काही ठिकाणी शहरांचे प्रवेशद्वार बंद आहेत, तर काही ठिकाणी भव्य नगरांना वेढा घातलेला आहे; कुठे तरी मायावी शक्तीने निर्माण केलेली शहरं दिसतात, आणि काही ठिकाणी अजून उगवायची असलेली गावे आहेत. कुठे तरी तलाव आहेत ज्यात चंद्र भटकतो, तर काही तलाव शांत पाण्याचे आहेत; काही ठिकाणी सिद्ध व्यक्तींच्या सभा आहेत, आणि दुसऱ्या ठिकाणी नुकताच चंद्र उगवलेला आहे. कुठे तरी सूर्याचा तेजस्वी प्रकाश आहे, तर काही ठिकाणी रात्रिचा अंधार पसरलेला आहे; काही ठिकाणी आकाश संधिप्रकाशाच्या रंगांनी रंगलेले आहे, आणि दुसऱ्या ठिकाणी धुक्याने आकाश फिकट झालेले आहे. कुठे तरी आकाश देवालयांच्या शुभ्र रंगाने उजळले आहे, तर दुसऱ्या ठिकाणी ढग पाऊस बरसवत आहेत; काही ठिकाणी आकाश जणू भूमीप्रमाणे घट्ट दिसते, ज्यावर जग विश्रांती घेतात. काही ठिकाणी देव आणि दानवांचे समूह वेगाने वरखाली जातात; दुसऱ्या ठिकाणी ते सर्व दिशांनी—पूर्व, पश्चिम, उत्तर, दक्षिण—फिरत आहेत. काही ठिकाणी शेकडो योजनांचे प्रवास धूराने झाकलेले आणि कठीण आहेत; तर दुसऱ्या ठिकाणी आकाश गडद, अडळ अंधाराने भरलेले आहे. कुठे तरी सूर्य किंवा अग्निप्रमाणे अविनाशी, विशाल तेज आहे; तर दुसऱ्या ठिकाणी हिमालयाच्या खोल भागात, चंद्र आणि इतर ताऱ्यांच्या निवासात, थंड वातावरण आहे. कुठे तरी इच्छापूर्ण वृक्षांचे महान वन उंच शहरांवर नाचत आहे; दुसऱ्या ठिकाणी दानवांच्या पराभवामुळे आकाशातून पडणारी दिव्य नगरे आहेत. काही ठिकाणी दिव्य वाहनांच्या उतरण्याने आकाशात अग्निप्रभा उमटते; दुसऱ्या ठिकाणी शेकडो धूमकेतूंच्या धडकेत आकाश हलते. कुठे तरी शुभ ग्रहांचे समूह आकाशाला जिंकतात, तर दुसऱ्या ठिकाणी अंधार पसरलेला आहे, आणि तिसऱ्या ठिकाणी दिवसाचा तेजस्वी प्रकाश आहे. कुठे तरी ढग जोराने गर्जना करतात; दुसऱ्या ठिकाणी शांत ढग वाहतात; काही ठिकाणी वारा शुभ्र ढगांचे तुकडे जणू फुलांच्या गुच्छासारखे विखरतो. काही ठिकाणी आकाश पूर्णपणे रिकामे, निर्मळ आणि शांत आहे—जणू ज्ञानी मनुष्याचे हृदय. कुठे तरी पोपट आणि बेडूक यांच्या कर्कश आवाजाने गडबड आहे; आकाशातील क्षेत्र ताऱ्यांनी शोभलेले आहे. दुसऱ्या ठिकाणी, सोन्याच्या कलंगी असलेले मोर आणि इतर पक्षी, विद्यासाधक देवता स्त्रियांच्या वाहन व विश्रांतीस्थळ आहेत. काही ठिकाणी ढगांत मोरांचे मंडळ नाचतात; दुसऱ्या ठिकाणी, भूमी जणू अग्निपोपटांनी गडद झाली आहे, जणू ती एक कुरण आहे. काही ठिकाणी, मृतात्म्यांचा स्वामी, मोठा रेडा, ढगांच्या वाहनावर विराजमान आहे; दुसऱ्या ठिकाणी, काळ्या ढगांना घोडे गवत समजून खात आहेत. काही ठिकाणी देवांची नगरे भरलेली आहेत; दुसऱ्या ठिकाणी दानवांची नगरे; काही नगरे एकमेकांना अज्ञेय आहेत, आणि काही नगरे अरुंद गल्लींनी भरलेली आहेत. कुठे तरी भयावह भैरवाचा नृत्य पर्वतासारखा झळकत आहे; दुसऱ्या ठिकाणी, गंधर्वांच्या नगरे दिव्य स्त्रियांच्या समूहांनी गजबजलेली आहेत. काही ठिकाणी समुद्र हजारो झाडांनी, थरथरत्या पर्वतावरून पडल्याने, कोरडा झाला आहे; दुसऱ्या ठिकाणी, मायावी आकाशकमळांच्या पाण्याने समुद्र शीतल झाला आहे. कुठे तरी पर्वतांचा स्वामी पंखांनी नाचतो, विनायकासोबत; दुसऱ्या ठिकाणी पर्वत जोरात वाहणाऱ्या वाऱ्याने