त्या गावात, दोन देवता शांत आणि थंड शरीरांत उतरल्या, जणू एखाद्या आत्मज्ञान प्राप्त, शांत पुरुषाच्या मनात भोग आणि मोक्ष या दुर्गा प्रवेश करतात. त्या साधनेमुळे, लीलाला निर्मळ ज्ञानरूप होऊन तीन काळ स्पष्टपणे पाहण्याची शक्ती मिळाली. मग, तिच्या स्वतःच्या सहज प्रेरणेतून, लीलाने आपल्या पूर्वजन्मांचे, मृत्यूचे आणि पुनर्जन्माचे सर्व अनुभव आठवले. ती म्हणाली, "हे देवी, तुझ्या कृपेने मला या स्थळातील पूर्वी घडलेली प्रत्येक गोष्ट, प्रत्येक कृती आणि विविध परिस्थिती आठवते. येथे मी एक वृद्ध स्त्री होते—काळी, कृश, स्नायूयुक्त, ब्राह्मणाची पत्नी, ज्यांचे हात आणि पोट कोरड्या दुर्वेच्या फोडीमुळे खरब झाले होते. मी घराच्या प्रमुखाची पत्नी, लोणी तयार करण्यात पटाईत, सर्व मुलांची आई आणि पाहुण्यांना आनंद देणारी होते. देव, ब्राह्मण आणि सदाचारी लोकांप्रती भक्तीभाव ठेवून, मी तूप आणि दूधाने अंगाला अभिषेक करत असे. मी घरातील गारगरी, चारू, कुंभ यासारखी भांडी स्वच्छ करत होते. अन्न, मीठ, एक वस्त्र, पाण्याचा घडा आणि गोदाम यावर सतत लक्ष ठेवून, मी जावई, मुली, भाऊ, वडील आणि आई यांचा सत्कार करत असे. घरातील कामांच्या आणि दिवस-रात्रीच्या सततच्या धावपळीमुळे माझे शरीर थकले होते; मी चिंता करत, वारंवार तीच वाक्ये बोलत असे. 'मी कोण? हे जग काय?' असे प्रश्न कधीच मनात येत नव्हते, स्वप्नातही नाही, कारण मी अज्ञान आणि भ्रमित गृहिणी होते. माझा एकमेव विचार म्हणजे गोमूत्र आणि लाकूड गोळा करणे; फाटलेल्या झोपाळ्यावर लपेटलेली, शरीरावर ओझ्याच्या खुणा असलेली. मी सतत कान, केस आणि हातातून कीटक काढत, घरासाठी जंगलातील शाक आणण्याच्या धावपळीमध्ये व्यस्त होते. मी गायींना निळ्या नदीच्या लाटांनी भिजलेल्या गवताने खाऊ घालत असे, आणि घराच्या दरवाजाला सतत चंदन लावायचे. घरातील सेवक आणि प्राणी यांच्या हितासाठी बोलायला सदैव तयार, नियम आणि मर्यादेत कायम राहणारी, जणू समुद्राला थांबवणारी किनार. एक कानात झूलणाऱ्या जुना, पानासारखा रंग असलेल्या कर्णफूलाने मी ओळखली जात असे; कष्ट आणि वृद्धापकाळाने झिजलेली, जणू सेविका. असे सांगून, ती पर्वताच्या गावात फिरू लागली; तिथे फिरताना, सरस्वती स्वतः तिच्यासमोर प्रकट झाली. "हे फुलांचे बाग, लाल झाडांच्या गुच्छांनी सजलेले, माझे आहे; हे बागेच्या आकाराचे फुलांचे मंडप माझे आहे. कमळाच्या तलावाचा किनारा, झाडे आणि हिरव्या गवताने गुंफलेला, माझा आहे; ही तर्णिका कर्णिका आहे, ज्याची पाने खाल्ली गेली आहेत. हे गरीब, चरबीने थकलेले, पाण्यावाचून दुर्बल झालेले, माझे आहे; आज आठव्या दिवशी ती अश्रूंनी डोळे