माझा मोठा मुलगा, शार्मा, घरात रडत आहे; माझी गाय, कुरणात चरते, पण जंगली ठिकाणी दूध देते. घरात, जळण्यासाठी ठेवलेले, कोरडे आणि क्षारयुक्त धुळीने झाकलेले, हे माझे "पंचभूतात्मक" शरीर आहे—घन आणि जड. माझे स्वयंपाकघर, तिखट कारल्याच्या वेलांनी व्यापलेले, तहान सारखे आहे; त्या स्वयंपाकघरातील जागा माझ्या दुसऱ्या शरीरासारखी आहे. माझे नातेवाईक, रडून डोळे लाल झालेले, या जगातील बंध आहेत; रुद्राक्षाची माळ घालणारे लोक अग्नीला लाकूड आणतात. सतत दगड आणि शंखांच्या गटांनी झिडकारले जात, उंच लाटांनी किनाऱ्यावरील वेलांच्या पानांना स्पर्श केला जातो. त्याच्या काठावर पाण्याचा तुषार, हलणारे गवत आणि दगड, फळे, शंख यांच्या धडकेमुळे उगवणारा फेस विखरलेला आहे. दुपारच्या सूर्यकिरणांनी, बर्फासारखे चमकणारे, किनाऱ्यावर फुलांचे घोस देण्यासाठी आतुर झाडे उभी आहेत. किम्शुक वृक्षांच्या फुलांनी कोरलसारखा तेज, आनंदाने फुलांचे ढीग भरलेले आहे. गावातील मुले, भरपूर फळे गोळा करत, गावाच्या ओढ्यातील मोठ्या, गडगडाटी प्रवाहात गुंतून वाहत आहेत. जलद फिरणाऱ्या, पाण्याने धुतलेल्या काठांनी वेढलेले, घन पानांच्या झाडांच्या सावलीत सतत थंड असणारे हे ठिकाण आहे. येथे एक सुंदर घर आहे—फुलांच्या वेलांनी गुंफलेले, खिडक्यांना झाडांच्या फांद्या सावली देतात. याच ठिकाणी माझा स्वामी वसतो, ज्याचे रूप जणू जीवात्म्याचा अंश आहे, पृथ्वीचे चार समुद्रांनी वेढलेले अधिपती. पूर्वी, त्याला हे स्थान अत्यंत इच्छित होते—"मी लवकर राजा होऊ" अशी तीव्र इच्छा. हेच साधून, हे देवी, आठ दिवसांत त्याला समृद्ध राज्य मिळाले, जे सामान्यतः फार काळाने मिळते. माझ्या पतीचा जीव, राजा, माझ्या घरात, आकाशात स्थिर राहिला—दृश्य नसलेला, जणू आकाशातील वारा किंवा वायूमधील सुवास. याच ठिकाणी अंगठ्याच्या आकाराच्या जागेत ते राज्य आकाशात स्थापन झाले; पण माझ्या पतीचे राज्य दहा दशलक्ष योजनांच्या अंतरापर्यंत विस्तारले होते. आम्ही दोघेही आकाश आहोत, आणि माझ्या पतीचे राज्यही आकाशच आहे, हे देवी; पण ते हजारो पर्वतांनी भरलेले दिसते—अरे, काय अद्भुत माया आहे! हे देवी, आता मला पुन्हा पतीच्या जवळ जायचे आहे; चला, आपण तिथे जाऊया—ठरवलेल्या लोकांसाठी अंतराचा अर्थ काय? असे म्हणत, देवीला नमस्कार करून ती झपाट्याने घराच्या मंडपात प्रवेशली; दोघी मिळून, तलवारीसारख्या काळ्या आकाशात, पक्ष्यासारख्या उडाल्या. आकाश जणू काजळाच्या ढिगाने फाटलेले दिसले, एकच सौम्य समुद्र, नारायणाच्या शरीरासारखे, मधमाशाच्या पाठीसारखे शुद्ध तेज. त्या दोघी मेघांचा मार्ग, वाऱ्याचा प्रदेश, सूर्याचा मार्ग, चंद्राचा मार्ग ओलांडून गेल्या. त्या उत्तर दिशेतील ध्रुवाचा मार्ग, साध्यांचा मार्ग, सिद्धांचा प्रदेश, पृथ्वी, स्वर्गाचा गोल ओलांडला. ब्रह्मलोकाच्या अंतरंगात, तुषितांचा गोल, गोलोक, शिवलोक, पितृलोक ओलांडून गेल्या. शरीररहित दूरस्थ देवांना ओलांडून, अजून पुढे गेल्या, तिथे थोडी अडथळा आली. मग तिने मागे वळून पाहिले—ज्या आकाशातून गेल्या, तिथे आता काहीच दिसत नव्हते—चंद्र, सूर्य, तारे किंवा काहीही नाही. तिने गडद, स्थिर, खोल अंधार पाहिला—जणू एकच समुद्राचा पोट, पर्वताच्या आतील भागासारखा घन. "हे देवी, सूर्याचा आणि इतरांचा तेज खाली कुठे गेले? हा अंधार, जणू दगडाच्या पोटासारखा, हातात पकडता येईल असा, कसा निर्माण झाला?" "तू आकाशाच्या या मार्गापर्यंत पोहोचली आहेस; येथे सूर्याचा वगैरे तेज दिसत नाही." "जसा अगदी खोल काळ्या विहिरीत काजळी दिसत नाही, तसा सूर्यही इथून खाली दिसत नाही." "अरे, आपण इतक्या दूर आलो की सूर्यही अगदी छोटा ठिपका वाटतो, दिसतही नाही." "आता पुढे कोणता मार्ग आहे, तो कसा आहे? पुढे उतरणे कसे होईल? सांग, हे देवी." "पुढे, बाहेर, ब्रह्मांडाच्या अंड्याचा कवच आहे, जिथून 'हीरकधूळ' वगैरे कण निर्माण होतात." असे बोलत, त्या ब्रह्मांडाच्या अंड्याच्या कवचापर्यंत पोहोचल्या, जणू मधमाशा पर्वताच्या गोल भिंतीभोवती फिरतात तशा. कोणतीही अडचण न येता, त्या कवचातून जणू आकाशातूनच गेल्या; कारण निश्चित केलेल्या गोष्टींना हीरकाच्या हालचालीसारखा स्वभाव असतो. अडथळ्याविना ज्ञानाने तिने पाण्याच्या आवरणाच्या पलीकडे, ब्रह्मांडाच्या अंड्याबाहेरील अत्यंत तेजस्वी प्रदेश पाहिला. ब्रह्मांडाच्या अंड्याबाहेर जलतत्त्व स्थिर आहे—दहा पट मोठे—जसे कवड्याच्या आतील भागाला त्वचा व्यापते. त्यानंतर अग्नि दहा पट मोठा; त्यानंतर वायू दहा पट; मग आकाश दहा पट; आणि त्यापलीकडे सर्वोच्च आकाश. त्या सर्वोच्च आकाशात मध्य, आरंभ, आणि अंत यांचे विचारच येत नाहीत—जणू वांझ स्त्रीच्या मुलाची गोष्ट. ते शुद्ध, शांत, अनादी, गोंधळमुक्त, आरंभ, अंत, मध्यशून्य, व्यापक आत्म्यात नांदणारे आहे. जर सर्वोच्च शक्तीने शिवाचा अधिपती किंवा गरुडध्वजधारी उठला, तर ध्यानाने त्यात प्रवेश करून शुद्ध आकाशाचा अंत मिळवता येतो; तसेच, एकाग्र वेगाने वाहणारा वायूही तिथे पोहोचतो.