आकाशात फेकले जातात. काही ठिकाणी वारा चंद्रकिरणांच्या शीतल, आनंददायी वर्षावाने ओलावा देतो; दुसऱ्या ठिकाणी, पाणी, झाडे आणि पर्वत दाहक अग्निने जळतात. कुठे तरी पूर्ण शांतता आहे, अगदी हलका वारा देखील नाही; दुसऱ्या ठिकाणी, सूर्योदय पर्वताएवढ्या ज्वालासारखा उमटतो. कुठे तरी दाट, पावसाळी ढगांचा गडगडाट मोसमाला मद्यपानासारखा वाटतो; दुसऱ्या ठिकाणी, देव आणि दानवांच्या युद्धामुळे मार्ग अडला आहे. काही ठिकाणी आकाशतल तलावातील हंस मधुर बोलाव्याने बोलावले जातात; दुसऱ्या ठिकाणी, वारा दिव्य मंदाकिनी नदीच्या किनाऱ्यावर कमळांची लूट करतो. शरीरधारी प्राणी आणि गंगा सारख्या नद्यांमुळे, आतमध्ये खड्डे आहेत, जे मासे, शार्क आणि मगरांनी भरलेले, उड्या मारत आहेत. काही ठिकाणी, पृथ्वीच्या सावलीत, सूर्याच्या प्रकाशात, किंवा कावळ्याच्या काळ्या खड्ड्यात जणू पाताळासारखी जागा आहे; आणि कुठे तरी, चंद्र आणि सूर्याचे गोल आकाशात गिळले जातात. दुसऱ्या ठिकाणी, स्वर्गीय वाऱ्याने हलणाऱ्या जादुई फुलांच्या कुंड्या आहेत, जिथे दिव्य स्त्रिया फुलांच्या आणि हिमवृष्टीच्या वर्षावाने चकित होतात. अंजीराच्या झाडाच्या खड्ड्यातून, मच्छर आणि कीटकांनी भरलेल्या, आणि तीन लोकांच्या जीवांनी गजबजलेल्या जागेतून, ती श्रेष्ठ स्त्री आकाश पार करून पुन्हा पृथ्वीवर उतरायला सज्ज झाली. आकाशातून दोन स्त्रिया पर्वतीय गावाकडे उतरत असताना, त्यांचे मन आणि ज्ञान एकाग्र झालेले होते, आणि त्यांनी पृथ्वी खाली पाहिली. त्यांनी एका पुरुषाच्या हृदयातील कमळ पाहिले—ब्रह्मांडाच्या अंड्यासारखे विशाल, आठ पाकळ्या दिशांकडे उन्मुख, पर्वतासारख्या तंतूंनी भरलेले, आणि स्वतःच्या आनंदाने सुंदर. तिथे नदीसारख्या तंतू, देठ, आणि दवबिंदू होते; रात्री मधमाशा भटकत, आणि जीवांचे समूह, जणू मच्छर, तिथे भरलेले होते. आतल्या तंतूंच्या समूहांनी गर्दी केलेली, देवांनी केलेल्या छिद्रांनी झाकलेली, आणि पाण्याच्या प्रवाहाने वाहत, दिवसाच्या प्रकाशाने उजळलेली ती जागा होती. रसाने ओलावलेली, आकाशात हंस भटकणारी, रात्रीच्या आकुंचनासाठी पात्र, कमळतंतूंचा सर्पांचा स्वामी पाताळात बुडलेला होता. कधी कधी तिच्या विस्तारामुळे समुद्र थरथरतो, दिशा हलतात; खाली, ती सर्पांमध्ये राहणाऱ्या अनंत दानव आणि राक्षसांसाठी काटा होती. हृदयातील महान बीज, दानवांच्या जखमांचा कोवळा वेलाने वेढलेले, बीजाचा स्रोत, मिलनात आनंद मानणारे, पर्वतस्वामी पृथ्वीमध्ये व्यापलेले होते. तिथे, जम्बूद्वीप नावाचे विशाल प्रदेश प्रसिद्ध आहे, त्याच्या मध्यभागी कळ, नद्या तंतूप्रमाणे, आणि नगरे व गावे पुंकेसरासारखी आहेत. सात सुंदर बीजांनी—उंच कुटुंबपर्वतांनी—सुशोभित, त्याचे आकाश महान मध्यबीजाने, म्हणजेच मध्यभागी उभ्या मेरूने व्यापलेले आहे. तलावांचे समूह, बर्फाचे थेंब, वन आणि वन्य प्राण्यांचे कळप; त्याच्या किरणांच्या वर्तुळात, ढगांसारख्या लोकांचे समूह राहतात. तो प्रदेश, शेकडो योजनांनी मोजलेला, सर्व बाजूंनी समुद्र, मधमाशांचे समूह, आणि चार दिशांनी झोपलेला आहे. दिशांच्या आठ पाकळ्यांवर विश्रांती घेत, कमळ आणि मधमाशांच्या गुंजनाने, तो प्रदेश त्याच्या नवभ्रातृ-राजांनी नऊ भागांत विभागलेला आहे.