त्या अद्भुत दृश्यात, जणू नद्यांसारख्या तंतूंचे, कांड्यांचे आणि दवबिंदूंचे जाळे पसरले होते. रात्रीच्या अंधारात मधमाश्या भिरभिरत होत्या, आणि डासांच्या थव्यांसारख्या असंख्य जीवांनी तो परिसर भरून गेला होता. आतल्या तंतूंचे गट तेथे गर्दी करून होते, देवांनी केलेल्या छिद्रांनी ते झाकले गेले होते, आणि जलप्रवाहांनी वाहून नेले जात होते, दिवसा प्रखर प्रकाशाने ते चमकत होते. रसाने ओथंबलेली ती भूमी, आकाशात विहरणाऱ्या हंसांनी अलंकृत होती. रात्रीचा संकोच जणू त्या ठिकाणी साठवला गेला होता. कमळाच्या तंतूंमध्ये, सर्पांचा अधिपती जणू पाताळातील चिखलात बुडून गेला होता. कधी कधी त्या विस्ताराने सागराला हादरवून टाकले, दिशाही डोलल्या; तर खाली, ती भूमी अनंत दैत्य आणि असुरांसाठी काट्यासारखी झाली होती, जे सर्पांमध्ये वावरतात. त्या भूमीचे हृदय, म्हणजेच महान बीज, राक्षसांच्या जखमांच्या कोवळ्या वेलीने वेढलेले होते. हेच बीज सर्व बीजांचे मूळ, मिलनात आनंद मानणारे, आणि पर्वतराज पृथ्वीमध्ये व्यापून गेलेले होते. त्या ठिकाणी, ‘जंबूद्वीप’ नावाचा विशाल प्रदेश प्रसिद्ध आहे; त्याच्या मध्यभागी बीज, नद्यांनी तंतू, आणि नगरे व खेडी जणू केसर आहेत. सात सुंदर, उंच वंशाच्या पर्वतरूपी बीजांनी तो प्रदेश सजला आहे. त्याच्या आकाशात, मध्यभागी असलेले महान बीज, म्हणजेच मेरू पर्वत, उभा आहे. हा प्रदेश सरोवरांच्या समूहांनी, बर्फाच्या थेंबांनी, अरण्यांनी आणि वन्य प्राण्यांच्या कळपांनी भरलेला आहे. त्याच्या तेजस्वी वर्तुळात ढगांसारखे लोकसमुदाय वावरतात. शेकडो योजनांनी मोजलेली ती भूमी, सर्व बाजूंनी समुद्रांनी, मधमाश्यांच्या थव्यांनी आणि चारही दिशांनी वेढलेली आहे. आठ दिशांच्या कमळपंखांवर विसावलेली, कमळ आणि मधमाश्यांच्या गुंजनांनी गूंजणारी, ती भूमी नऊ राजाभ्रात्यांनी नऊ भागांत विभागलेली आहे. लाखो योजनांमध्ये पसरलेली, धुळीच्या कणांनी गर्द झालेली, अनेक प्रदेशांच्या मांडणीने स्थिर केलेली, ती भूमी दवाने ओलावलेली आहे. त्या द्वीपाच्या बाहेर, त्याच्या दुप्पट आकाराचा खारट समुद्राचा वर्तुळाकार पट्टा आहे, जणू बाहेरून वाकलेल्या हातासारखा त्याने वेढा घातला आहे. पुढे, पुन्हा दुप्पट आकाराचा, कडेच्या कडेवर बांगडीसारखा पट्टा आहे, जो शाकद्वीपाच्या जलाने भरलेला आहे आणि विश्वाच्या वेलीसारखा पसरलेला आहे. त्याच्या पुढे, पुन्हा दुप्पट आकाराचा, गार, ताज्या दूधाच्या समुद्राचा पट्टा आहे. त्यापुढे, पुन्हा दुप्पट आकाराचा, अनेक लोकांनी सजलेला कुशद्वीप आहे. पुढे, पुन्हा दुप्पट आकाराचा, दहीच्या समुद्राचा पट्टा आहे, जो नेहमी देवांचा पोषण करतो. त्यानंतर, त्याच मापाचा क्रौंचद्वीपाचा पट्टा आहे, जो खाटकड्याने वेढलेला आहे, जणू नवे राजनगरी आहे. पुढे, त्याच मापाचा तुपाच्या समुद्राचा पट्टा आहे, आणि त्यापुढे शाल्मलीद्वीप आहे, जो अमरांनी भरलेला आहे. यानंतर, देवांच्या महासागराचा पट्टा, पांढऱ्या फुलांसारखा शुभ्र, आणि शेषाच्या देहाने, जणू त्याने हरिरूप धारण केले