय फिरणाऱ्या चाकावर बांधलेल्या खड्या दोराप्रमाणे आहे. शरीरात, माणूस तृष्णेने खेचला जातो—ती घट्ट बांधलेली आणि सतत अस्वस्थ, जणू बैलाला दोराने झपाट्याने ओढून नेतात तशी. या जगात, मुलं, पत्नी आणि कुटुंब यांची सतत ओढ, लोकांमध्ये तृष्णेचे जाळे विणते, जणू पक्ष्यांसाठी सापळे टाकणारा शिकारी. तृष्णा, काळ्या रात्रीसारखी, ज्ञानींनाही भ्रमित करते, दृष्टी असलेल्या लोकांना आंधळे करते, आणि आनंदी लोकांना थकवते. तृष्णा वाकडी, स्पर्शाला मऊ, पण विषाची असमतोल दाखवणारी; काळ्या नागाप्रमाणे, ती किंचित स्पर्श केला तरी जळते. ती काळ्या राक्षसीसारखी, पुरुषांच्या हृदयाला फाडते, भ्रम विणते, दुष्प्राप्यते आणते, आणि नेहमीच दुःखी असते. तृष्णा, जुन्या वीणेप्रमाणे, मनाच्या खजिन्याला आळशीपणाच्या आणि जडतेच्या जाळ्यात बंद करते, आणि आनंदात कधीच चमकत नाही, हे ब्रह्मन्. ती नेहमीच अत्यंत अपवित्र, कडवटपणाच्या वेडाने भरलेली, लांब, सडपातळ, आणि आसक्तीने दाटलेली, काळ्या दऱ्यातील वेलीप्रमाणे आहे. इच्छा रिकामी, आनंद देत नाही, पूर्णपणे निष्फळ, जरी ती उंच उठते; ती अशुभ, क्रूर, आणि कोमेजलेल्या फुलासारखी आहे. मन तिला आकर्षित नसलं तरी, इच्छा सर्वकाही पाठलाग करते; पण तिला काहीच मिळत नाही, जणू वृद्ध गणिकेसारखी. संसाराच्या विविध रंगांनी भरलेल्या नृत्यात, भोगाच्या टप्प्यांमध्ये, इच्छा ही वृद्ध नर्तकीसारखी आहे. वृद्धत्वाच्या झाडावर चढून, पतन आणि संकटांची फळांची माळ घेऊन, संसाराच्या लांब जंगलात, इच्छा विषारी वेलीप्रमाणे पसरते. जिथे यश मिळत नाही, तिथेही ती वेड्यासारखी धावते; इच्छा आनंदाशिवाय नाचते, जणू वृद्ध नर्तकी. ती धुक्यात जोराने फडफडते, पण प्रकाश आल्यावर शांत होते; दुःखाच्या पुरात, इच्छा अस्वस्थ मोरिणीप्रमाणे स्थिर होते. ती जड, अस्वस्थ, आणि भारी, दीर्घ काळ रिकामी राहते; क्षणभर आनंद मिळवते, जणू श्रावणातला लाट. हरवलेले सोडून, राहिलेले ठेवून, ती एका झाडावरून दुसऱ्यावर, एका व्यक्तीकडून दुसऱ्याकडे, पक्ष्याप्रमाणे उडते. संपूर्ण समाधान मिळालं तरी, ती अशक्य वाटणाऱ्या मार्गावर पुढे जाते; फळाची अपेक्षा करते, आणि दीर्घ काळ एका जागी टिकत नाही—तृष्णेचा अस्वस्थ माकड. हे केले की, ते पुढे करते; सर्व काही गोंधळलेले. तृष्णा सतत झपाट्याने प्रयत्न करते, जणू दिव्य शक्तीने प्रेरित. क्षणात ती खोल उतरते, क्षणात आकाशात जाते, क्षणात दिशांच्या जाळ्यात भटकते—हृदयाच्या कमळाकडे आकर्षित झालेली तृष्णेची मधमाशी. संसारातील सर्व दोषांमध्ये, तृष्णा एकटीच दीर्घ दुःख देते; राजवाड्यात राहणाऱ्यांनाही ती घट्ट जाळ्यात बांधते. ती पूर्ण जडता देते, खऱ्या दृष्टीसाठी सर्वोच्च अडथळा; तृष्णा ही ढगांची माळ आहे, भ्रमाच्या धुक्याने दाटलेली. सर्व जीवांच्या व्यवहारात, तृष्णा ही मनाच्या डागांमध्ये विणलेली दोरी—बंधनाची दोरी. तृष्णा अनेक रंगांची, गुणहीन, लांब, आणि अपवित्रात स्थिर; रिकामी, रिकामपणात मूळ असलेली, ती इंद्रधनुष्याप्रमाणे आहे. ती शरदातील संकटात पिकलेल्या गुणांच्या कापणीसाठी वज्र, समृद्धीच्या कमळासाठी गारठा, अंधारांसाठी लांब रात्र आहे. ती संसाराच्या नाटकातील नटी, शरीराच्या पिंजऱ्यातील पक्षी, मनाच्या जंगलातील हरण, आणि प्रेमाच्या संगीताची वीणा आहे. ती कर्माच्या समुद्रातील लाट, भ्रमाच्या हत्तीची साखळी, मार्गावरचा आनंददायक वटवृक्ष, आणि दुःखाच्या जलपुष्पासाठी चंद्रप्रकाश आहे. तीच वृद्धत्व, मृत्यू, आणि वेदनांच्या दुःखांचा रत्नपेटी; सतत मद्यपान केलेली, ती रोग आणि क्लेशांच्या खेळात आनंदी आहे. क्षणभर ती शुद्ध आणि स्पष्ट चमकते, क्षणभर काळ्या डागासारखी होते; तृष्णा आकाशातील मार्गाप्रमाणे, क्षणभर धुक्याप्रमाणे दाट होते. शांती आणि अस्वस्थतेच्या समाप्तीसाठी तृष्णा दूर जाऊ द्या; ती काळ्या गडद अंधारासारखी आहे, जणू राक्षसांना घालवण्यासाठी. हे जग तृष्णेच्या विषारी रोगाचा पाठलाग करत असताना, गोंधळलेले, निःशब्द, आणि विखुरलेल्या हेतूंनी भरलेले राहते. संपूर्ण जग चिंता दूर केल्यावर दुःख सोडते; चिंतेच्या रोगासाठी मंत्र म्हणजे चिंता सोडणे, असं सांगितलं आहे. गवत, दगड, लाकूड आणि सर्व काही—लाभाच्या शंकेने घेऊन, तृष्णा तलावातील माशाप्रमाणे आत हलते. तृष्णेचा रोग, शरीरात रोगाप्रमाणे उत्पन्न होऊन, अगदी गहन व्यक्तीलाही उघड करून टाकतो, जणू सूर्यकिरणांनी कमळ खुले होते. तृष्णा बांबूच्या वेलीप्रमाणे—आत रिकामी, गाठीदार, लांब, अंकुर आणि काट्यांनी भरलेली, नेहमीच मोत्यांनी सजलेली—बाह्यरूपात अशी दिसते. किती आश्चर्य आणि अद्भुत आहे की, मोठ्या बुद्धीचे लोकही, शुद्ध विवेकाच्या तलवारीने, तृष्णा कापू शकतात, जरी ती छेदणे फार कठीण आहे. हे ब्रह्मन्, तलवारीचा धारा, वज्र, किंवा तापलेल्या लोखंडाच्या ठिणगी, यापेक्षा हृदयात वसणारी तृष्णा अधिक तीक्ष्ण आहे.