भरून रडते आहे. "हे देवी, येथे मी बोलले, राहिले, झोपले, वेळ घालवला, दिले, घेतले. माझा मोठा मुलगा शर्मा, घरात रडतो; माझी गाय, कुरणात चरते, जंगलात दूध देते. घरात, जळण्यासाठी ठेवलेले, कोरडे आणि क्षारयुक्त धुळीने झाकलेले, हे माझे 'पंचभूत' शरीर आहे, घट्ट आणि जड. "हे स्वयंपाकघर, कडू भोपळ्याच्या वेलांनी वेढलेले, जणू तृष्णा, माझे आहे; स्वयंपाकघरातील हे स्थान माझ्या दुसऱ्या शरीरासारखे आहे. हे नातेवाईक, रडून डोळे लाल झालेले, या जगातील बंध आहेत; रुद्राक्ष घालणारे इंधन आणतात. "सतत दगड आणि शंखांच्या गाठींनी ठोकले जात, उंच लाटांनी किनाऱ्यावर वेलांच्या पानांना स्पर्श होत आहे. किनाऱ्यावर पाण्याचा शिडकाव, डुलणारे गवत, आणि दगड, फळ, शंख यांच्या टक्करीतून उठणारी फेस आहे. दुपारच्या सूर्यकिरणांनी, जणू हिमवर्षा, झळाळते; किनाऱ्यावर झाडे फुलांचे गुच्छ द्यायला उत्सुक आहेत. "फुललेल्या किंशुक झाडांच्या तेजाने, जणू प्रवाळाप्रमाणे चमकते, फुलांच्या राशींनी भरलेले, जणू आनंदाने फुललेले आहे. गावातील मुले, फळे गोळा करत, गावाच्या प्रवाहात, मोठ्या, गडगडाटी भोवर्यात रमलेली आहेत. वेगाने फिरणाऱ्या, पाण्याने धुतलेल्या किनाऱ्यांनी वेढलेले, दाट पानांच्या झाडांच्या सावलीत सदैव थंड. "येथे घराचा मंडप आहे, फुलांच्या वेलांनी गुंफलेला, खिडक्यांना झाडांच्या फांद्या सावली देतात. येथे माझे स्वामी राहतात, ज्यांचे रूप जणू सजीव आकाशातील कण, पृथ्वीचे चार समुद्रांनी वेढलेले अधिपती. पूर्वी, त्यांनी तीव्र इच्छेने हे मागितले होते—'मी लवकर राजा व्हावे.' हे परमेश्वरी, फक्त आठ दिवसांत, त्यांनी दीर्घ काळानंतर मिळणारे वैभवशाली राज्य मिळवले. "येथे, माझ्या घरात, माझ्या पतीचा जीवनसार, जणू आकाशातील वारा किंवा हवेतला सुगंध, अदृश्य अवस्थेत राहिला. याच ठिकाणी, अंगठ्याच्या आकाराच्या आकाशात, हे राज्य स्थापन झाले; पण माझ्या पतीचे राज्य दहा दशलक्ष योजनांपर्यंत विस्तारले होते. आम्ही दोघे आकाश स्वरूप आहोत, आणि माझ्या पतीचे राज्यही आकाश आहे, हे देवी; पण ते हजारो पर्वतांनी भरलेले दिसते—अरे, या मायाजालाचे किती अद्भुत आहे! "हे देवी, आता मला पुन्हा पतीच्या जवळ जावेसे वाटते; चला, आपण तिकडे जाऊया—ठाम मनाच्या लोकांसाठी अंतर कुठले?" असे म्हणत, देवीला नमस्कार करून, ती झपाट्याने मंडपात गेली; तिच्यासोबत, आकाशात, काळ्या तलवारीसारख्या गडद रंगात, पक्ष्याप्रमाणे उडाली. आकाश जणू काळ्या काजळाच्या ढिगांनी विभागले गेले, एकमेकांशी मिसळलेल्या, सौम्य, एकमात्र समुद्रासारखे, नारायणाच्या शरीरासारखे, मधमाशाच्या पाठीसारख्या निर्मळ चमकाने शोभले.