आहे. पुढे, तेवढ्याच मापाचा गोमेदक द्वीपाचा पट्टा आणि त्याचप्रमाणे साखरेच्या पट्ट्याने वेढलेला आहे, जो हिमालयाच्या उतारांसारखा निर्मळ आहे. यानंतर, दुप्पट मोठ्या पुष्करद्वीपाचा पट्टा, आणि शेवटी, तेवढ्याच मापाचा गोड पाण्याच्या समुद्राचा पट्टा आहे. त्या सात महासागरी पट्ट्यांमध्ये, नैऋत्य दिशेला, पाण्यात जळत्या इंधनासारखे ज्वलंत ज्वालांचे थेंब उमटलेले आहेत. यानंतर, दहा कोटी पटीने विस्तारलेला, तापलेल्या सोन्याच्या तेजाने उजळलेला, वाकडा आणि तेजस्वी असा प्रदेश आहे, जो देवांच्या आनंदासाठी योग्य आहे. अशा प्रकारे, सात महासागरी द्वीप आणि सुवर्णभूमींच्या प्रमाणानुसार, त्याच्या दहा पट खाली, पाताळलोकापर्यंत विस्तारलेली भूमी आहे. ती खोलवर रुजलेली, उंच उठलेली, गुहांच्या राशीसारखी, पाताळात जाणाऱ्या मार्गावर वळण घेतलेली, भयानक स्वरूपाची आहे. या सर्वांच्या वर, दहा पट उंच, आकाश आहे, चारही दिशांनी व्यापलेले, गुहांच्या राशीने भयंकर झालेले. नील कमळांच्या माळांनी, अर्धवट वाळलेल्या आणि अंधकाररूपी झालेल्या, विविध रत्नशिखरांनी, कुमुद, कमळ आणि जलकुंभांनी अलंकृत आहे. लोकालोक पर्वतराजीने वेढलेली, ज्याच्या शिखरांमध्ये त्रिलोकांच्या भाग्याच्या वेण्यांसारखा आकार आहे. या सर्वांच्या पलीकडे, दहा पट मोठ्या स्वरूपात, ‘अज्ञात प्राण्यांचा भटकंती’ नावाचा वन आहे, जो सर्वांचे रक्षण करतो. त्याच्या पलीकडे, दहा पट मोठ्या स्वरूपात, सर्व दिशांनी पसरलेले, जणू शुद्ध जल आकाशात भरल्यासारखे आहे. पुन्हा, दहा पट मोठ्या स्वरूपात, ज्वलंत ज्वाळांच्या राशीने वेढलेले, ज्या मेरू आणि अन्य पर्वतांनाही वितळवू शकतात. त्यापुढे, दहा पट मोठ्या स्वरूपात, मेरू आणि इतर स्थिर पर्वतांनाही गवत किंवा धुळीसारखे हलवणारे आहे. सर्व बाजूंनी वाऱ्याने वेढलेले, जो पर्वत फाडू शकतो आणि अग्नि वाहू शकतो, पण रिक्ततेमुळे शांत आहे. त्याच्या पलीकडे, दहा पट मोठ्या स्वरूपात, सर्व बाजूंनी आकाशाने वेढलेले, जे रिक्त आणि एकरूप आहे. यानंतर, शंभर योजनांमध्ये पसरलेले, दाट आणि घन, विश्वांडाच्या तुकड्याने झाकलेले, सुवर्णमय सूर्यकिरणांनी अलंकृत आहे. अशा प्रकारे, महासागर, महान पर्वत, दिशांचे रक्षक, देवांचे नगरे, आकाश आणि पृथ्वी यांनी निर्माण झालेल्या जगाचे निरीक्षण करून, तिने पृथ्वीवरील आपल्या घराच्या कक्षाचे दर्शन घेतले. यानंतर, त्या दोन सिद्ध स्त्रियांनी आपलेच घर, जगाला अदृश्य असलेला, ब्रह्मनिष्ठ मंडप पाहिला. ते घर चिंतेने भरलेल्या सेवकांनी, अश्रूंनी ओले झालेल्या स्त्रींच्या चेहऱ्यांनी व्यापलेले होते. त्याची रचना बहुतेक नष्ट झालेली, जणू पानगळलेल्या कमळासारखी वाटत होती. ते घर जणू उत्सव हरवलेल्या नगरीसारखे, अगस्त्याच्या प्रभावानंतरच्या समुद्रासारखे, उन्हाळ्यात सुकलेल्या बागेसारखे, किंवा वीज पडून जळलेल्या वृक्षासारखे दिसत होते. ते जणू वाऱ्याने फाटलेले मेघ, गारठ्याने जळलेले कमळ, किंवा तेल कमी असलेला दिवा, ज्याला पाहणाऱ्याच्या मनात हळहळ निर्माण होते, असे होते.